موج‌های کرونایی و گل خوردن‌های دقیقه نودی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز یزد، پاییز سال گذشته بود که نشانه‌هایی از یک بیماری عجیب در چین گزارش شد، بیماری ناشناخته‌ای با تب و سرفه‌های خشک که واگیری سریعی در بین مردم داشت و جان برخی از شهروندان را گرفت.

در حالی که همه نگاه‌ها به چین به ویژه شهر ووهان به عنوان منبع این بیماری بود، خبر ورود کرونا ویروس به ایران نگرانی و دلهره شدیدی را بر کشور حاکم کرد.

ششم اسفندماه بود که سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد از اولین فوتی مبتلا به کرونا در استان خبر داد تا استان یزد به صورت رسمی و جدی وارد نبرد مقابله با ویروس وحشتناک کرونا شود.

بر اساس آمار‌های منتشر شده از سوی دانشگاه علوم پزشکی یزد، هفته اول شیوع کرونا در یزد یعنی از ۷ تا ۱۳ اسفندماه هفت نفر، هفته دوم از ۱۴ تا ۲۰ اسفند ۱۲۰ نفر، هفته سوم از ۲۱ تا ۲۷ اسفند ۲۲۹ نفر، هفته چهارم از ۲۸ اسفند تا ۵ فروردین ۴۰۴ نفر، هفته پنجم از ۶ تا ۱۲ فروردین ۲۶۰ نفر، هفته ششم از ۱۳ تا ۱۹ فروردین ۱۱۸ نفر، هفته هفتم از ۲۰ تا ۲۶ فروردین ۱۲۴ نفر و هفته هشتم از ۲۷ فروردین تا دوم اردیبهشت ماه ۴۴ نفر به کرونا مبتلا شدند.

ویروس کرونا همه جامعه را تحت تاثیر قرار داد، بیمارستان‌ها مملو از بیمارانی شدند که دم و بازدم آنان به سختی تنظیم می‌شد، هر روز تعداد افرادی که در قطعه‌ای جدا به خاک سپرده می‌شدند، افزایش یافت، مدارس تعطیل و تدریس به فضای مجازی کشیده شد، کسب و کار‌ها از رونق افتاد، مردم خانه نشینی را در پیش گرفتند و حتی عید نوروز به عنوان مهمترین عید ایرانیان تحت تاثیر قرار گرفت.

فرضیه‌های مختلفی برای پایان دوران کرونایی مطرح می‌شد که مهمترین آن‌ها ناتوانایی ویروس در برابر گرما بود. فرضیه‌ای که همگان را امیدوار کرد با رسیدن فصل گرم تابستان شاهد نابودی کرونا و بازگشت به زندگی مجدد باشیم.

بر این اساس محدودیت‌های شدیدی برای پایان موج اول کرونا انجام شد و آمار ابتلا و بستری و مرگ و میر نیز سیر نزولی به خود گرفت.

گل دقیقه ۹۰ کرونا

کاهش آمار ابتلا و بستری و مرگ و میر بر اثر ویروس کرونا سبب شد تا مردم پایان عصر کرونا را تلقی کرده و پروتکل‌ها را کنار بگذارند و زندگی عادی خود را از سر بگیرند. در این زمان بود که وزیر بهداشت نسبت به گل خوردن از کرونا در دقیقه ۹۰ هشدار داد، هشداری که سرانجام به تحقق پیوست و موج دوم کرونا با قدرت آغاز شد.

وزیر بهداشت پس از آغاز این موج گفت: من در آن روز‌ها تقاضای بسیاری از مردم داشتم و اصناف، مشاغل، مراکز فرهنگی و مذهبی و هنرمندان که برای بازگشایی‌ها فشار زیادی به ما می‌آوردند را به حوصله بیشتر و وقت مناسب‌تر توصیه می‌کردیم.

سعید نمکی افزود: گفته بودم که ممکن است در دقیقه ۹۰ از ویروس کرونا گل بخوریم. بار‌ها عرض کردم که این عادی‌انگاری شرایط و اینکه فکر کنیم ویروس کرونا تمام شده است یکی از خطرناک‌ترین تصورات است.

وی ادامه داد: متأسفانه عده زیادی تمنای من و همکارانم را جدی نگرفتند و موج تازه‌ای ما را در استان‌های مختلف گرفتار کرد.

ساده انگاری‌ها سبب شد تا تابستان همانند بهار به فصلی سخت برای مردم مبدل شود. آمار‌ها بار دیگر سیر صعودی گرفته و بسیاری از شهروندان جان خود را بر اثر این بیماری از دست دادند.

