باران غم در ازباران

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مرکز مازندران، خبر چند کلمه بود، آنفلوانزای فوق‌حاد پرندگان به مازندران رسید، باید برای تهیه گزارش در سومین ماه پاییز با مدیرکل محیط زیست و دامپزشکی استان از ساری راهی تالاب از باران فریدونکنار می‌شدیم، بعد از گذشت حدود ۶۲ کیلومتر مسافت به فریدونکنار رسیدیم. امسال به لطف کرونا، بازار خرید و فروش پرندگان شکاری در شهر کمی به ظاهر کساد شده، شهر خلوت و کرکره مغازه تا پایان آمدن کرکره آمار ابتلا و فوتی همچنان پایین بود.

برای رسیدن به منطقه تلف شدن پرندگان زمستان گذران ۵ کیلومتر دیگر هم باید می‌رفتیم، بالاخره به روستای ۷۷۰ خانواری ازباران رسیدیم، شالیزار‌ها و تالاب‌های ازباران میزبان امید (تک درنای سیبری)، بیش از ۲ هزار بال قوی سفید، مرغابی و غاز‌های وحشی، چنگر و انواع پرندگان زمستان گذرانی است که ۵ هزار کیلومتر را به امید زمستانی امن پرواز کرده اند.

روستاییان با کشاورزی، دامپروری، پرورش ماهی در هفت آببندان و متاسفانه با صید پرندگانی نظیر مرغابی، قو و سایر انواع پرندگان وحشی به روش‌های دُوما یا دام‌گاه، دُمرا یا گِذر، و شِبدُم در شرایط سختی اقتصادی کسب معیشت و امرارمعاش می‌کنند.

 

به تالاب ازباران رسیدیم. محیط بانان که دلشان می‌تپد برای محیط زیست بعد از گذشت حدود هفت ماه از جمع آوری و دفن بهداشتی پرندگان تلف شده زمستان گذران در تالاب بین المللی میانکاله بر اثر بیماری بوتولیسم، این روز‌ها دوباره چکمه و بادگیر به تن کرده اند تا لاشه پرندگان مهاجر را در این تالاب جمع آوری کنند.

یکی از محیط بانان که سن و سالی از او گذشته و از سرمای هوا، خود را در میان کاپشن و بادگیر‌های پلاستکی و کلاه کاموایی پوشانده می‌گوید: لاشه برخی پرندگان روی آب است و برخی‌ها هم در زیر آب و برای جمع آوری آن‌ها یک راه بیشتر وجود ندارد باید به داخل آب‌های سرد رفت تا دیگر پرندگان از بقایای لاشه این پرندگان آلوده نشوند.

یکی دیگر از محیط بانان زحمتکش محیط زیست که در میان گل و لای دنبال لاشه پرندگان می‌گردد می‌گوید: هر روز در شرایط سخت کرونایی از صبح خروسخوان تا غروب آفتاب با دیگر محیط بانان فریدونکنار، هر روز هزاران قدم دراین تالاب بر می‌داریم برای یافتن لاشه حتی یک پرنده، تا نکند لاشه‌ای جا بماند و پرنده‌ای دیگر به آنفلوانزا فوق حاد پرندگان مبتلا شود.

او در پاسخ به سوالم که پیدا کردن لاشه پرندگان در سرما و روز‌های کرونایی، سخت و جانفرسا نیست، با دستان چروکیده و صورتی آفتاب سوخته لبخندی می‌زند و می‌گوید: پارسال به همراه محیط بانان هر روز بین ۸۰۰ تا هزار لاشه چنگر، اردک سر سفید، اردک چشم طلایی، پلیکان خاکستری و فلامینگو‌ها را با این سختی از تالاب میانکاله جمع آوری می‌کردیم تا نکند لاشه پرنده‌ای در گوشه‌ای از تالاب جا بماند، این هم می‌گذرد.

محیط بان دیگر هم می‌گوید: اینجا کار هر روزه محیط بانان است که اول به آب‌های سرد می‌زنند و بعد به داخل باتلاقی از گل و لای می‌روند تا لاشه پرندگان مهاجر را جمع آوری کنند، تا تالاب پاک بماند.‌

می‌پرسم تا کی این کار شما ادامه دارد؟ می‌گوید: تاشرایط تالاب به حالت عادی باز گردد، تا گرم شدن هوا و بازگشت پرندگان مهاجر رصد و پایش منطقه ادامه دارد.

 

 

به سراغ حاج علی پیرمرد باصفای ازبارانی رفتم تا ببینم آیا تدابیر لازم برای حفظ سلامت اهالی و طیور در این روستا چگونه انجام می‌شود.

