در تعریف شهر مطلوب آمده: شهری که بتواند پاسخگوی نیازهای شهروندان باشد و هر قشری از جامعه با هر ویژگی بتوانند از خدمات آن بهرهمند شود.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز کرمان، شاید برای بسیاری از ما این سوال پیش آمده باشد که شهر یا استانی که در آن زندگی می کنیم آیا برای زیستن مطلوب است یا خیر؟
و اینکه امکانات آن تا چه اندازه نیازهای ما را برآورده میکند؟
اگر چه جواب به این سوال دارای مولفه های گوناگونی بر اساس انتخاب و اولویتهای افراد میتواند باشد، اما "شاید" بسیاری به آن پاسخ مثبت بدهند، یا بگوید: خُب بَد نیست.
اما این پاسخ برای یک قشرکه دارای شرایط "خاص" میباشد، جوابش منفی است.
توانخواهان
نگاهی به فاصله پله درمانگاه میاندازد، با این که فقط ۲۰سانتیمتر از سطح زمین فاصله دارد، اما برای او، این فاصله شاید از زمین تا آسمان باشد.
"حاج محمود" را میگویم، جانبازی که هر هفته برای معالجه خودش باید به درمانگاهی بیاید، که برای افراد معلول به علت نداشتن امکان تردد، موانع بزرگی برای رفت و آمد آنها شده است.
این عزیز ما درست است که یک دست وپا ندارد، اما دست های بسیاری را در هشت سال دفاع مقدس از تجاوز به کشور کوتاه کرده و جامعه به او بدهکار است.
نگاه که می کنم، چند روز زیاد است، چند ساعت را هم نمی توانم خودم را جای او بگذارم و برای رسیدگی به امور در کوچه و خیابان حرکت کنم.
بسیاری از مشکلات و محدودیتهای در جامعه برای امثال حاج محمود وجود دارد و برداشتن یک مانع کوچک، خدمت بزرگی برای جوامع توانخواه ما است.
عدالت اجتماعی
هیات وزیران در سال۱۳۹۴ در قالب برنامه جامع، حمایت از حقوق افراد معلول را در مواد ۲و۳ به همه دستگاه ها برای اجرا ابلاغ کرد، اما علی رغم اینکه قانون همه دستگاهها را موظف به اجرای آن کرده هنوز در بسیاری از موارد مشکلات پابرجا است.
آقای فخاری نابینای ۳۰ساله کرمانی می گوید:محدودیت و مشکلات جامعه ما زیاد است و تا کنون هرچه گفتهایم بیفایده بوده است .
او که تا کنون چهار بار تصادف کرده و سه دفعه نیز در گودال های شهر به شدت آسیب دیده، از اجرا نشدن قوانین و حقوق جامعه خودش بسیار گلهمند است و بیان میکند: جامعه نابینای ما واقعاً مظلوم واقع شده و جرات بیرون رفتن از خانه را نداریم، چرا که هیچ ساز و کاری برای ما در نظر نگرفته شده و گویی عدالت اجتماعی وجود خارجی ندارد.
او راست می گوید: به عنوان نمونه در بسیاری از خیابانها و معابر آنقدر چاله های نیمه عمیق و آسفالت نامناسب هست، او که جای خود دارد، فرد سالم نیز به سختی از برخی معابر عبور می کند.
جامعه ضایعه نخاعی
بسیاری از معلولان استان کرمان نیازمند همراه و کمک دیگران هستند و جامعه قطع نخائیها یکی از این توانخواهان هستند.
شهرستان بم بیشترین آمار معلول شهرستان های استان را دارد.
این را اشرف زاده مدیر بهزیستی بم میگوید و اضافه میکند: بیشتر آنها معلول ضایعه نخاعی هستند که در مجموع ۳۶۵۶نفر میشوند.
اما شهری مثل بم که از نو ساخته شده و باید تمام مسائل و مراحل مناسبسازی شده در آن رعایت گردد، فکر نمی کردیم دچار مشکل باشد اما آقای عنایت رئیس هیئت مدیره انجمن ضایعه نخاعی این شهرستان می گوید: این طور نیست و مشکلات جامعه هدف ما در این شهر بسیار است و نیازهای افراد از محیط و ادارات گرفته تا درمان که برای برخی ازانها باید به کرمان هم مراجعه کنیم.
