پیش‌بینی آینده انسان‌ها در زمین

به گزارش گروه وبگردی خبرگزاری صدا و سيما، بررسی سابقه حیات در کره زمین نشان می‌دهد تقریباً همه گونه‌هایی که در این سیاره زندگی می‌کنند، سرانجام نابود شده و به احتمال بیش از ۹۹،۹۹ درصد منقرض می‌شوند. اکنون دانشمندان در تلاش هستند تا با روش‌های مختلف آینده انسان‌ها در زمین را پیش‌بینی کنند.

تغییرات آب‌وهوایی به دلیل انتشار گسترده گاز‌های گلخانه‌ای در کشور‌های مختلف، احتمال برخورد سیارک‌ها و وقوع زمین لرزه‌های بزرگ از جمله مواردی هستند که حیات در کره زمین را تهدید می‌کنند. هزاران سال پیش به جای گونه‌های کنونی جانداران دایناسور‌ها و خزندگان بسیار بزرگ روی زمین زندگی می‌کردند. این ساکنان قدرتمند سیاره خاکی به دلایلی همچون فوران آتش‌فشان‌ها، گرم شدن بیش از اندازه کره زمین و شروع عصر یخبندان در نهایت نابود شدند و اثری از آن‌ها باقی نماند.

 

انسان موجودی آسیب‌پذیر

بررسی‌ها نشان می‌دهد انسان‌ها نه تنها در مقایسه با ساکنان باستانی زمین یعنی دایناسور‌ها بلکه در مقام قیاس با حیوانات کنونی در برابر خطرات و عوامل مرگ‌آفرین بسیار آسیب‌پذیر هستند. دسته‌های گوناگونی از حیوانات و حشرات می‌توانند ماه‌ها بدون غذا و سرپناه مناسب زندگی کنند، ولی تقریباً هیچ انسانی قادر به حیات در چنین شرایطی نیست.

بزرگ‌ترین تهدید برای نابودی انسان‌ها چیست؟

اگر از وقوع حوادث طبیعی که روی زندگی انسان‌ها اثر می‌گذارد و حتی ممکن است ما را تا مرز نابودی بکشاند گذر کنیم، متوجه خواهیم شد که بزرگ‌ترین عامل بازدارنده ادامه حیات روی زمین خودمان هستیم. مطالعات گسترده حاکی از آن است که هیچ موجودی تاکنون به اندازه انسان‌ها به محیط‌زیست آسیب نزده و شرایط دگرگونی در این سیاره را به وجود نیاورده است. مثال‌های متعددی وجود دارد که فعالیت‌های انسان‌ها از جمله بهره‌برداری بیش از اندازه از منابع طبیعی سبب شده چرخه‌های طبیعی تغییر کرده و خشکسالی‌های طولانی مدت، آتش‌سوزی‌های گسترده و سیلاب‌های بزرگ به رخ دهد.

در کنار چنین اتفاقاتی عواملی، چون کاهش فرزندآوری، تصادفات رانندگی و کاهش منابع غذایی موجب کم شدن تدریجی جمعیت انسان‌ها در بسیاری از مناطق کره زمین شده است. از سویی شکار بی‌رویه بسیاری از پستانداران، خزندگان و پرندگان باعث بیشتر شدن جمعیت حیواناتی شده است که در طولانی مدت عاملی برای انتقال بیماری‌های واگیردار هستند. به نظر می‌رسد در دوره کنونی حیات روی زمین بزرگ‌ترین تهدید کننده زندگی، انسان‌ها هستند.

 

تلاش انسان‌ها برای بقا

به لطف توسعه گسترده علم و فناوری در عصر حاضر دانشمندان قادر هستند عوامل تهدید کننده زندگی را به طور دقیق شناسایی کرده و راه‌حل‌هایی برای رفع آن‌ها ارائه دهند. در حقیقت تفاوت بزرگ انسان‌ها با سایر جانداران رفتار هوشمندانه است. اکنون نسل بشر به واسطه تغییر سبک زندگی و تولید دارو‌های درمان کننده بسیاری از بیماری‌ها نسبت به اجداد قدیمی‌تر خود عمر طولانی‌تری دارند و این فرصت را پیدا کردند که قبل از وقوع اتفاقات طبیعی تا حد زیادی آن‌ها را پیش‌بینی کرده و برای مقابله با آن‌ها آماده شوند؛ بنابراین انسان‌ها با وجود آسیب‌پذیری بالا در مواجه با حوادث با به‌کارگیری روش‌های علمی و استفاده از ابزار‌های هوشمند در برابر نابودی مقاومت می‌کنند. احتمالاً انسان عجیب‌ترین جانداری است که تاکنون در زمین زندگی کرده است!

