کرکره های پایین، درآمدهای بالا

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز خراسان شمالی، بعضی‌ها برای کنترل وضعیت موجود مجبور شدند کرکره مغازه هایشان را پایین بکشند، یعنی از ۴ گروه شغلی فقط گروه اول که حیاتی ترند اجازه فعالیت یافتند. بسیاری از خدمات لغو و کارگاه‌ها تعطیل شد. شرایطی که کسی تاکنون آن را تجربه نکرده است.

موج کرونا چنان پرتلاطم است، اما برخی وقتی دیدند تنها راه نجات، شنا کردن بر خلاف جهت آب است شنا کردند با آنکه بیکار شدند، اما بیکار نماندند و به دنبال پیدا کردن راه حل برای عبور از شرایط سخت برآمدند.

کرونا و فضای مجازی
امروزه کمتر کسی است که تلفن همراهش هوشمند نباشد و در فضای مجازی دستی بر آتش نداشته باشد. این فضای عجیب و غریب و در عین حال جذاب، همانقدر که تهدید دارد، در ایام کرونا نسخه‌های فرصتی آن بیشتر آشکار شد، حضور در فضای مجازی بیشتر شد.
در شرایط کرونا وقتی حضور فیزیکی تهدید تلقی شد و فاصله گذاری فیزیکی الزامی شد، فضای مجازی رونق دوچندان گرفت.

رونق کسب و کار‌های اینترنتی
به گفته کارشناسان، شیوع بیماری کرونا سبب شده است صنعت تجارت الکترونیک در کشور زودتر از موعد رشد کند.
بدون شک با شیوع جهانی این بیماری مرگبار؛ مردم بیشتر تمایل دارند که کالا‌های اساسی مورد نیاز خود را در منزل تحویل بگیرند و حتی المقدور از خانه‌های خود خارج نشوند، در نتیجه در این میان شرکت‌هایی که در کار ارسال کالا به منازل فعال هستند، بیشترین سود را از این شرایط می‌برند.
نمونه‌های جهانی آن بار‌ها در اخبار اعلام شده است، اما در کشور ما اوضاع چگونه است؟ چه مسیری در ایام کرونا طی شد؟ چه میزان از تجارت الکترونیک استفاده شد؟ آیا با بستن مغازه‌ها درآمد‌ها هم تعطیل شد؟ چه کسانی موفق شدند از محدودیت کرونا فرصت بسازند؟

اتفاقی ساده، شروع کاری بزرگ
اتفاقی که برای فاطمه و همسرش در یکی از اقامتگاه‌های بوم گردی خراسان شمالی پیش آمد، مسیر درآمدی زندگیشان را تغییر داد.
فاطمه عبدی که عاشق گلدوزی بود وقتی متوجه پارگی پرده اتاق محل اقامتش شد با همان وسایلی که همراهش داشت پرده اتاق را با طرحی سنتی ترمیم کرد.

وقتی مالک اقامتگاه آن را دید، گلدوزی روی تعدادی پرده را به او پیشنهاد داد.

بعد از آن بود که فاطمه و همسرش جدی‌تر به این اتفاق نگاه کردند. هنرشان را در اقامتگاه‌های گردشگری به نمایش گذاشتند و بعد هرآنچه از آن الهام گرفته بودند ابتدا از بقچه‌ی گلدوزی شده زنان روستا عکس گرفتند و با قرار دادن آن در اینترنت، گلدوزی‌های قدیمی را فروختند و سعی کردند با الهام از نمونه‌های مختلف و با تلفیق با طرح‌های سنتی ایرانی نمونه‌های اولیه‌ای را تولید کنند.
چند ماهی نمی‌گذرد، اما حالا فروش شرکت زیبا دوز در ایام کرونا به ۴۰۰ میلیون تومان رسیده است. به خاطر کرونا اقامتگاه‌های گردشگری که او کارش را از آنجا شروع کرد تعطیل شده، اما درآمد این شرکت تعطیلی ندارد.

محصولاتی که زنان روستایی آن‌ها را تولید می‌کنند و بازتابی از فرهنگ خراسان شمالی است که آوازه اش از گستره ایران گذشته و جهانی شده است.

شعر‌های کهن، گل و گلدان، حیوانات و نقش‌هایی بومی طرح‌هایی هستند که بر روی پرده‌هایی با زمینه سفید دوخته می‌شود.

حسین آباد، شهره جهانی
در شرکت زیبا دوز ۲۴ نفر کار گلدوزی را انجام می‌دهند و تولیداتشان را از طریق شبکه‌های اجتماعی به کشور‌های مختلفی از جمله آلمان و استرالیا صادر می‌کنند.

رئیس پارک علم و فناوری خراسان شمالی گفت: این شرکت قدم‌ها را فراتر گذاشته، با الگوگیری از طرح‌های فرهنگی دیگر کشور‌ها مثل مکزیک گلدوزی می‌کند و تولیداتشان را به همان کشور‌ها می‌فروشند.