ورود استان یزد به فاز موج دوم کرونا

تیرماه بود که معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد از ورود استان به موج دوم کرونا خبر داد و از تداوم این بیماری در صورت بی توجهی مردم به دستورالعمل‌های بهداشتی سخن گفت.

دکتر نوری شادکام از ماسک به عنوان بهترین مانع در برابر ابتلا به کرونا یاد کرد و گفت: از همگان می‌خواهیم به کمپین «ماسک من از تو محافظت می‌کند» پیوسته و از این کمپین حمایت کنند. هیچ عاملی کم هزینه‌تر و موثرتر از ماسک نیست چرا که به شدت از انتقال ویروس از بیماران به افراد سالم جلوگیری می‌کند.

سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد هم با اشاره به قرمز شدن وضعیت استان، از کاهش میانگین سنی مبتلایان در موج دوم شیوع کرونا نسبت به موج اول آن در این استان خبر داد.

سلمانی گفت: در موج اول شیوع کرونا میانگین سنی مبتلایان در استان یزد ۶۸ سال بوده و در موج دوم میانگین سنی تا هشت سال کاهش یافته است.

موج دوم کرونا بار دیگر کرکره‌های مغازه را پایین کشید و خیلی از مردم را خانه نشین کرد، اما برخی از شهروندان گویا دیگر هیچ ترسی از این ویروس نداشته و با ساده انگاری و خودخواهی سبب از بین رفتن زحمت کادر درمان شدند.

بسیاری با وجود تأکید مستمر مسئولان بهداشتی بر استفاده از ماسک، هیچ رغبتی برای این کار از خود نشان ندادند، بسیاری از خانواده‌ها دورهمی را با وجود هشدار‌های فراوان ادامه داده و بسیاری نیز همچنان کرونا را جدی نگرفته و مدعی هستند که کرونا وجود ندارد.

موج دوم با وجود رقم زدن تابستانی سخت و طاقت فرسا برای شهروندان یزدی به پایان رسید و آمار‌ها بار دیگر روند نزولی در پیش گرفت؛ گرچه بسیاری از شهروندان جان خود را در تقابل با کرونا از دست داده و خانواده‌های زیادی رخت سیاه عزا بر تن کردند.

آغاز پرقدرت موج سوم کرونا

در حالی که اوضاع کرونا در استان یزد در مقایسه با روز‌های گرم تابستان بهتر شده بود، مسئولان بهداشت و درمان کشور نسبت به بروز موج سوم در پاییز و زمستان هشدار دادند.

مسئولان دانشگاه علوم پزشکی یزد هم از روز‌های بسیار سخت کرونایی خبر دادند به گونه‌ای که معاون درمان دانشگاه پیش بینی کرد که آمار بستری‌های کرونایی به بیش از ۷۰۰ نفر برسد.

تعطیلات گرم تابستان فرصتی بود برای عقده گشایی شهروندانی که عید را در خانه مانده و ماه‌ها پروتکل‌ها را رعایت کرده بودند. مسافرت‌ها گسترش یافت و هر چه آمار ورودی به شهر‌ها بیشتر می‌شد، رنگ وضعیت کرونایی نیز به سمت پررنگ‌تر شدن گام برمی داشت تا اینکه ایران کاملا یکرنگ شد؛ قرمز کرونایی.

فرارسیدن ماه محرم و عزاداری سید و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین(ع) و برگزاری عزای حسینی نگرانی‌هایی را به همراه داشت. ستاد استانی پیشگیری و مقابله با کرونا برای جلوگیری از گسترش شیوع ویروس کرونا در هیات‌های عزاداری اقدام به صدور دستورالعمل کرد.

گرچه بی قانونی و توجه نکردن به دستورالعمل‌های بهداشتی در برخی هیات‌های استان گزارش شد و اعتراض شدید سایر عزاداران را به همراه داشت، اما اظهارات مسئولان نشان داد که این مراسم با رعایت پروتکل‌ها از سوی اکثر هیات ها برگزار شده است.

محمدرضا دهقانی معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی یزد با بیان اینکه ۹۰ درصد هیئت‌های مذهبی نسبت به رعایت پروتکل‌ها اهتمام لازم را داشته اند، گفت: مردم شریف، بانیان و مسئولان هیئت‌های استان یزد با شور و شعور حسینی نشان دادند با شیوه‌های جدید مانند کمک‌های مومنانه بجای طبخ غذای نذری عزاداری سیدالشهدا علیه السلام اقامه کنند.

