این روزها نوجوانان و جوانان اطلاعات خیلی زیادی درباره مخدرهای جدید دارند.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز خراسان رضوی، فرقی نمیکند اهل مصرف باشند یا نه. فضای مجازی، اطلاعات آنان را در این حوزه به طور عجیبی بالا برده است به صورتی که برخی اسامی مواد و نحوه اثرگذاریشان را بیشتر از درسهای دبیرستان و دانشگاه از حفظ هستند.
گسترش روز افزون فضای مجازی و دسترسی آسان به این فضا در شرایط کنونی، هم به عنوان یک فرصت و هم به عنوان یک تهدید میتواند تلقی شود، به ویژه در حوزه موادمخدر که میتواند یک تیغ دولبه در خصوص تبلیغ یا پیشگیری از مواد خانمانسوز باشد.
با گسترش استفاده از فضای مجازی در بین گروههای سنی مختلف به خصوص دانشآموزان و جوانان، ممکن است عدهای با سوءاستفاده از این فضا، به دنبال تبلیغ یا عرضه موادمخدر به جوانان و نوجوانان باشند.
گاهی تبلیغات بیاساس و بی سر و ته در خصوص موادمخدر، چه شوخی و چه جدی تاثیرات منفی بر روی ذهن و روان جوانان و نوجوانان دارد، به طور مثال در زمان شیوع ویروس کرونا عدهای در اینستاگرام با این هشتگ یا کلیدواژه که "معتادها نمیگیرند" به دنبال شکستن قُبح و تابو موادمخدر در بین خانوادهها هستند.
این در حالیست که با استفاده از فضای مجازی که دسترسی به آن برای جوانان و نوجوانان آسان است، میتوان راهکارهای پیشگیرانه ارائه داد و خانوادهها را در این زمینه هوشیار و حساس کرد.
یک کارشناس حوزه فضای مجازی معتقد است؛ استفاده از این فضا، پس از شیوع ویروس کرونا، در حوزههای مختلف گسترش یافته است.
زنده دل با اشاره به اینکه توزیع موادمخدر نیز در فضای مجازی گسترش یافته است، می افزاید: سوداگران مرگ در فضای حقیقی باید در یک مکان خاص به توزیع موادمخدر اقدام کنند،اما در فضای مجازی با شناسایی جامعه هدف و دریافت اینترنتی پول و هزینه مواد مخدر، مواد را به شکلهای مختلف از جمله پیک، به منزل و یا مکان مشتریان خود ارسال میکنند.
این کارشناس حوزه فضای مجازی ادامه می دهد: به دلیل استفاده بیش از حد از فضای مجازی و منزوی شدن افراد، به دلیل قطع ارتباط با افرادی که در دنیای واقعی وجود خارجی ندارند، گروههای نابهنجار در فضای مجازی افراد را به سمت گرایشهای نادرست هدایت میکنند.
زنده دل با اشاره به برخی فعالیتها، جرایم و تخلفات اینترنتی که موجب نگرانی استفاده از این فضا میشود می گوید: با توسعه سواد رسانهای میتوان از این فضا به خوبی استفاده کرد.
وی تاکید می کند: تولید محتوای جذاب، متناسب با نیاز روز و سلیقه افراد مختلف و بالا بردن سطح سواد رسانهای افراد به خصوص نوجوانان و جوانان از راههای پیشگیری از گرایش این قشر به سمت آسیبهای اجتماعی به خصوص اعتیاد است.
از چند جوان که در یکی از پارکهای نزدیک محل زندگیم درمنطقه رضاشهر مشهد، مشغول سیگار کشیدن هستند درباره استفاده از فضای مجازی و مخدرهای جدید می پرسم.
یکی از این جوانان که کمتر از 20سال سن دارد می گوید: برخی افراد در گروههای دوستان و همسالان به تبلیغ برخی موادمخدر جدید و صنعتی می پردازند و به راحتی این مواد را در اختیار من و دوستانم قرار می دهند.
این جوان ادامه می دهد: گل، کیمیکال، ماشروم، کتامین و زولپیدم از موادی است که این روزها دوستان و همسالانش مصرف میکنند.
از یکی دیگر از این جوانان به نام سامان درباره اعتیادآور بودن و اثرگذاری مواد جدید، میپرسم که میگوید: این مواد اعتیاد جسمی نمیآورند مثلاً همین گل که چند سال است مصرفکننده فراوانی پیدا کرده است، بیشتر موجب حواسپرتی می شود.
