سوداگران سلامت

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز قم؛ نزدیک به یک سال از شناسایی اولین موارد مشکوک به کرونا در کشور می‌گذرد ، بیماری خطرناکی که در همان روز‌های نخست، ترس ابتلایش، داروخانه‌ها را از وجود ماسک خالی کرد و این کالای ارزان قیمت را به کیمیایی دست نیافتی و با ارزش تبدیل کرد.

در آن روزها، جمله «ماسک نداریم»، تقریبا در همه داروخانه به چشم می‌خورد، اما این شرایط دیر زمانی نگذشت، چرا که دستان یاری گری که بار‌ها و بار‌ها بحران‌های مختلف را مدیریت کرده بودند، بار دیگر دست به کار شدند، خانه‌ها سنگر مبارزه شدند و طلاب و نیرو‌های جهادی، سربازان جبهه جنگ با کرونا، حرکت خالصانه خادمان بی ادعای مردم، حتی در روز‌های ماه مبارک رمضان، برکت وعده داده شده خدا را به همراه داشت و در کنار تولید خانگی ماسک، کارخانه‌های صنعتی نیز با تغییر خط تولید، با سرعتی که هر روز بر شدت و شتاب آن افزوده می‌شد، تولید ماسک و الکل را در اولویت تولیدات خود قرار دادند، به گونه‌ای که به گفته آقای غضنفری، معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار، تولیدات ۱۳ کارخانه تولید ماسک، استان قم را در جمع سه استان برتر در تولید ماسک قرار داد، ماسک‌هایی که علاوه بر رفع نیاز مردم استان، در مسیر صادرات به سمت استان‌های مختلف قرار گرفته اند.

از حرف تا عمل

اظهارات آقای غضنفری، اما با حال و روز این روز‌های کارخانه‌های ماسک استان هم خوانی ندارد، چرا که حالا ۱۰ کارخانه از ۱۳ کارخانه استان تعطیل شده اند و سه واحد صنعتی باقیمانده نیز تنها با ۵۰ درصد ظرفیت خود کار می‌کنند، موضوعی که ریشه در اتفاقی تاسف بار دارد؛ توزیع ماسک‌های قاچاق و زیرزمینی در قم!
آگاهی من از ماجرای این ماسک‌های خانمان سوز، به تبلیغی در فضای مجازی بر می‌گردد، تبلیغی با این مضمون: «توزیع ماسک‌های چینی با کمترین قیمت، درب منزل...»
با شماره تماس مربوطه تماس گرفتم، در کمتر از یک ساعت بسته ماسک به دستم رسید! ماسک‌هایی که به گفته پیک موتوری، چینی بودند و ارزان قیمت، هر بسته ۵۰ عددی، فقط ۴۰ هزار تومان.

برای دریافت اطلاعات بیشتر خود را خریدار عمده‌ای ماسک معرفی کردم و شماره توزیع کننده اصلی را از پیک موتوری گرفتم.
او می‌گفت: این ماسک‌ها چینی هستند و از دبی وارد کشور می‌شوند، هر تعداد که بخواهید موجود است، در هر بار سفارش، تا ۴ میلیون ماسک هم قابلیت ثبت سفارش دارند و در کمترین زمان به دست شما می‌رسند.
نمونه ماسک‌های چینی را به دکتر رسولی متخصص صنعت نساجی دادم، او می‌گفت این ماسک‌ها با پارچه‌های غیر استاندارد دوخته شده اند و قابلیت جلوگیری از انتشار ویروس را در سرفه‌های فرد مبتلا  ندارند، مشخص نیست این پارچه‌ها در چه شرایطی تبدیل به ماسک شده اند و آیا مسائل بهداشتی در تولید آن‌ها رعایت شده یا نه.
در خلال تحقیقاتم از چگونگی واردات این ماسک‌های قاچاق به کشور، سر نخ‌های دیگری از تولید ماسک‌های غیر بهداشتی به دستم رسید، ماسک‌هایی که زیر پوست همین شهر تولید می‌شوند و عاملانشان، صد‌ها کارگر را بیکار کرده اند و ده کارخانه تولید ماسک را به خاک سیاه نشانده اند.
برای شناسایی کارگاه‌های زیر زمینی، راهی مناطق حاشیه‌ای شهر شدم، با شماره تماسی که داشتم تماس گرفتم و در کوچه‌ای خلوت ماسک‌های سفارشی را دریافت کردم، با قیمتی باور نکردنی، تنها ۴۰۰ تومان برای هر عدد ماسک!
نشانی کارگاه بعدی، خانه‌ای بود دو طبقه که به گفته صاحبخانه، طبقه زیر زمین، کارگاه تولید ماسک بود، زنگ طبقه زیر زمین را زدم، صاحبخانه می‌گفت در حال حاضر کارگاه برای چند روز تعطیل است چرا که کارگران به مرخصی رفته اند.