گرمه‌ای می‌گوید: درآمد‌های مجازی در روستا بسیار ارزشمند است و برای ما در اقتصاد‌های شکننده روستا‌ها باز تاب‌های تأثیر گذاری دارد.

به گفته گرمه ای: درآمد یک میلیون تومان در روستا‌ها یک درآمد خوب به حساب می‌آید و این کمک خوبی برای خانوار‌ها به حساب می‌آید که اکنون حاصل کار شرکت زیبادوز موجب این درآمد شده است.

چالش در بازار
در حالیکه هفته سوم محدودیت‌های کرونایی را پشت سر می‌گذاریم، برخی پاساژ‌ها، فروشگاه‌ها و اصناف برخلاف قانون اقدام به بازگشایی کردند.
آقای معماریانی که کرکره‌های مغازه اش را بالا زده می‌گوید: نمی‌توانم محصولاتم را بفروشم، از طرفی بدهی دارم و باید اجاره منزل بدهم.
یک بنگاه دار خودرو هم که کرکره مغازه اش را نیمه باز کرده، بهانه بازگشایی اش را تعمیرات و نظافت عنوان می‌کند و می‌گوید: فروشم به صفر رسیده و درآمدی ندارم.
در همین حال کاسبان مجتمع‌های تجاری لادن و ارم بجنورد که اغلب کیف و کفش و البسه فروشی هستند مغازه هایشان را باز کرده اند و مردم به راحتی از این پاساژ‌ها خرید می‌کنند.
موضوعی که برخورد اداره کل بازرسی استانداری و علوم پزشکی را در پی داشته است.

در گفتگویی که با آن‌ها داشتم همگی از طولانی شدن محدودیت‌ها گله کردند و می‌گویند در دومین طرح قرنطینه دیگر توان ادامه محدودیت‌ها را ندارند. از طرفی ستاد استانی کرونا به این نتیجه رسیده که بازگشایی مغازه‌ها مساوی با تلفات بیشتر است. حال باید دید کسبه برای دخل خالی خود راهکاری دارد یا نه؟

خرید، فروش، رهن و اجاره، فقط مجازی
در همین حال به سراغ یک شرکت دانش بنیان رفتم که در زمینه خرید و فروش، رهن و اجاره املاک فعالیت دارند.
بنگاه‌های املاک جزء رده شغلی ۲ هستند و بر اساس طرح محدودیت‌ها باید بسته باشد، اما آقای اسدی که فارغ التحصیل رشته نرم افزار رایانه است و مدرک معادل دکترای بازاریابی دارد با کمک تعدادی از دوستانش سامانه‌ای را راه اندازی کرده که بر اساس نیاز بازار، معاملات املاک مسکونی و تجاری انجام می‌دهد.

مِلکام نام این شرکت است که در آن شرایطی ایجاد شده تا معاملات بدون حضور طرفین انجام شود.
آقای اسدی در این باره می‌گوید: در سایت ما مشخصات املاک با موقعیت جغرافیایی همراه با تصاویر ۳۶۰ درجه از آن ذخیره شده و مشتری می‌تواند تمام اطلاعات را بدون مراجعه بازدید کند.

آقای نقویان هم که مسئول امور حقوقی این شرکت است گفت: بعد از اینکه ملک توسط شخص انتخاب شد بصورت ویدئویی با طرفین معامله تماس برقرار می‌کنیم، اگر طرفین به نتیجه رسیدند، قرارداد تنظیم شده به منزل آن‌ها ارسال می‌شود تا امضا کنند و اینگونه معامله نهایی می‌شود.
مدیر این مجموعه گفت: محدودیت‌های کرونایی باعث شده مردم به این سامانه اعتماد کنند و بازدید سایت ما از ۷۰۰ بازدید به ۶ تا ۷ هزار در ماه افزایش یافته است.

فرش‌های پستی
مدیرعامل شرکت فرش گلیم روژین و مدرس دانشگاه که از ده سالگی کنار دست مادرش گلیم بافی را آموخته چند سالی است شرکت فرش گلیم روژین را به ثبت رسانده.
او سالهاست به عنوان کارآفرین نان سفره بسیاری از زنان سرپرست خانوار را تأمین می‌کند.
معصومه ذوالفقاری می‌گوید: با زیرساختی که از قبل مهیا کرده بود در ایام کرونایی ۸۰ درصد تولیدات این شرکت را از طریق اینترنت فروخته است.
او نسبت به رکود بازار در دوران کرونایی فروش این شرکت را به نسبت خوب می‌داند.