او اضافه میکند: هیچ وسیله عمومی برای این همه معلول وجود ندارد و برخی معلولان ما به صورت ابتکاری خودشان در ماشین تغییراتی دادهاند تا برای رفت و آمد خود از آن استفاده نمایند.
بیتوجهی به قانون
هر چند در قانون حمایت از معلولان در ۱۰فصل بر دسترسی آسان و مناسبسازی، خدمات بهداشتی و درمانی، آموزش، ورزش، مسکن و کارآفرینی تاکید شده، اما در گشت و گذاری در شهر و استان مشاهده می شود بسیاری از آنها بر جای مانده است.
صادقی دانشجوی معلول سیرجانی میگوید: بسیاری از مکان ها در دانشگاه نیز برای معلولان مناسب نیست، از کلاس گرفته تا سلف غذاخوری.
او میگوید: در شهر نیز باور کنید اگر همراه نداشته باشید باید در جا بزنید و یا منتظر کسی شوید تا دستی به شما یاری رساند، حتی پله های برقی شهر نیز برای شما محدودیت ایجاد کرده است.
اینکه چرا هنوز برخی درمانگاه و مراکز پزشکی ما علیرغم تاکیدات فراوان هنوز برای معلولان مناسب سازی نشده است، معاون توانبخشی بهزیستی استان می گوید: ما هم به این موضوع معترضیم و تقاضای بالای جامعه هدف ما نشان می دهد که این مراکز باید خدمات خود را برای همه اقشار را در نظر بگیرند.
از آقای احمدی پور می پرسم چرا تا کنون قانون اجرا نشده؟ جواب میدهد: آنها بهانه میآورند که ساختمانهای ما قدیمی است و امکان مناسب سازی را ندارند.
ما به انها پیشنهاد سازه های موقت را با همکاری شهرداری هم دادهایم که باز هم متأسفانه طفره می روند و به این قانون بیتوجهی میشود، این در حالی است که برخی از این مراکز بسیار مراجعه کننده دارند و مهم هستند.
نظام مهندسی چه می گوید
حدود ده سازمان و دستگاه برای اجرای قانون مناسبسازی دخیل هستند که یکی از آنها سازمان نظام مهندسی است.
سازمانی که توانایی این را دارد تا با ندادن مجوز پایان کار مجری طرح را وادار به اجرای قانون کند.
حال آیا این سازمان بر ساختمان هایی که قبلاً ساخته شده اند و نمی خواهند از قانون تبعیت کنند، اختیار و احکامی دارد یا خیر، رئیس سازمان نظام مهندسی استان اینگونه می گوید: که ما برای بناهای ساخته شده کاری نمیتوانیم انجام دهیم، اما برای بناهای عمومی الزام شده که تا تمام مواد موارد مناسب سازی شده اجرا شود در غیر اینصورت به آنها پایان کار نمی دهیم.
از آقای گلستانی پرسیدم: خُب این قانون برای اماکن عمومی است، برای بخش خصوصی چه کاری می توانید انجام دهید.
او می گوید: متاسفانه قانون برای بخش خصوصی غفلت کرده و برای ما جایگاهی تعیین نشده است و حتی در مقررات ملی نیز دیده نشده و دست ما بسته است.
اما او به ضوابطی اشاره میکند که قرار است از یک ماه دیگر در استان کرمان اجرا شود و آن رعایت کامل مناسب سازی برای ساختمان های بالای ۵طبقه است.
به او گویم چرا بالای پنج طبقه، جواب می دهد: چون هزینه مالی دارد و مالکین زیر بار این هزینه ها نمی روند.
شهرداری و فضاهای عمومی
در ماده 2، 4و5 قانون حقوق معلولان، وظایف شهرداری برای آماده کردن فضاهای شهری تعیین شده است.
در گفتگویی که با شهرداری کرمان دارم او می گوید: ما در زمینه فضاهای گردشگری مثل: بوستان ها، در هر منطقه یک پارک را برای توانخواهان مناسب سازی کرده ایم و به تایید مشاور نیز رسیده است.
برای مجتمع های پزشکی نیز این اجازه را به آنها داده ایم تا از فضاهای پیاده رو برای مناسب سازی استفاده کنند و مانعی ندارند.
