نخستین «فب لب» دیجیتال در کشور

به گزارش گروه وب گردی خبرگزاری صدا و سیما؛ Fab Labs اختصار عبارت (Laboratories Fabrication) است؛ کارگاهی در مقیاس کوچک با ابزار‌های کنترل شده رایانه‌ای با هدف ساختن هر چیزی است. آزمایشگاه Fab یک فناوری جدید است و قابلیت دسترسی عمومی برای بررسی، توسعه و تحقیق در موضوع ساخت دیجیتال به‌حساب می‌آید. کارگاه ساخت دیجیتال یا همان فب‌لب، به ساخت تکنولوژی و ابزار‌های الکترونیکی می‌پردازد.

 

 

abLab (آزمایشگاه ساخت) یک کارگاه ساختگی است که به همه افراد جامعه از کودکان خردسال تا کارآفرینان، مدارس و مشاغل مستقر امکان می‌دهد ایده‌ها و مفاهیم خود را به واقعیت تبدیل کنند. با استفاده از نرم‌افزار طراحی منبع باز و انتخاب ماشین‌های کنترل شده توسط رایانه، کاربران می‌توانند تقریباً هر چیزی را طراحی و بسازند.

یکی از بزرگ‌ترین آرزو‌های انسان‌ها این بوده که بتواند آنچه را که علاقه‌مند است بسازد، عصر دیجیتال این آرزو را به حقیقت تبدیل کرده است، Fab Lab جایی است که می‌توانید (تقریباً) هر چیزی را بسازید، این مکان برای همه و هرکسی که علاقه‌مند به ساختن چیز‌هایی است آزاد است.

 

به مردم عادی ابزار مناسب بدهید، و آن‌ها فوق‌العاده‌ترین چیز‌ها را طراحی و می‌سازند. این ایده پشت پرده آزمایشگاه‌های Fab است که در مرکز MIT توسط پروفسور نیل گرشنفلد که نحوه ساخت هر چیزی را آموزش می‌دهد، شکل گرفت.

آزمایشگاه‌ها در سراسر جهان با پروژه‌هایی که در زمینه‌هایی از جمله آموزش، مراقبت‌های بهداشتی، کشاورزی، مسکن، هنر و ارتباطات کار می‌کنند، در سراسر جهان گسترش‌یافته‌اند.

در ابتدا تعداد انگشت شماری از آزمایشگاه‌های FabLab وجود داشتند، ولی با ورود مفاهیم عمومی به آن‌ها و در دسترس قرارگرفتن برای عموم تعداد صد‌ها عدد از این آزمایشگاه‌ها در سراسر دنیا ایجاد شد.

هدف کلی و اصلی FabLab‌ها ایجاد روحیه خلاق و توانمند ساختن مردم در جهت طراحی و ساخت چیز‌هایی است که امکان خرید آن در فروشگاه‌ها وجود ندارد.

رویکرد عمومی FabLab‌ها و هدف اصلی آن‌ها اشتراک‌گذاری طرح‌ها و تجربیات ساخت میان کاربران و کارگاه‌های مختلف است. تکنولوژی ساخت و تولید دیجیتال هنوز مانند کامپیوتر‌های شخصی به خانه‌ها راه پیدا نکرده است. در واقع آزمایشگاه‌های FabLab فضا‌هایی را ایجاد می‌کنند که این تکنولوژی تولید دیجیتال با استفاده از پرینتر‌های سه‌بعدی و دیگر تجهیزات تولید، بدون نیاز به سرمایه‌گذاری وسیع، در اختیار تمامی افراد قرار گیرد.

بین سال‌های ۲۰۰۱ و ۲۰۰۴ شبکه جهانی FabLab با مرکزیت و همکاری دو کارگاه Bits و Atoms آغاز به کارکرد. ولی در سال ۲۰۱۰ زمانی که پیشنهاد راه‌اندازی FabLab‌های عمومی و محلی مطرح شد در مدت بسیار کوتاهی FabLab‌ها به طرز باورنکردنی شروع به تکثیر در سراسر جهان کردند.

 

Fab Lab دارای یک سازمان متمرکز است که امروزه توسط بنیاد Fab هماهنگ می‌شود. این بنیاد که در سال ۲۰۰۹ تشکیل شده است، هدف آن تسهیل و حمایت از رشد شبکه بین‌المللی Fab Lab از طریق "دسترسی به ابزارها، دانش و امکانات مالی برای آموزش، نوآوری و اختراع []با استفاده از ساخت دیجیتال" است. بنیاد Fab شرایط لازم را تعیین کرده است که یک فضا باید آزمایشگاه Fab محسوب شود و ازاین‌رو بخشی از شبکه محسوب شود. آزمایشگاه‌های Fab باید حداقل مجموعه تجهیزات و ابزار اصلی را داشته باشند. این شامل:

 

 برش لیزری

 برش وینیل

 دستگاه فرز دقیق CNC

 روتر CNC

 چاپگر سه‌بعدی

 

 تقریباً هر چیزی را تهیه کنید، از تی شرت گرفته تا مبلمان گرفته تا روبات

 با دیگر آزمایشگاه‌های Fab همکاری کنید و با استفاده از نرم‌افزار منبع باز در خارج از سایت طراحی کنید

 ابزار طراحی دیجیتال را که توسط متخصصان این حوزه استفاده می‌شود بیاموزید

 دسترسی عملی به ماشین‌آلات ساخت

 

FAB LAB شبکه‌ای جهانی از آزمایشگاه‌های محلی است. امکان اختراع توسط دسترسی افراد به ابزار‌های تولید دیجیتال را فراهم می‌کند.