در تماس با صاحب نشانی بعدی، بار دیگر خود را خریدار عمده‌ای ماسک معرفی کردم، جوانکی با خودروی پژو، ماسک‌های سفارشی را به دستم رساند، او می‌گفت، تا صد هزار ماسک هم در هر بار سفارش موجود است و مشکلی در تامین تعداد بالاتر نیز وجود ندارد.
خبر خرید عمده‌ای من به گوش تولید کنندگان دیگر هم رسید، خانمی جوان که خود را ویزیتور یکی از همین کارگاه‌ها معرفی کرد، با من تماس گرفت، سفارش چند نمونه ماسک را به او دادم، با یکی از متخصصان تولید ماسک در استان تماس گرفتم و به همراه او راهی محل قرار شدم.
خانم جوان می‌گفت همه مدل ماسک از ۴۰۰ تا ۸۰۰ تومان دارند و هیچ محدودیتی در میزان سفارش ندارند، آقای کاظمی که همراه من بود ماسک‌های همکاران این خانم جوان را فاقد استاندارد‌های لازم دانست و با شکافتن یکی از آن‌ها گفت: ببینید این ماسک لایه محافظ ندارد و در واقع این کالا ماسک نیست.
صاحب نشانی بعدی، حرف‌های جالب تری برای گفتن داشت، او می‌گفت ماسک‌های تولیدی اش مهر تایید وزارت بهداشت دارند! و روزانه تا ۵۰ هزار عدد ماسک تولید می‌کنند، بخشی از ماسک هایشان را هم به استان‌های جنوبی کشور صادر می‌کنند.
جملات پایانی اش، اما زنگ خطری را در گوشم به صدا در آورد، توزیع ماسک‌های زیرزمینی در داروخانه‌های سطح شهر!

تخلف در روز روشن!
به چند داروخانه در مناطق مختلف قم سری زدم، از هر داروخانه یک ماسک خریدم، در کمال ناباوری چند عدد از ماسک‌های خریداری شده، از همان ماسک‌های غیر بهداشتی بود، موضوعی که واکنش و تعجب معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی را به همراه داشت.
دکتر حضوری گفت: این ماسک‌ها سه لایه اسپاند هستند و فاقد لایه محافظتی، داروخانه‌ها مجوز خرید و فروش این ماسک‌ها را ندارند و بی شک اسامی این داروخانه ها، به همراه داروخانه‌هایی که در بازرسی بازرسان ما به عنوان متخلف معرفی شوند، به اداره کل تعزیرات حکومتی ارسال و برایشان پرونده تشکیل می‌شود.
او برای سوالم مبنی بر اینکه تاکنون چرا این کارگاه‌های زیرزمینی با خیال راحت مشغول تولید و توزیع در سطح شهر و کشور هستند پاسخی نداشت و تنها با دادن وعده برخورد در آینده نزدیک، خیلی نرم و ملایم از کنار سوالم گذشت.
دکتر حضوری می‌گفت: ماسک مورد تایید دانشگاه علوم پزشکی سه لایه با لایه محافظتی مِلت بلون است که در استان قم در حال حاضر دو خط تولید ملت بلون فعال است.

فریادی که شنیده نمی‌شود

پیش بینی حال و روز کارخانه‌های تولید ماسک برایم کار مشکلی نبود، پای صحبت‌های چند تن  از این تولید کنندگان نشستم.
آقای حسنی می‌گفت: ماه هاست هیچ داروخانه و مرکز درمانی شهر قم از من سفارش ماسک نداشته اند، چرا که قیمت تمام شده ماسک‌های ما ۸۰۰ تومان است و قیمت ماسک‌هایی که آن‌ها می‌خرند حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ تومان است!
انبار او حاوی بیش از ۳ میلیون ماسکی بود که حالا قربانی ماسک‌های تقلبی شده اند و معلوم نیست تا کی باید در انتظار ترخیص و رسیدن به دست مشتری باشند.
آقای رمضانی دیگر تولیدکننده ماسک هم می‌گفت: کسی از ما ماسک نمی‌خرد چرا که خرید از ما برایشان به صرفه نیست، تا وقتی کسانی در این شهر باشند که ماسک‌های ارزان قیمت غیر استاندارد را با خیال راحت در بین داروخانه‌ها توزیع کنند، هیچ داروخانه‌ای از ما خرید نمی‌کند، این موضوع دو ماه است که خطوط تولید ما را به تعطیلی کامل کشانده و کارگران ما را خانه نشین کرده.
آقای عقیلی هم درد دل‌های دیگری داشت، از بلا استفاده ماندن نزدیک به دو میلیارد تومان سرمایه گذاری، تا بیکاری ۵۰ کارگری که بیشتر آن‌ها زنان سرپرست خانوار بودند، وضعیتی که ۴ ماه است گرد و غبار تعطیلی را بر خطوط تولید اش نشانده.