ترحمی معاون استاندار هم اظهار داشت: گزارش ارائه شده از سوی فرمانداران و مشاهدات سطح شهر و مراسم‌ها نشان می‌دهد که هیئت ها، روحانیان معزز، مداحان، هیئت امنای حسینیه‌ها و تکایا نهایت رعایت توصیه‌ها را داشته اند.

اما گویا سفر‌های تابستانی کار خود را کرده و استان یزد همسو با سراسر کشور در موج سوم کرونا گرفتار شد؛ موجی که به مراتب از دوم موج قبلی قوی‌تر بود و رکود‌های ابتلا و بستری و مرگ و میر را یکی پس از دیگری شکست.

روز به روز بر این آمار‌ها افزوده می‌شد و استان یزد نه تنها با این روند صعودی همراه بود بلکه شیب تند آن به گونه‌ای بود که روز‌های متمادی در صدر جدول ابتلا در سراسر کشور قرار داشت.

استان یزد، بیشترین میزان ابتلا به کرونا

هشتم آبان ماه بود که معاون کل وزارت بهداشت در گفتگو با برنامه رصد شبکه یزد وضع استان یزد را بحرانی توصیف کرد و گفت: متاسفانه میزان بروز موارد جدید ابتلا به کرونا در ۱۰ روز اخیر در استان یزد به اوج رسیده است.

دکتر حریرچی با اشاره به اینکه میزان موارد بستری در استان یزد تقریبا به خط عمودی رسیده و این مساله به شدت خطرناک است، افزود: استفاده از ماسک در مدت اخیر در این استان به شدت کاهش یافته و به میزان ۴۲ درصد رسیده بود که به هیچ وجه قابل قبول نیست.

وی نسبت به افزایش مرگ و میر در صورت تداوم وضعیت کنونی هشدار داد و تصریح کرد: یکی از دلایل افزایش کرونا در استان یزد فرهنگ رفت و آمد و دورهمی‌های خانوادگی است که در این استان به شدت رواج دارد، اما مردم بدانند که این مساله احتمال ابتلا به کرونا را بالا می‌برد.

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی یزد که پیش از آغاز موج سوم از احتمال بستری بالای ۷۰۰ نفر در استان در صورت بروز این موج خبر داده بود، این بار از ۹ برابر شدن قدرت ویروس کرونا و درگیر شدن جوانان و نوجوانان و حتی نوزادان در موج سوم خبر داد.

آمار بستری‌های کرونایی در استان نیز رکوردی وحشت بار را ثبت کرد به گونه‌ای که بیش از هزار بستری مشکوک به کرونا در استان ثبت شد تا آمار بحرانی کرونا در یزد بیش از گذشته خودنمایی کرده و رنگ قرمز دحشت آمیزی را به نمایش بگذارد.

دکتر نوری شادکام که از مرگ ۳۰ نفر در یک روز به عنوان فاجعه در استان یزد یاد کرد، افزود: کرونا در موج سوم با هیچ کس شوخی ندارد و قدرت سرایت آن ۹ برابر شده است.

وی ادامه داد: کار ما در استان یزد همانند نجات غریقی است که در حال جمع کردن افرادی است که غرق شده یا در حال غرق شدن هستند. ما هر انداز غریق نجات خوبی باشیم، توانایی نجات همه افراد در حال غرق شدن را نداشته و متاسفانه برخی از عزیزان جان خود را از دست می‌دهند.

نوری شادکام که به نظر می‌رسید از عدم اقدام لازم مسئولان استان برای قطع زنجیره کرونا گلایه داشت، گفت: اگر مردم این بیماری را جدی نگرفته و مسئولان در زمینه پیشگیری به صورت قاطع وارد نشوند هر روز خبر‌های بدتری از این بیماری در استان خواهیم شنید.

پس از آن بود که ستاد استانی پیشگیری و مقابله با کرونا وارد عمل شد و محدودیت‌هایی را برای پایان دوران سیاه کرونایی در استان یزد اعمال کردند.

فعالیت بسیاری از واحد‌های صنفی تعطیل شد، مغازه‌ها موظف شدند کرکره را ساعت ۱۴:۳۰ پایین کشیده و اصناف گروه یک تا ساعت ۲۰:۳۰ مجاز به فعالیت شدند. فعالیت حضوری کارمندان ادارات و سازمان‌ها تا حد مکان کاهش یافته، تردد خانوادگی و دسته جمعی خودرو‌ها از ساعت ۱۸، ورود خودرو‌های غیربومی به استان و همچنین تردد خودرو‌های شخصی از ساعت ۲۱ تا ۴ صبح ممنوع اعلام شد.