اما اگر برخی اجرا نمیکنند، ما مسئولیتی نداریم.
از آقای عالم زاده در مورد حمل و نقل عمومی پرسیدم، میگوید: در تمام سامانه حمل و نقل عمومی باید مناسب سازی رعایت شود و متاسفانه این در ساختار اتوبوس ها نه دیده شده و نمیشود، البته ما خودمان با هزینه شهرداری به صورت سفارشی چند اتوبوس را برای معلولان در نظر گرفتهایم و به این سوال شما وزارت کشور باید پاسخگو باشد.
او اضافه می کند: این یک ضعف بزرگ در سیستم حمل و نقل شهری است و بسیاری از اتوبوسهای ما در سطح استان مشکل دارند و اگر بخواهیم مناسب سازی بکنیم ۳۰۰میلیارد تومان بودجه میخواهد که اصلاً امکانپذیر نیست.
در مجموع در استان چند درصد مناسب سازی شده است؟
سوالی است که از منصوری کارشناسی مناسبسازی پرسیدم.
او میگوید: با همه اقداماتی که شده حدود ۱۷درصد کار تا کنون اجرا شده است.
از او میپرسم آیا این ۱۷درصد کامل و بدون نقص است؟
جواب می دهد: در همین مقدار نیز ما دچار مشکل هستیم و برخی مراکز و دستگاهها همان اندازه کاری که برای مناسب سازی کردهاند صرفا برای رفع تکلیف است و در برخی موارد مثل ایجاد " رَمپ" ساختار آنها چنان مشکل دارد که معلول ما به سختی از آن می تواند استفاده کند که البته هزینه هم شده است.
از اشتغال معلولان چه خبر؟
کارگاهی که در آن گلیم و قالی بافته میشود، پذیرایی ۱۵معلول است که با گذراندن دورههای مرتبط به بافت تابلو فرش و گلیم مشغول هستند.
برخی از آنها نابینا هستند و برای اینکه دچار اشتباه نشوند، تمامی نقشه ها را به صورت صوتی در آورده و برای تشخیص رنگها نیز، نام هر جعبه رنگ را به خط بریل تهیه کردهاند.
در استان کرمان خوشبختانه برای اشتغال معلولان کارهای خوبی شده و در سال گذشته 3406معلول مشغول به کار شده اند، این را محمدی معاون اشتغال بهزیستی استان میگوید و اضافه میکند: برای امسال هم قرار است 3500شغل برای توانخواهان ایجاد کنیم که بیش از نیمی از ان اجرا و تا چند ماه آینده همه آن محقق خواهد شد.
اجرای قانون و فرهنگ سازی راه حل مشکلات
در سال گذشته بخشی از اعتبارات تملک دارایی دستگاهها به معلولان اختصاص یافت که این کار برای اولین بار در کشور بود، اما قدمی بزرگ در رفع این مشکلات آنها به شمار میرود.
حدود یک میلیون و ۶۰۰هزار نفر جمعیت معلول کل کشور است که ۱.۸درصد جمعیت کشور را شامل میشوند.
از این تعداد ۱۷۰هزار نفر آنها در استان کرمان ساکن می باشد.
مدیرکل بهزیستی استان می گوید: حجم بالای تقاضای جامعه توانخواه ما نشان میدهد اقدامات ما به هیچ وجه کافی نیست و جوابگوی نیازهای آنها نمی شود.
آقای صادق زاده میگوید: ما نیازمند اراده اجرایی هستیم و همه دستگاهها و افراد باید فرهنگ مسئولیت پذیری اجتماعی خود را قبول و اجرا کنند.
به نظر میرسد جامعه توانخواه ما سالهاست که منتظر این اراده جدی برای اجرای حق و حقوقشان می باشد و باید بپذیریم که این قشر ظرفیت بالایی دارد و معلولیت آنها نباید بهانهای برای نادیده گرفتن شدن توانمندیهای آنها شود.
مناسب سازی با توانمندسازی جامعه هدف ارتباط مستقیم دارد و افزایش اعتماد به نفس آنها را در پی دارد.
آنها اجرای قانونی را خواستار هستند که به حق آنها احترام بگذارد و برای یک زندگی بهتر از فرصتهای برابر و عادلانه بهره مند شوند.
نویسنده: سیدامان الله احمدی زاده