سامان ادامه می دهد: مریمگلی و کمیکال هم از خانواده ماریجوانا هستند که در حالت اسپری و یا سیگار استفاده و موجب حالتهای روانی خاص میشود و مصرفکننده ها پس از مصرف بهاصطلاح چِت میشوند.
پس از شنیدن این حرفها به سراغ مرتضی یعقوبی، کارشناس حوزه اعتیاد در خراسان رضوی رفتم.
این کارشناس حوزه اعتیاد می گوید: صنعتیها برعکس مخدرهایی مثل تریاک و هروئین، عوارض روانی دارند و در سیستم اعصاب مرکزی تأثیر میگذارند. البته بالا بردن ضربان قلب و افزایش فشار خون از اثرات منفی این مواد بر بدن هستند که میتواند با اوردوز شدن، جان فرد را هم به خطر اندازند.
یعقوبی به تصور غلط برخی جوانان درباره اعتیادآور نبودن این مواد اشاره می کند و می گوید: روانگردانها برعکس مخدرهای سنتی که وابستگی جسمی میآورند، خماری و درد بدن ندارند، اما فرد ممکن است حتی با یک بار مصرف کردن، وابسته شود.
وی درباره تاثیر همسالان در گرایش به مصرف مواد مخدر می گوید: افراد معتاد دوستان ناباب و بعضا ارتباط با برخی افراد درفضای مجازی را از مهمترین علل گرایش خود به مواد مخدرمعرفی میکنند.
مواد اعتیادآور منحصر به چند ماده شناخته شده نیستند، متأسفانه در سالهای اخیر مواد شیمیایی مختلفی وارد بازار شده است که گاهی از ترکیب چند ماده شیمیایی به وجود میآیند و کارشناسان حتی فرصت تحقیق درباره تأثیر این مواد روی مغز ندارند.
دبیر شورای هماهنگی مبارزه با موادمخدر خراسان رضوی نرخ شیوع اعتیاد را دراین استان دو و هفت دهم درصد در افراد بالای 15سال بیان می کند و می گوید: این استان بیش از 130هزار معتاد دارد که حدود نه هزار نفر آنان متجاهر هستند.
محمدحسین صالحی با اشاره به اینکه قیمت موادمخدر سنتی در دو سال گذشته دو برابر شده است ادامه می دهد: در این مدت قیمت موادمخدر صنعتی نه تنها افزایش نیافته بلکه کاهش هم داشته است که این موضوع توطئه مافیای موادمخدر برای آلوده سازی جوانان است.
وی می گوید: جامعهای که نیروهای جوان آن به سمت این بلای خانمانسوز گرایش داشته باشد بیشک توان تولید و کارآفرینی را نخواهد داشت و همین امر دولت را به یک کشور وابسته تبدیل میکند و این امر همان چیزی است که دشمن به دنبال آن است.
دبیر شورای هماهنگی مبارزه با موادمخدر خراسان رضوی به اجرای طرحی جامع برای رفع معضل اعتیاد درشهر مشهد اشاره می کند و می گوید: این طرح در 13محله شهر مشهد بصورت پایلوت اجرایی شده است ودراجرای آن چهار محور اصلی مبارزه با موادمخدر ازجمله پیشگیری، درمان، صیانت و مقابله با محوریت مردم و محلات درنظرگرفته شده است.
صالحی همچنین می گوید: در شرایط کنونی که نوجوانان و جوانان به راحتی اطلاعات مورد نظر خود را از فضای مجازی بدست می آورند درصد بالایی از خانوادهها سواد رسانه ای بسیار پایینی دارند و نسبت به پیامدهای مصرف موادمخدر بیاطلاع هستند.
وی می افزاید: نمیخواهیم خانوادهها را نگران کنیم، اما با آموزش مهارتهای زندگی و طرز صحیح برخورد با فرزندان و نظارت بر استفاده از فضای مجازی میتوانند براحتی از اعتیاد در سنین پایین جلوگیری و از فرزندان خود در برابر اعتیاد و مصرف موادمخدر محافظت کنند.
یکی از کارشناسان حوزه اعتیاد کشور نیز میگوید: خانوادهها چون آگاه نیستند که باید با فرد معتاد چطور برخورد کنند، رویکردهای متفاوتی از خود نشان میدهند که هر کدام هم تبعاتی به دنبال دارد.