او می‌گوید: کارشناسان دامپزشکی به روستاییانی که در اطراف تالاب‌های زیستگاه پرندگان مهاجر زندگی می‌کنند، آموزش دادند، در صورت نگهداری طیور بومی ضمن حصارکشی و محصور کردن این پرندگان در منزل، مکان نگهداری را مسقف کنیم.

همسرش که با روسری ترکمنی با زمینه سفید و گل‌های قرمز جلوی دهانش را گرفته و از حوادث پیش آمده در ازباران نگران و بیقرار است می‌گوید: کارشناسان محیط زیست و دامپزشکی اصرار دارند برای حفظ سلامت خودمان و خانواده مان، از نگهداری توامان پرندگان آبزی مثل اردک و غاز در کنار سایر ماکیان و از خرید و فروش انواع ماکیان از افراد دوره گرد و دستفروش خودداری کنیم.

 

به سراغ مدیر کل دامپزشکی مازندران که از همان ساعات اولیه گزارش تلف شدن پرندگان مهاجر در تالاب ازباران حضور پر رنگ دارد، می‌روم. او به تلف شدن چندین پرنده زمستان گذران در این تالاب اشاره می‌کند و می‌گوید: پس از مشاهده کانون بیماری آنفلوانزای فوق حاد پرندگان در تالاب ازباران فریدونکنار نمونه‌ها برای آزمایش به سازمان دامپزشکی کشور ارسال شد.

دکتر سید حسین رضوانی می‌گوید: این سازمان مرگ تعدادی پرنده زمستان گذران را بر اثر بیماری آنفلوانزای فوق حاد پرندگان در تالاب ازباران فریدونکنار تایید کرد.

او می‌گوید: منطقه به عنوان کانون آنفلوانزای حاد پرندگان در استان به صورت کامل پاکسازی شده و ماموران و کارشناسان دامپزشکی و محیط زیست استان هم در منطقه حضور دارند تا وضعیت به پایداری برسد.

مدیرکل دامپزشکی مازندران می‌گوید: وضعیت آنفلوانزای فوق حاد پرندگان زمستان گذران در تمامی زیستگاه‌های پرندگان در استان تا زمان کوچ این پرندگان رصدو پایش می‌شود.

رضوانی گفت: تا کنون هیچ گزارشی مبنی بر آلوده بودن صنعت طیور مازندران به این بیماری گزارش نشده است.

او از متصدیان واحد‌های طیور صنعتی خواست تا موارد بهداشتی قرنطینه‌ای را در واحد‌های خود جدی گرفته و در صورت مشاهده تلفات غیر عادی فورا مراتب را با ادارات دامپزشکی در میان بگذارند.

 

 

بازار فروش لاشه پرندگان وحشی در فریدونکنار که از چندی پیش با گریز از قوانین و مقررات و مصوبات استانی با جان سختی به فعالیتش ادامه می‌دهد، این بار نه تنها زیر بار تنگنا‌های کرونایی نرفته، بلکه این روز‌ها در اوج خطر شیوع آنفلوانزای حاد پرندگان در مازندران همچنان فعالیت دارد.

شاید به دلیل اثرگذاری همین بازار و بازار‌های مشابه و غیررسمی در سایر نقاط استان‌های شمالی و کشور بوده که سال ۱۳۹۲ به استناد ماده ۲۵ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، هرگونه شکار و فروش پرندگان و حیوانات وحشی ممنوع شد. اما بعد از گذشت حدود هشت سال از منع قانونی فعالیت بازار پرندگان، نه تنها این بازار در فریدونکنار اعتنایی به قانون ندارد، بلکه حتی این روز‌ها با وجود تایید شیوع ویروس و بیماری آنفلوانزای حاد پرندگان که برای انسان بسیار خطرناک است نیز فعالیت بازار پرندگان و کشتار و صید این مهمانان زمستانی همچنان به قوت خود باقی است.

مدیرکل محیط زیست مازندران هم در این باره می‌گوید: بازار پرندگان در محدوده جغرافیایی شهری فعالیت دارد مسئولیت آن به مسئولان شهری از جمله فرمانداری، شهرداری، شبکه بهداشت و تعزیرات بر می‌گردد و آن‌ها باید ورود کنند، ولی با گذشت این همه سال شاهد بی تفاوتی همه این دستگاه‌ها هستیم.

ابراهیمی کارنامی می‌گوید: تا زمانی که مدیران شهرستانی از این بازار حمایت می‌کنند نباید انتظار داشت که شاهد جلوگیری از حراج پرندگان وحشی باشیم.