آقای صادقی می‌گفت: آن روز‌ها که مسئولان استان نیازمند تولیدات ما بودند تا با انتشار آمار‌های تولیدی استان کارنامه کاری خود را سنگین‌تر کنند و خود را ناجی روز‌های سخت کمبود ماسک نشان دهند، یک روزه مجوز تولید ماسک صادر می‌شد، اما امروز کسی جواب سلام ما را نمی‌دهد، من اگر با سرمایه میلیاردی ام دلالی می‌کردم، امروز حال روزم اینگونه نبود، ماسک‌های ما را که در استان نمی‌خرند، لااقل مجوز صادرات به کشور‌های دیگر را به ما بدهند چرا که کشور‌های همسایه خریدار ماسک‌های ما هستند و حتی بار‌ها به ما پیشنهاد داده اند که خط تولید ماسک را در کشور آنان نیز راه اندازی کنیم.
گلایه هایشان کاملا به جا بود و منطقی، دانستن گیر کار و علت رها شدن این تولیدکنندگان در شرایط گل آلود جولان ماسک‌های تقلبی و قاچاق، مرا در کنار مسئولان مربوطه نشاند، در حاشیه یکی از جلسات همیشگی مسئولان استان، که هنوز منطق برگزاری خیلی از آن‌ها را نمی‌دانم، مشکلات تولید کنندگان را با رئیس سازمان صمت در میان گذاشتم.
آقای سیجانی می‌گفت: درخواست صادرات ماسک‌های تولیدی استان به کشور‌های دیگر، در مرحله نامه نگاری با وزارت بهداشت است، مراحلی که هنوز به سرانجام نرسیده.
او می‌گفت در تلاش اند تا بار دیگر همه خطوط تولید ماسک استان فعال شود، تلاشی که هنوز در حد یک ادعاست و ظاهرا تا رسیدن به واقعیت راه دور و درازی در پیش است.
خاموشی دستگاه قضا در برخورد با فعالیت غیر قانونی این کارگاه‌های زیر زمینی، انگیزه پیگیری‌ها را برایم دو چندان کرد.
این بار پای صحبت‌های معاون دادستان قم نشستم، کسی که از وجود چنین ماسک‌هایی در سطح شهر بی خبر بود، اما قول پیگیری و برخورد قضایی با عاملان تعطیلی کارخانه‌های ماسک را به من داد، آقای مسلم خانی می‌گفت: از امروز نظارت‌ها تشدید می‌شود که البته این امر مستلزم همکاری همه دستگاه‌های مربوطه در برخورد با متخلفان است.
آقای ریاضی مدیر کل تعزیرات حکومتی استان هم اطلاع چندانی از وجود این ماسک‌ها در سطح شهر نداشت، او می‌گفت شناسایی این افراد باید توسط بازرسان صورت گیرد و پس از تشکیل پرونده به جرائم آنان رسیدگی شود.
نظارت، حلقه گمشده اقتصاد کشور
مشاهده حال و روز تولیدکنندگان ماسک و مرور مشکلاتی از این دست در عرصه‌های مختلف، تنها یک عامل را به عنوان عاملی اساسی و مشترک در بروز چنین مشکلاتی به ذهن متبادر می‌کند، آن هم نبود نظارت بر بازار است، اقتصاد کشور امروز با بیماری مهلکی دست و پنجه نرم می‌کند از جنس بی خیالی متولیان، پیکر اقتصاد ما فی نفسه، ظرفیت مقاوم شدن در برابر هر ضربه غیرمنتظره را دارد، چرا که این اقتصاد، سربازانی دارد پا به رکاب، سرمایه‌هایی دارد عظیم و تولیدکنندگانی با انگیزه، این سه عامل در هر کشوری باشد، بیابان برهوت را به گلستانی پر بار تبدیل می‌کند، اما افسوس و صد افسوس که هر جا بازار ما دچار شوک‌های عجیب گاه و بی گاه می‌شود، پای فقدان نظارت در میان است، از کمبود کالا‌های اساسی گرفته تا گران فروشی و رکود تولید، ساختن اقتصادی مقاوم در برابر تهدیدات احتمالی، ضمانتی می‌خواد از جنس حمایت، تا زمانی که تولید کننده در گرداب طوفان‌های سهمگین کالا‌های قاچاق و تقلبی، در وسط معرکه کارزار اقتصادی تنها بماند، آش اقتصاد کشور همین است و کاسه اش نیز همین.

مریم احمدی –خبرگزاری صدا و سیمای مرکز قم_