 

شما با FAB LAB بیشتر چیز‌ها را می‌توانید بسازید (این به کسی آسیبی نمی‌زند):شما باید یاد بگیرید که خودتان انجامش دهید، و شما باید آزمایشگاهتان را با دیگران به اشتراک بگذارید.

 

در FAB LAB آموزش اساس پروژه‌هاست و یادگیری از افرادی مثل خود شما. از شما انتظار می‌رود تا در تولید اسناد و دستورالعمل‌ها مشارکت کنید.

 

شما مسئول هستید:

 ایمنی: دانستن چگونگی کار بدون آسیب رساندن به مردم یا ماشین‌ها.

 تمیزکردن: آزمایشگاه را زمان ترک چنان تمیز کنید که از قبل هم پاک‌تر باشد.

 عملیات: کمک به نگهداری، تعمیرات، گزارش‌نویسی ابزار، تدارکات و حوادث

 

طراحی و فرایند‌های توسعه در FAB LAB برای استفاده فردی در دسترس باشد، اگرچه مالکیت معنوی محافظت می‌شود، ولی انتخاب با شماست.

 

فعالیت‌های کسب‌وکار را می‌توان در FAB LAB رشد داد، اما نباید درگیر دسترسی آزاد شوند، آن‌ها باید فراتر از فعالیت‌های آزمایشگاهی رشد داده شوند، و مخترعان باید احساس کنند که منفعت می‌برند، آزمایشگاه‌ها و شبکه‌ها به موفقیت آن‌ها کمک می‌کنند.

 

درحالی‌که FAB LAB با تولید انبوه رقابت نمی‌کند اقتصاد مرتبط با مقیاس آن در ساخت محصولات به طور گسترده‌ای توزیع شده است، آن‌ها قبلانشان داده‌اند که توانایی توانمندسازی افراد را برای ساخت دستگاه‌های هوشمند برای خود را دارند. این دستگاه‌ها را می‌توان به‌گونه‌ای طراحی کرد تا نیاز‌های محلی و یا شخصی افراد را تأمین کند جایی که تولید انبوه توجیه عملی و یا اقتصادی ندارد.

علاوه بر این، همان طور که منشور Fab می‌گوید، یک آزمایشگاه Fab باید با هزینه کم یا بدون هزینه به روی جامعه باز شود: "آزمایشگاه‌های Fab به‌عنوان منبع جامعه در دسترس هستند، دسترسی آزاد به افراد و همچنین دسترسی برنامه‌ریزی‌شده به برنامه‌ها را ارائه می‌دهند".

 

محققان ایرانی در حوزه الکترونیک توانستند اولین فب الکترونیک را راه‌اندازی کنند. ایده اولیه این فب لب یا آزمایشگاه دیجیتال به سال ۹۰ برمی‌گردد، ایران تاکنون چنین آزمایشگاه نداشته است یا اگر بوده در حوزه نظامی شده که از دسترس عموم خارج است.

راه‌اندازی این آزمایشگاه دیجیتال برای سازندگان آن هزینه بسیاری در برداشته و تاکنون برای ساخت آن و تهیه تجهیزات ۴۵ میلیارد تومان هزینه شده است و همه دستگاه‌ها تولید داخل کشور هستند که توسط محققان ایران ساخته شده است.

یک مزیت بزرگی وجود دارد و آن این است که یک فب برای نخستین‌بار در کشور ساخته شده که با همه کم و کاستی‌ها تمام تجهیزات آن ایرانی است و این کمک می‌کند که در ساخت فاز بعدی فب مشکلات کمتری وجود داشته باشد.

برای اینکه بتوانیم در کشور به خودکفایی برسی باید در حوزه‌هایی مانند سنسور و فناوری ترانزیستور قوی باشیم، تابه‌حال در حوزه سنسور، محقان به نتایج و موفقیت‌های خوبی دست‌یافته‌اند، اما در حوزه فناوری ترانزیستور‌ها نیاز به تقویت این حوزه داریم.

این فب با حمایت معاونت علمی و صندوق نانو ایجاد شده است، و به‌گونه‌ای طراحی شده توسط محققان ایرانی تصمیم دارد به‌صورت صنعتی و نیمه‌صنعتی خدمات ارائه کند و در جهت توسعه فناوری و شتاب‌دهی فناوری در حوزه الکترونیک است و علاوه بر فناوری در حوزه الکترونیک، برای تولید محصولات فناوری میکرو نیز طراحی شده است که با توسعه این دو حوزه می‌تواند کمک شایانی به اقتصاد کشور کند.

شرکت‌های نوپا می‌توانند در این آزمایشگاه بر روی ایده خود کار کنند و از خدمات این مرکز بهره‌مند شوند و محصول موردنظر خود را به تولید برسانند. هزینه برای ساخت فب میکرو نانو الکترونیک حدود یک میلیون دلار بوده است، درصورتی‌که در کشور‌های دیگر این فب با هزینه ۳۰ میلیون دلار به بهره‌برداری می‌رسد.