تولید و فروش اینترنتی صنایع دستی
صنایع دستی اگرچه کارش با دست است، اما این روز‌ها با تجارت الکترونیک گروه خورده است.
معاون صنایع‌دستی خراسان شمالی می‌گوید: از ابتدای سال تاکنون ۱۳ کارگاه جدید صنایع‌دستی در شهرستان‌های استان راه اندازی شد، در حالی که این رقم برای سال گذشته، دو کارگاه بود.
محمدرضا قهرمانیان می‌افزاید: امسال با توجه به شیوع ویروس کرونا و لغو برگزاری نمایشگاه‌ها و بازارچه‌های صنایع‌دستی، هنرمندان این حوزه برای فروش تولیدات خود با مشکل مواجه شدند که این عامل سبب شد تا بیش از پیش برای فروش تولیدات خود از طریق فضای مجازی تلاش کنند.
تعدادی از صنعتگران حوزه سفال و چرم در خراسان شمالی تولیدات خود از طریق فضای مجازی در استان‌های اصفهان، تهران و آذربایجان شرقی به فروش می‌رسانند و در این حوزه موفق عمل کرده‌اند و با این کار علاوه بر فروش محصولات، برای معرفی آداب و رسوم و فرهنگ اقوام خراسان شمالی بسیار اثرگذار بودند.

افزایش درخواست‌ها برای کسب و کار برخط (اینترنتی)
آمار‌ها نشان می‌دهد که در ۹ ماه گذشته و همزمان با شیوع کرونا، تمایل به راه اندازی کسب و کار‌های اینترنتی و صدور پروانه تاسیس کسب و کار‌های برخط را افزایش یافته، همزمان تولید و فروش شرکت‌های دانش‌بنیان خراسان شمالی هم افزایش یافته است.
مهران گرمه‌ای رئیس پارک علم و فناوری استان می‌گوید: ۱۷ واحد فناور در استان با رخداد کرونا روبه فروش اینترتی آوردند، برخی فقط محصولات خود را به فروش می‌رسانند و برخی هم همچون شرکت آقای درگزینی برای فروش محصولات سایر شرکت‌ها واسطه گری می‌کنند.
او می‌گوید در ایام کرونایی ۸۰ درصد از محصولاتش به صورت اینترنتی فروش رفت که اکثر آن مربوط به فروش محصولات صنایع خلاق بوده که در ایام کرونا شروع به فروش اینترنتی کردند.
در همین شرایط مجموعا ۴۵ میلیارد تومان محصولات دانش بنیان خراسان شمالی به فروش رفت که یک و نیم میلیارد تومان آن از محل فروش اینترنتی بود.

راستی آزمایی آمار تجارت الکترونیک
برای راستی آزمایی آمار فروش اینترنتی، بهترین راه، دریافت آمار داد و ستد‌ها است.
اداره کل پست جایی است که روزانه کالا‌های خریداری شده در آن جابجا می‌شود.
مدیرکل پست خراسان شمالی در این باره می‌گوید: استقبال از پست بیشتر شده به نحوی که تعداد بار‌های رسیده به این استان از روزی ۲ کامیون به روزی ۴ کامیون افزایش یافته است.
خانی گفت: به دلیل همین استقبال، ظرفیت‌های خود را نیز افزایش دادیم و روزانه ۳ نوبت محموله‌های پستی را در شهرستان‌ها و مرکز استان به دست مردم می‌رسانیم.
موضوعی که مانع ورود مردم به ادارت پست و سطح شهر شده است و می‌تواند از شیوع بیماری کرونا جلوگیری کند.

سنگ‌های پیش پای خرید اینترنتی
به گفته رئیس مرکز رشد شیروان، اگرچه کرونا فرصت استثنایی برای جهش در حوزه تجارت اینترنتی شرکت هاست، اما برای پیشرفت باید برخی سنگ‌ها را از جلوی پای خرید‌های اینترنتی برداشت.
مرتضوی، مجاب کردن مردم خراسان شمالی را در این باره مستلزم فرهنگ سازی دانست.
فعالیت‌های تجاری و کسب و کار‌های خرد و کلان، نیازمند اصلاح قوانین، توسعه ارتباطات مجازی، خلاقیت و آموزش است تا به معنای واقعی تغییر سبک زندگی در این بخش از جامعه نهادینه شود.
حدود ۴۶ درصد مردم خراسان شمالی در روستا‌ها زندگی می‌کنند و بسیاری از روستا‌ها به اینترنت پایدار همراه دسترسی ندارند. بی تردید اگر این مشکل رفع شود و آموزش هدفمند به آن اضافه شود برخلاف تصور، روستائیان خراسان شمالی برای فروش محصولات در فضای مجازی حرف‌های بیشتری برای گفتن دارند بخصوص که این استان رنگین کمان اقوام است و هر قوم سبک و سلیقه خاصی در تولیدات مختلف دارند.  تولیداتی که در رنگ و تنوع می‌تواند نظر هر جستجو گری را در فضای تجارت اینترنتی به خود جلب کند.

نویسنده: سکینه خرّمی