دکتر هومان می افزاید: بیشتر خانوادهها در مرحله نخست اطلاع از اعتیاد فرزندشان، دنبال مقصر میگردند و چون فکر میکنند خودشان یکی از عوامل اصلی اعتیاد فرزندشان بودهاند، با این فرزند کاملا با رویکرد تساهلی برخورد میکنند.
این کارشناس حوزه اعتیاد می گوید:در مرحله بعدی، خانوادههایی هستند که از همان ابتدا برخوردهای تند و خشن با فرزند خود دارند تا جایی که باعث قطع ارتباط خانوادگی میشوند.
دکتر هومان می افزاید: گروهی دیگر هم پدر و مادرهایی که چشمشان را روی اعتیاد فرزندشان میبندند و فکر میکنند خود به خود خوب میشود، غافل از اینکه مشکل اعتیاد با گذشت زمان حادتر میشود.
این کارشناس حوزه اعتیاد میگوید: بارها با خانوادههایی برخورد داشتهام که سه سال فرزند معتادشان را به حال خود رها کردهاند و وقتی موضوع اعتیاد به پیچیدهترین حد خودش رسیده، تازه به فکر درمان افتادهاند، حالا که فرزندشان دیگر از آنها حرف شنوی ندارد، شدت اعتیادش به مراتب بالاتر رفته و همراهیاش برای شرکت در جلسات مشاوره خیلی کم است.
دکتر هومان می افزاید: خانوادهها در هر مرحلهای که از اعتیاد فرزندشان با خبر میشوند یا به اعتیاد او شک میکنند، برای چگونگی برخورد با این موضوع به کارشناسان و افراد متخصص مراجعه کنند.
این کارشناس حوزه اعتیاد بیماری اعتیاد را به بیماری سرطان تشبیه میکند و میافزاید: همان طور که در درمان سرطان هر چه درمان به تاخیر بیفتد، بیماری مزمنتر و درمان سختتر میشود، اعتیاد هم هرچه دیرتر درمان شود نجات فرد معتاد سخت تر و طولانی تر خواهد بود.
با یکی از کارشناسان روانشناسی نیز در این باره هم کلام می شوم.
دکتر قاسم زاده میگوید: نوجوان یا جوانی که به مرحله اعتیاد میرسد در واقع به مرحله آخر از مشکلی که داشته، رسیده است.
وی می افزاید: خانوادهها باید نسبت به رفتار فرزندشان و شرایطی که دارند، آگاه باشند؛ چرا که معمولا بچههایی به سمت اعتیاد کشیده میشوند که از قبل با مشکلات مختلفی درگیرند.
این روانشناس ادامه می دهد: نکته مهم اینجاست که وقتی فرزند خانواده درگیر اعتیاد میشود، دیگر درمان اعتیاد به تنهایی از عهده خانواده برنمیآید و خانوادهها باید به مراکز درمانی مراجعه کنند و برای حل مشکل شان مشاوره بگیرند.
دکتر قاسم زاده می گوید: همزمان با مراحل درمان اعتیاد، خانوادهها باید عواملی را هم که به بروز اعتیاد منجر شده است برطرف کنند و سرگرمیهای جایگزین برای او به وجود بیاورند؛ مانند ورزش، چرا که هر چقدر فرزندشان اوقات فراغت سالمتری داشته باشد، کمتر به سوی آسیبهای اجتماعی کشیده میشود.
آخرین توصیه این روانشناس به خانوادهها این است که نباید در جریان حل مشکل اعتیاد، فرزندشان را ملامت یا سرزنش کنند که چرا معتاد شدی و یا تو آبروی ما را بردی. چون با سرزنش کردن، احساسات منفی در فرد استمرار مییابد و درمان کندتر پیش می رود.
اعتیاد آتش خانمان سوزی است که رحم ندارد و وقتی به دامان زندگی بیفتد تر و خشک را با هم میسوزاند.
شکستن شاخ های این غول به جز با انگیزه ای قوی و تصمیمی قطعی و راسخ میسر نمی شود.
ترک اعتیاد می تواند شروعی دوباره و سرآغازی دیگر برای همان زندگی باشد که تا چندی پیش در سراشیبی مرگ و نابودی قرار گرفته بود.
نویسنده: سیدمحسن واعظی سبزواری
سردبیر: مریم یعقوبی