نصب پهپاد روی بالگرد؛تاکتيک مدرن ارتش

به گزارش خبرگزاري صدا وسيما؛  جمهوری اسلامی ایران دارای یکی از بزرگترین ناوگان‌های بالگردی نه فقط در منطقه غرب آسیا بلکه در جهان است و بالگرد‌های ترابری سری بل ۲۱۴ که به نام اصفهان هم شناخته می‌شوند و بالگرد‌های سری AH-۱ J معروف به کبری بخش مهم و راهبردی ناوگان بالگردی کشور را تشکیل می‌دهند که از زمان جنگ تحمیلی نقش بسیار مهمی در پشتیبانی تدارکاتی و حمایت مسلحانه از رزمندگان و شکار واحد‌های زمینی ارتش بعثی داشتند.یکی از مشکلات بزرگ آن دوره بالگرد‌های کبری این بود که در آن زمان بخش عمده این بالگرد‌ها توان حمل موشک‌های ضد زره تاو را نداشته و در اصطلاح معروف "نان تاو" بودند.

در سال‌های دفاع مقدس این مسئله باعث شده بود تا بخشی از بالگرد‌های ما در زمان عملیات مجبور به نزدیک شدن بیش از حد به قوای دشمن شوند تا بتوانند با راکت و توپ به آن‌ها حمله کنند که همین مسئله باعث مورد اصابت قرار گرفتن برخی از بالگرد‌های کبری شد. البته شجاعت و تبحر خلبانان هوانیروز در آن ایام، به گونه‌ای بود که علی رغم احتمال بروز خطر، بسیاری از عملیات‌ها با حضور این پرنده‌ها به سرانجام می‌رسید.


در بخش تسلیحات می‌توان به حرکاتی مثل توسعه نمونه بومی موشک تاو به نام پروژه طوفان اشاره کرد که یکی از پر تولید‌ترین و در عین حال پر تجربه‌ترین محصولات دفاعی کشور ما بوده و خصوصا در سال‌های اخیر در نبرد علیه نیرو‌های تکفیری تجربه‌هایی زرین را کسب کرده است. یکی از گزینه‌ها به صورت طبیعی استفاده از موشک‌های سری طوفان در این بالگرد‌ها است و خصوصا اینکه مدل‌های هدایت لیزری این سامانه نیز توسعه پیدا کرده و با توجه به تجهیز بالگرد‌های کبری در استاندارد طوفان به سیستم هدف گیری اپتیک و نشان گذار لیزری، امکان استفاده از این گزینه وجود دارد. حرکت مهم دیگر در این بخش توسعه موشک‌های سری شفق برای بالگرد‌های کبری هوانیروز ارتش بود.

 

شفق، موشکی هوشمند است که با استفاده از جستجوگر IIR روی هدف خود قفل می‌کند و با برد ۸ تا ۱۰ کیلومتر، سرعت آن ۲ تا ۲.۷ ماخ است. بنا بر اطلاعات منتشر شده، این موشک ۶۰ کیلوگرمی توانایی نفوذ ۱ تا ۱.۵ متر در انواع زره تانک و شناور را داشته و دقت اصابت آن ۳۰ سانتیمتر مربع در فاصله ۱۰ کیلومتر است. شفق یکی از اولین موشک‌های بومی است که از جستجوگر تصویری فروسرخ (IIR) استفاده می‌نماید. این نوع جستجوگر، قابلیت ردگیری اهداف زرهی و شناوری را از تمام زوایا دارد، از مقاومت نسبتاً بالایی نسبت به اخلال (جمینگ) و فریب برخوردار بوده و حساسیت بسیار بهتری در تشخیص اهداف دارد.
موشک دهلاویه بر روی بالگرد کبری
گزینه بعدی که اجرا شده مربوط به نصب موشک‌های دهلاویه روی بالگرد‌های کبری و البته بالگرد‌های ۲۱۴ است. این موشک در حقیقت مشابه ایرانی سری کورنت روسی است و از هدایت لیزری بهره می‌برد و برتری آن نسبت به موشک‌های سری طوفان، قدرت نفوذ بیشتر آن در هدف است.


