سفر مجازی به تالاب عینک

به گزارش گروه وب گردی خبرگزاری صدا و سیما؛ درحالی که اکثر دیدنی‌های طبیعی شهر‌های شمالی در خارج از شهر واقع شده اند مرداب عینک یا دریاچه عینک یا تالاب عینک تالابی‌ست در غرب شهر رشت و در نزدیکی پارک دانشجو قرار گرفته است.

هرچند در شرایط کرونایی این روز‌ها امکان سفر به رشت وجود ندارد، اما مطالعه و مشاهده اماکن طبیعی و دیدنی در فضای مجازی ممکن است...
اغلب گردشگران رشت را با غذا‌های خوشمزه و میدان شهرداری‌اش می‌شناسند، اما جاذبه‌های رشت تنها به این‌ها ختم نمی‌شود! گوشه گوشه‌اش را که بگردید، جایی برای گشت و گذار و ثبت خاطراتی به یاد ماندنی پیدا می‌کنید. تالاب یا تالاب عینک، یکی از زیباترین تالاب‌های استان گیلان به شمار می‌رود که در درون محدوده‌ی شهر رشت قرار دارد. این تالاب در منطقه چهار واقع است و از شمال به بلوار شهید افتخاری، از جنوب به پارک دانشجو، از شرق به تقاطع شهدای گمنام و از غرب به شرکت دخانیات رشت می‌رسد.

تالاب عینک در واقع بزرگ‌ترین تالاب شهری در ایران و دومین تالاب بزرگ استان گیلان به حساب می‌آید و شاید دانستن وجه تسمیه آن برایتان جالب باشد؛ این تالاب را از آن جهت عینک می‌نامند چرا که در عکس‌های هوایی، شکلی شبیه عینک دارد! محیط سرسبز تالاب و داشتن آب و هوایی مطبوع، این تالاب را به یکی از محبوب‌ترین دیدنی‌های رشت در بین مردم این شهر و گردشگران تور رشت و یا سایر میهمانان این شهر تبدیل کرده است بارش‌های فصلی و جوشش آب‌های کف زمین، عمده‌ترین تأمین‌کننده آب تالاب عینک محسوب می‌شود.

وسعت تالاب عینک با احتساب پهنه ساحلی، حریم و خشکی وسط تالاب، به ۱۶۳ هکتار می‌رسد، این مکان از گذشته‌های دور محل ماهیگیری مردم بوده است و از آنجایی که در مسیر پرواز پرندگان مهاجر قرار دارد، در فصول مختلف سال میزبان پرندگانی است که برای اقامتی کوتاه مدت به این تالاب می‌آیند.

رو به روی تالاب عینک رشت درست در بخش شرقی جاده، یک محوطه جنگلی وجود دارد که آن را با نام باغ سالار می‌شناسند. با توجه به صحبت‌های مردم بومی شهر می‌توان به این نتیجه رسید که مردم این منطقه در زمان قدیم از یخچال طبیعی این باغ استفاده می‌کردند. در فصل زمستان پس از باریدن برف، از برف‌های‌تر و تمیز استفاده می‌کردند. برخی می‌گویند این برف‌ها را برای خوردن فالوده با شیره انگور مورد استفاده قرار می‌دادند، برخی هم می‌گویند تنها برای تامین آب خنک از یخچال طبیعی باغ سالار استفاده شده است. این باغ کماکان در مقابل تالاب عینک قرار داشته و زیبایی‌های خاص خود را دارا است.
تالاب عینک ویژگی خاص یک اکوسیستم زنده درون‌شهری است و در کریدور پروازی پرندگان مهاجر قرار دارد و قابلیت آن را دارد که بخشی از پرندگان مهاجر این تالاب را به عنوان زیستگاه خود انتخاب کرده که نمونه این موضوع در تالاب مصنوعی که درحومه لندن برای مشاهده پرندگان و آموزش محیط زیست به کودکان به‌نام «دبلیو دبلیو تی» مشهور است و از معروف‌ترین مراکز اکوتوریستی اروپا بوده، قابل مشاهده است.

پوشش گیاهی
شواهد در خصوص پوشش گیاهی نشان می‌دهد، حوزه مذکور سابقاً از تنوع و مرغوبیت زیادی بر خوردار بوده که در دهه‌های گذشته از این پوشش کاسته شده‌است. در گذشته نه چندان دور حاشیه این تالاب از انواع درختان و نیز گونه‌های انار وحشی، ازگیل، خیزران، گالی و ارملک پوشیده بود که رشد و توسعه ناموزون شهری در چند دهه گذشته موجب تغییر این اکوسیستم شده به‌طوری‌که بسیاری از این گونه‌ها هم‌اکنون از بین رفته‌است.

پرندگان مهاجر
در اسفند ۱۳۹۵ با اعلام بررسی، پایش و تصویربرداری مرکز آموزش محیط زیست تالاب عینک وابسته به شهرداری رشت حضور بیش از ۳۶ گونه از پرندگان از جمله گونه‌های با ارزش و حتی در خطر انقراض مانند پلیکان خاکستری و باکلان کوچک همچنین پرندگانی از جمله اگرت (قار) کوچک، باکلان بزرگ، حواصیل شب، پلیکان پاخاکستری، چرخ‌ریسک سر آبی، اردک سرحنایی و بسیاری پرندگان مهاجر و بومی در تالاب عینک و در قلب شهر رشت به عنوان بزرگترین تالاب با قرارگیری کل محیط تالاب در محدوده رسمی شهر مورد تأیید قرار گرفت. پس برکناری محمدعلی ثابت قدم شهردار وقت رشت دوباره نظارت و حفاظت از این تالاب رها شد و در اردیبهشت ۱۳۹۷ اعلام شد این تالاب با سومدیریت شرکت آب منطقه‌ای گیلان و اداره کل محیط زیست گیلان در حال خشک شدن کامل است و هیچ‌کدام از ۲۷ گونه پرندگان بعضاً در حال انقراض به این تالاب مهاجرت نکردند.