بشر این فرصت را دارد که خود را با شرایط گوناگون سازگار کرده و در همه مناطق زندگی کند. یعنی اگر منطقه‌ای مسکونی تخریب شود فوراً جمعیت ساکن در آن محل به منطقه‌ای دیگر رفته و زندگی خود را ادامه می‌دهند. این فرصتی است که بسیاری از گونه‌های زنده روی کره زمین نداشته و مشاهده می‌کنیم که حیوانات پس از مهاجرت اجباری به سرزمین‌های جدید در معرض انقراض قرار می‌گیرند.

البته اگر منصفانه به نحوه پراکندگی حیات در کره زمین نگاه کنیم متوجه می‌شویم زیاده‌خواهی‌های انسان عاملی برای کوچک‌تر و دگرگون شدن محیط زندگی حیوانات شده است. خرس‌های قطبی، روباه‌های قرمز و گوریل‌ها تنها تعداد محدودی از حیواناتی هستند که تحت تأثیر زندگی انسان‌ها قرار گرفته و در آستانه انقراض قرار دارند.

 

انسان‌ها هزاران سال دیگر در کره زمین زندگی می‌کنند

دانشمندان معتقدند پراکندگی انسان‌ها در سراسر زمین و توسعه روزافزون فناوری این فرصت را ایجاد کرده است که حتی پس از شیوع بیماری‌های همه‌گیر و جنگ‌های هسته‌ای میلیون‌ها نفر زنده مانده و پس از اتمام شرایط بحرانی دوباره محیط مناسب برای زندگی را بسازند و حیات همچنان ادامه پیدا کند. انسان‌ها موجوداتی همه‌چیز خوار هستند و حتی می‌توانند از حشرات و گونه‌های متفاوت گیاهان غذا برای خود تهیه و از این طریق مشکل تغذیه را حل کنند. یعنی به زبان ساده می‌توان گفت بشر خود را نه الزاماً از نظر ساختار بدنی بلکه به لحاظ رفتاری با هر شرایطی هماهنگ می‌سازد و سعی می‌کند همه چیز را تحت سلطه خود درآورد.

تکامل رفتاری در برابر سازگاری ژنتیکی

تغییرات ژنتیکی و تحولاتی که در دی‌ان‌ای (DNA) رخ می‌دهند نیازمند سپری شدن زمان بسیار زیادی است، ولی انتخاب هوشمندانه موقعیتی را در اختیار انسان‌ها می‌گذارد که به جای انتظار برای تعیین سرنوشت به وسیله طبیعت، خود بهترین شرایط را به وجود آورده و سطح زندگی را در حد مطلوبی حفظ می‌کنند. شرایطی را در نظر بگیرید که ناگ هان رسانه‌ها اعلام کنند سیارکی عظیم در ماه‌های آینده با کره زمین برخورد می‌کند حتی در این زمان نیز آمادگی بسیاری از کشور‌ها برای حفظ حیات پس از برخورد مناسب است. اکنون در نقاط مشخصی از زمین انبار‌های بزرگی از غلات و سایر مواد خوراکی ساخته شده است تا در شرایط بحرانی غذای مورد نیاز انسان‌ها را تأمین کند.

البته نباید چنین برداشتی به وجود آید که، چون انسان‌ها قدرت سازگاری شگفت‌انگیز برای زندگی در محیط‌های مختلف دارند باید از تلاش برای مبارزه با انتشار گسترده گاز‌های گلخانه‌ای و جلوگیری از آلودگی‌های زیست محیطی دست کشید و تنها خود را برای زندگی در اوج بحران آماده سازیم.

به هرحال حتی بدبینانه‌ترین پیش‌بینی‌ها نیز نشان می‌دهد انسان‌ها بیش از ۲۵۰ هزار سال دیگر برای ادامه زندگی در کره زمین زمان دارند و قطعاً چنین زمانی برای تغییر بسیاری از سیاست‌های مخرب کافی است و می‌تواند فرصت زیست ایده‌آل را در اختیار نوادگان بشر کنونی قرار دهد.