سیستم هشدار خواب آلودگی راننده چیست؟

به گزارش گروه وبگردی خبرگزاری صدا و سيما، خواب آلودگی راننده، کابوسی است که همواره بر روح و جان مسافران سایه انداخته است. متأسفانه این کابوس در جاده‌های کشورمان در اکثر موارد به واقعیت پیوسته و همواره شاهد از بین رفتن هموطنان عزیز در سطح جاده‌های کشور هستیم. ایران از لحاظ تلفات جاده‌ای رتبه نخست جهان را دارد و سالانه نزدیک به ۳۰ هزار نفر از عزیزانمان در این حوادث، جان خود را از دست می‌دهند. لازم به ذکر است که این موضوع محدود به کشور ما نبوده و در سراسر جهان معضل تصادفات جاده‌ای وجود دارد.

برطبق آخرین تحقیقات انجام شده توسط مرکز تحقیقات خواب Loughborough انگلیس، خستگی راننده یکی از عوامل اصلی تصادفات جاده‌ای منجر به مرگ و یا آسیب‌های جدی در انگلیس است.

سیستم تشخیص و هشدار خواب آلودگی راننده یکی از سیستم‌های ایمنی در خودروهای مدرن به شمار می‌رود. این سیستم می‌تواند میزان هوشیاری راننده را تشخیص دهد.

طبق آخرین برآوردها، بیش‌تر تصادفات شدید و منجر به فوت جاده‌ای در شب بوده است، یعنی هنگامی اتفاق افتاده است که رانندگان دچار خواب آلودگی بوده اند. طبیعی است، وقتی راننده می‌خوابد، چشم‌ها بسته می‌شود و در هنگام خطر و احتمال وقوع برخورد، او نمی‌تواند هیچ نوع کنترل یا واکنشی به منظور پیش گیری از برخورد انجام دهد. به همین خاطر شرکت‌های بزرگ در سرتاسر جهان همواره به دنبال ابداع سیستمی بوده اند که بتواند خواب آلودگی راننده را تشخیص بدهد و با هشدار به راننده، از وقوع تصادفات جلوگیری کند.

محققان جهت تشخیص حالت‌های خواب آلودگی راننده، ابتدا الگو‌های رفتاری راننده را مورد مطالعه قرار دادند. وقتی راننده در هوشیاری کامل به سر می‌برد، چشم‌های او باز است و با تمرکز، رانندگی می‌کند. درحالی که در هنگام خواب آلودگی، به خاطر عدم هوشیاری، چشم‌ها یا بسته می‌شوند یا حرکت ندارند و کنترل راننده روی فرمان بسیار پایین است. از این رو، حس گر‌هایی را مقابل صورت راننده تعبیه کرده اند که دائما حرکت فرمان، چشم ها، و سایر الگو‌های رفتاری راننده را تحت نظر دارند. حال اگر تشخیص بدهند که نحوه رانندگی به گونه‌ای است که با حالت خواب آلودگی در حال انجام است، آلارمی پخش می‌شود و به راننده هشدار می‌دهد که او در حال خواب رفتن است.

امروزه برای تشخیص خواب آلودگی یا خستگی راننده روش هوشمندانه تری پیشنهاد شده است. این روش برای نخستین بار از طرف شرکت ولوو ارائه شده است. شرکت ولوو یکی از شرکت‌های پیش تاز در زمینه تجهیزات ایمنی خودرو به شمار می‌آید. دکتر ولفگانگ بیرک، مدیر پروژه طراحی سیستم هشدار خواب آلودگی راننده، اظهار کرده است: ما به جای کنترل حرکت فرمان و چشم‌های راننده، نحوه حرکت خودرو در جاده را کنترل می‌کنیم، چون با این روش، احتمال وقوع خطا در رانندگی به طور دقیق تری مشخص می‌شود و سیستم زمان بیشتری دارد تا شرایط را بسنجد و تا قبل از این که دیر شود، خواب آلودگی راننده را هشدار دهد. در روشی که ما به دنبال آن هستیم، رفتار راننده کنترل نمی‌شود، چون رفتار رانندگان مختلف با هم فرق می‌کند؛ بنابراین بهتر است به جای الگو‌های رفتاری رانندگان، عملکرد یا تأثیر الگو‌های رفتاری رانندگان بر نحوه رانندگی کنترل شود. با این روش، احتمال هشدار‌های غلط نیز کاهش می‌یابد. گفتنی است، این سیستم هم چنین در مواقعی که راننده به دلایل دیگری جز خواب آلودگی، در حال از دست دادن تمرکز خود است، هشدار می‌دهد. به طور مثال، در مواقعی که راننده بیش از حد بر روی نویگیشن یا سیستم صوتی تمرکز کرده است.

سیستم هشدار خواب آلودگی اغلب شامل یک دوربین، تعدادی حس گر، و چندین پردازشگر است. دوربین در پشت آینه جلو نصب شده است و دائماً فاصله بین خودرو و علامت‌های سطح جاده را اندازه می‌گیرد. حس گر‌ها هم الگوی حرکت خودرو را ثبت می‌کنند و اطلاعات در پردازشگر‌ها ذخیره می‌شود. پس از ذخیره سازی اطلاعات، احتمال خطر محاسبه می‌شود. درصورتی که احتمال خطر بالا باشد، سیستم با استفاده از هشدار‌های صوتی، راننده را هشیار می‌کند. گفتنی است، در طول سفر‌های طولانی، الگو‌های رانندگی توسط سیستم ثبت می‌شود. سیستم این امکان را دارد تا از روی الگو‌های رفتاری راننده، ثبات رانندگی او را از یک تا پنج ستاره رتبه بندی کند. اگر رانندگی راننده، با ثبات و پایدار باشد، پنج ستاره روشن می‌شود و با کاهش ثبات در رانندگی، از تعداد این ستاره‌ها کم می‌شود.