اعمال محدودیت‌ها با همراهی بسیار خوب اصناف و مردم مواجه شد. رعایت پروتکل‌های بهداشتی نیز روز به روز افزایش یافت و به بیش از ۸۵ درصد رسید. بسیجیان نیز این بار در صحنه مبارزه با کرونا به میدان آمده و از هیچ تلاشی برای شکست این ویروس دریغ نکردند.

آمار ابتلا و بستری و مرگ و میر نیز روند نزولی به خود گرفت تا امید‌ها برای پایان موج سوم در استان یزد بیشتر شود. اوضاع به گونه‌ای پیش رفت که وزیر بهداشت که نسبت به وضع استان یزد هشدار داده بود، این بار به تقدیر از یزدی‌ها پرداخت و رعایت پروتکل‌ها توسط آنان را ستود.

آیا موج چهارم در پیش است؟

در حالی که روند نزولی امیدوارکننده بر ایران و استان یزد حاکم بود، خبر کشف کرونای انگلیسی در ایران موجی از نگرانی را بر جامعه حاکم کرد. ویروس جهش یافته‌ای که از قدرت چند برابری برخوردار شده و زنگ خطر روز‌های خطرناکی را هشدار می‌دهد.

ایرج حریرچی، معاون کل وزارت بهداشت در این باره می‌گوید که اگر در گذشته اوج‌گیری بیماری کووید ۱۹ بین دو تا سه هفته به طول می‌انجامید، اما حالا با توجه به خصوصیات ابتلای ویروس جدید، اوج‌گیری طی دو تا سه روز خواهد بود و در نتیجه، فرصت برنامه ریزی جدی وجود ندارد.

دکتر حمید جواهریان، متخصص مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی نیز به ویژگی‌های موج چهارم کرونا اشاره کرده و اظهار داشت که پیش بینی‌ها حاکی از این است که موج چهارم کرونا در ایران در اسفندماه به شکل گسترده‌ای شروع می‌شود. با توجه به شیوع ویروس جهش یافته انگلیسی در کشور، موج تازه بیماری کرونا می‌تواند بسیار خطرناک‌تر و سریع‌تر اتفاق بیفتد.

وی افزود: بر اساس یافته‌های محققان، خطر انتشار این ویروس حدود پنج برابر و میزان مرگ و میر آن سه برابر بیشتر از نمونه‌های قبلی ویروس کرونا است.

چهار شهرستان استان یزد در وضعیت زرد کرونایی

استان یزد در حالی که پس از هفته‌ها از رنگ قرمز نجات یافته و رنگ‌های نارنجی و زرد را پشت سر گذاشته تا به رنگ آبی کرونایی برسد، در روز‌های گذشته با افزایش آمار مواجه بوده و به طبع رنگ برخی شهرستان‌ها نیز تغییر کرده است.

هم اکنون شهر‌های یزد، اردکان، خاتم و ابرکوه در وضعیت زرد قرار گرفته اند تا زنگ خطر موج چهارم آغاز شود، موجی که مسئولان بهداشت و درمان استان بار‌ها نسبت به آن هشدار داده اند.

این در حالی است که عادی انگاری اوضاع در استان یزد کاملا مشهود بوده و با کاهش آمار رعایت پروتکل‌های بهداشتی در جامعه مواجه هستیم.

اتوبوس‌های پارک شده در کنار اماکن تاریخی و تفریحی استان، افزایش خودرو‌های با پلاک غیربومی، صورت‌های بدون ماسک و شلوغی این روز‌های بازار یزد از چیزی حکایت می‌کند که سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی آن را نشانه‌های آغاز موج چهارم کرونا می‌نامد.

سلمانی تأکید کرد: عادی انگاری در سطح جامعه و همچنین کاهش رعایت شیوه‌نامه‌ها زنگ خطری برای شروع مجدد موج بیماری در استان یزد است.

چشم انتظار معجزه واکسن کرونا

در ماه‌های گذشته خبر‌های زیادی مبنی بر ساخت واکسن کرونا در جهان شنیده شده است، شنیده‌هایی که گاهی تکذیب شده و گاهی تأیید، اما تاکنون نتوانسته در برابر این ویروس ایستادگی کند.

در حالی که واکسن ایرانی در مرحله آزمایش انسانی قرار دارد، اولین محموله واکسن روسی چندی پیش وارد کشور شد تا به کادر درمان کشور به عنوان خط مقدم مقابله با کرونا تزریق شود.