اگر چه مسئولان دستگاه‌های مختلف از زاویه دید خودشان به مشکل مزمن بازار پرندگان فریدونکنار نگاه می‌اندازند، ولی محلی‌ها وضعیت را طوری می‌بینند و تحلیل می‌کنند. اما، یکی از اهالی فریدنکنار در خصوص چرایی عدم جمع آوری این بازار توسط مسئولین شهرستانی می‌گوید: فریدونکنار شهر کوچکی است و همه افراد آن با هم فامیل هستند. شاید همین کوچک بودن شهر و روابط فامیلی و همسایگی که در شهر حاکم است مانع ورود مسئولان شهری و امتناع آن‌ها از جمع آوری این بازار می‌شود.

او می‌گوید: بازار پرندگان فریدونکنار مافیای قوی دارد که حتی شهروندان فریدونکناری در صورت شکار پرندگان نیز نمی‌توانند وارد آن شوند. این مافیا بسیار قدرتمند و خطرناک است و به کسی اجازه ورود به بازار و حتی شکایت را نمی‌دهد.

یکی از جوانان فریدونکناری که در نزدیکی همین بازار مغازه دارد در خصوص بازار پرندگان این شهرستان می‌گوید: گردانندگان بازار پرندگان فریدونکنار مافیای شکار هستند و تا زمانی که شکارچیان و صیادان بدون کمترین هزینه درآمد‌های میلیونی و میلیاردی از این محل دارند و مسئولان هم نسبت به تعطیلی بازار اقدام نمی‌کنند، تنها راه باقی مانده این است که مردم خرید نکنند. قطعاً اگر مردم استقبال نکنند و شکار مشتری و خریداری نداشته باشد، بازاری هم وجود نخواهد داشت.

این جوان فریدونکناری مسافران و خریداران غیربومی را اصلی‌ترین مشتریان بازار پرندگان توصیف کرد و افزود: تا زمانی که غیربومی‌ها پول‌های گزافی برای خرید لاشه پرندگان وحشی می‌پردازند نباید انتظار برچیده شدن آن را داشت.

 

مدیرکل حفاظت محیط زیست مازندران با اشاره به اینکه چند روزی آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان در تالاب‌های استان مشاهده شده است گفت: شکار پرندگان زمستان گذران به دلیل شیوع آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان در تالاب‌های مازندران ممنوع شد.

ابراهیمی با بیان اینکه برای کنترل بازار عرضه پرندگان در فریدونکنار در استانداری جلسه برگزار شد افزود: قرار شد دستگاه‌های مرتبط درباره بازار فریدونکنار و عرضه غیرقانونی پرندگان زمستان گذران و اعمال محدودیت‌ها پیشنهاد‌های خود را تا هفته آینده اعلام کنند.

او گفت: بمنظور حفظ سلامت عمومی و پیشگیری از شیوع بیماری آنفلوانزای فوق حاد پرندگان و کاهش تلفات در طیور بومی از خرید و فروش طیور زنده و پرندگان مهاجر در بازار‌های سنتی، محلی و هفتگی استان و فریدونکنار جلوگیری و با متخلفان بهداشتی به شدت برخورد قانونی می‌شود.

 

معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار مازندران می‌گوید: رسیدگی به پرونده بازار پرندگان فریدونکنار در دستور کار شورای تامین استان و استانداری قرار گرفته است.
حسین حسن نژاد می‌گوید: در مسئله بازار پرندگان فریدونکنار هم محیط زیست و هم فرمانداری نظراتی دارند که نظر محیط‌زیست به واقعیت نزدیک‌تر است، اما با این حال باید همه جوانب آن دیده شود.

 

تالاب بین‌المللی ازباران در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده تا مکانی امن برای زمستان گذرانی پرندگان مهاجر باشد، حال تنها راه نجات این پرندگان از شکار‌های گاه و بی گاه بومیان و شکارچیان، رسم غلط پرنده کشی در مازندران و این منطقه افزایش درآمد روستاییان ازباران و مردم فریدونکنار است.

این رونق اقتصادی با گسترش صنعت پرنده نگری و جذب توریسم امکان پذیر است که خود نیازمند اجرای برنامه هماهنگ و منسجم دستگاه‌های ذیربطی همچون اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، دامپزشکی، محیط زیست، حوزه هنری و فرهنگ و ارشاد اسلامی استان مازندران است.

 آتنا رستمی آله خیلی

  خبرنگار سرویس اجتماعی خبرگزاری صداوسیما