موشک قمر بنی هاشم (ع) بر روی بالگرد کبری
در اردیبهشت ماه سال ۹۸ نیز شاهد رونمایی از دو سلاح جدید برای کبری‌های ایرانی بودیم. موشک قمر بنی هاشم (ع) و موشک حیدر دو سلاح جدید بودند که برای کبری‌های هوانیروز وارد خدمت شدند. موشک قمر بنی هاشم سلاحی است هم هوا به هوا و هم هوا به سطح با برد بیش از ۸ کیلومتر که بر اساس تصاویر منتشر شده از آن سیستم جستجو گر فروسرخ استفاده می‌کند.



موشک هوا به سطح حیدر که بر روی بالگرد کبری نصب شده است
موشک "شلیک کن – فراموش کن" حیدر بیش از ۸ کیلومتربرد دارد. موشکی که بر اساس تصاویر منتشر شده از سیستم هدایتی تصویر ساز فروسرخ مجهز شده است. سامانه هدایت بر اساس تصویر فروسرخ یکی از انواع روش‌های مورد استفاده در نسل سوم هدایت در موشک‌های ضد زره یعنی هدایت به سبک "شلیک کن-فراموش کن" هستند. در موشک‌های بهره‌مند از جستجوگر تصویری فروسرخ، داده‌های تصویری حسگر از طریق خط ارتباط داده به سامانه پرتاب نیز منتقل می‌شود. با استفاده از یک پایگاه اطلاعات ذخیره شده در موشک می‌توان با بهره‌گیری از توانمندی‌های تحلیل تصویر، هوشمندی بالایی برای موشک در انتخاب اهداف و تغییر آن‌ها به صورت خودکار (در صورت الزام در شرایط نبرد) هم فراهم کرد.

قائم یا سدید، مسئله این است
در جریان رزمایش روز‌های اخیر ارتش جمهوری اسلامی ایران که با محوریت عملیات‌های پهپادی در حال برگزاری است تصویری از یک بالگرد کبری در استاندارد طوفان منتشر شده که به حداقل یک تیر بمب هوشمند و دور ایستای مجهز شده که ظاهر آن به نوعی هم شبیه مدل‌های جدید‌تر سری سدید و هم سری قائم مجهز است و احتمالا از سیستم هدایت اپتیکی بهره می‌برد. به دلیل فاصله کمی زیاد و عدم بزرگنمایی لازم و به خاطر شباهت بالا به هر دو گزینه موجود خواهیم پرداخت چرا که احتمال هر دو مورد وجود دارد. به صورت کلی انتخاب این کلاس از تسلیحات شاید تا حدی سوال برانگیز باشد که البته احتمالا دلیل رفتن به سمت آن، تجربیات کسب شده در منطقه غرب آسیا است. 

نکته مهم در خصوص مهمات سری قائم یا سدید این است که این مهمات‌ها یک نوع بمب هدایت شونده هستند که فاقد سیستم پیشران بوده و در مقایسه با موشک‌های هدایت شونده هوا به سطح که آن‌ها نیز سیستم‌های هدایت شونده، اما با سیستم پیشران هستند گزینه‌ای ارزان‌تر خواهند بود.

نبود سیستم پیشران در کنار ارزان‌تر بودن به معنی تولید سریع‌تر و انبوه‌تر نیز خواهد بود. در شرایط مقابله و درگیری با این طیف از تهدیدات، بمب‌های سبک هدایت شونده یک گزینه ارزان و در دسترس است که هزینه‌های دفاعی کشور ما را کاهش خواهد داد. در هر دیگری به جای موشکی که بایستی برای آن پیشران نیز مصرف شود از یک بمب بدون پیشران بهره گرفته خواهد شد که همان کار را با قیمتی پایین‌تر انجام خواهد داد.

این استراتژی را می‌توان به نوعی در ادامه همان بحث توسعه پهپاد‌های مسلح ارزان قیمت تفسیر کرد که بحث مبارزه با دشمنان غیر کلاسیک را بسیار اقتصادی‌تر خواهد کرد.