۲۱۰ دوز به استان یزد تخصیص یافته بود که همه این تعداد با استقبال کادر درمان تزریق شد. بنابه گفته رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد وضعیت جسمانی تمام دریافت‌کننده‌های واکسن اسپوتنیک وی روسی در استان یزد مساعد است.

اما به نظر می‌رسد انتشار خبر ورود واکسن روسی به کشور با ساده انگاری بیشتری در مقابله با کرونا از سوی شهروندان مواجه شده است و آنان به اعتقاد اینکه کرونا به این زودی‌ها از کشور رخت برمی بندد، قید پروتکل‌های بهداشتی را زده و دست کرونا را برای جولان باز گذاشته اند.

معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی یزد با اشاره به اینکه استان یزد در موج سوم کرونا حدود ۴۰ روز بالاترین تعداد بیمار بستری را در سطح کشور داشت، گفت: رعایت پروتکل‌های بهداشتی ۲۰ درصد کاهش یافته و این یک نشانه بسیار خطرناکی است که می‌تواند ما را بار دیگر وارد بحران کند.

دکتر نوری شادکام افزود: رعایت نکردن دستورالعمل‌های بهداشتی سبب بروز موج سوم کرونا در استان یزد شد و هم اکنون نشانه‌های موج چهارم در حال نمایان شدن است.

نکته مهم سخنان معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی درباره واکسن کروناست. وی اظهار داشت: مردم بدانند اگر روزی یک میلیون نفر واکسینه شوند ۶ ماه طول می‌کشد تا همه جمعیت کشور واکسینه شود، بنابراین باید رعایت پروتکل‌ها به ویژه استفاده از ماسک ادامه یابد.

این سخنان نشان می‌دهد که در بهترین حالت، تا یکسال آینده نمی‌توان پایانی برای کرونا متصور شد و باید همچنان رعایت پروتکل‌ها را در پیش گرفت و استفاده از ماسک و دوری از تجمع را سرلوحه زندگی قرار داد.

انتخاب با ماست؛ ماسک و فاصله اجتماعی یا تخت بیمارستان؟

استان یزد در یکسالی که میزبان مهمان ناخوانده‌ای به نام کرونا بود، با مشکلات فراوانی دست و پنجه نرم کرده و ضرر‌های بزرگی را متحمل شده است.

بر اساس گفته مسئولان دانشگاه علوم پزشکی یزد، تاکنون بیش از هزار و ۴۹۰ بیمار مبتلا به کرونا جان خود را از دست داده و این یعنی هزاران خانواده یزدی در سوگ عزیزان خود سیاه پوش شده و به سوگ نشسته اند.

بیش از ۲۸ هزار نفر نیز به کرونا مبتلا شده که بسیاری از آنان با مرگ دست و پنجه نرم کردند و نفس‌های آنان به شماره افتاده است.

میانگین سنی بستری‌ها هم که در موج سوم ۵۶/۵ به ثبت رسیده بود، از ۱۵ آذر تاکنون به به ۵۳/۹ کاهش یافته است. با ورود ویروس انگلیسی که گفته می‌شود آمار سن ابتلا را به شدت پایین می‌آورد، در صورت آغاز موج چهارم کرونا باید منتظر حضور بیشتری از جوانان و نوجوانان بر روی تخت‌های بیمارستان باشیم.

این در حالی است که وزیر بهداشت با اشاره به اینکه اسفندماه بسیار سختی در پیش خواهیم داشت، گفت: از امروز باید همه افراد مبتلا به ویروس کرونا در کشور افراد مبتلا به کرونای انگلیسی و جهش یافته تلقی شوند و آتش پیک کرونا از هر جایی بلند شد، باید بلافاصله این آتش را خاموش کنیم.

ویروس هزار چهره و جهش یافته، عزیزانی که دیگر در میان ما نیستند و زیر خاک آرام گرفته اند، نفس‌های تنگ و به شماره افتاده بیماران بستری در بیمارستان و کادر درمان خسته از موج‌های اول و دوم و سوم کرونا، ما را بر آن می‌دارد که تنها به فکر خود نباشیم و خودخواهی را کنار بگذاریم.

گرچه ماسک، نعمت راحت نفس کشیدن را از ما گرفته است، اما همین ماسک می‌تواند جلوی ایستادن نفس دیگران را گرفته و به نفس‌های شماره افتاده دیگران جانی تازه دهد.

نویسنده: محمدرضا جایروند