اردبیل از جمله مناطقی از کشور بود که در طول دهه های 60 و 70 شمسی، نرخ زاد و ولد و رشد جمعیت آن از میانگین کشوری بالاتر بود، اما اکنون این استان با کاهش معنادار رشد جمعیت مواجه شده است.
مدیرکل ثبت احوال استان اردبیل میگوید: میزان ولادت در این استان کاهش یافته و با این وضعیت جمعیت اردبیل رو به میانسالی و پیری در حال حرکت است.
شهرام رسولی می افزاید : نمودار نرخ ولادت در استان اردبیل روند نزولی را طی میکند و میزان تولدها در استان طی چند سال گذشته پیوسته در حال کمتر شدن بوده است.
وی تصریح می کند: تعداد تولدها در سال گذشته کاهش چشمگیرتری داشت به گونهای که آمار ولادت ثبت شده در استان طی سال 1399 در مقایسه با سال ماقبل آن هشت درصد کاهش یافته است.
مدیر کل ثبت احوال استان اردبیل افزایش نرخ طلاق در این استان را مشکل مضاعفی عنوان می کند و می گوید: همزمان با کاهش میزان ولادت ها، متأسفانه شاهد افزایش ثبت طلاق در استان اردبیل هستیم که در این باره باید کارگروه های مختلفی برای بررسی آثار پیرتر شدن جمعیت و کمک به افزایش ازدواج و فرزندآوری تشکیل شود.
تعداد زنان مسن، بیشتر از مردانمعاون آمار و اطلاعات سازمان مدیریت و برنامهریزی استان اردبیل می گوید: بر اساس آخرین سرشماری انجام شده در سال 95 جمعیت استان اردبیل بیش از یک میلیون و 280 هزار نفر بوده که در مقایسه با سرشماری سال 85 افزایش حدود 50 هزار نفری نشان می دهد.
فریبرز دهقان می افزاید: با این اوصاف رشد جمعیت استان اردبیل در یک دهه گذشته چندان چشمگیر نبوده است اما در همین مدت کاهش جمعیت روستایی استان، افزایش میانگین سنی جمعیت و کاهش جمعیت روستایی محسوس بوده است به طوری که درصد جمعیت روستایی استان از 41.7 درصد در سال 1385 به 38 درصد در سال 1395 کاهش یافته است
وی ادامه می دهد: نسبت جمعیت استان در این 10 سال هم تغییر کرده است به طوری که در سرشماری سال 1385 ، در مقابل هر 100 زن، 101 مرد در استان وجود داشته حال آنکه در سال 1395 به ازای هر 105 نفر مرد، 100 نفر زن در استان اردبیل زندگی میکنند.
معاون آمار و اطلاعات سازمان مدیریت و برنامهریزی استان اردبیل با بیان اینکه میانگین سنی استان از 61/27 سال 1385 به 2/31 در سال 1395 افزایش یافته است : تصریح می کند: با توجه به شاخصهای جمعیتی، جمعیت جوان و باسواد امروز در چند سال آینده به سمت سالمندی خواهد رفت و افزایش جمعیت سالمندی بویژه زنان دور از انتظار نخواهد بود.
مدیر کل بهزیستی استان اردبیل بیان کرد: هماکنون نرخ جمعیت سالمندی ۳۷.۹ درصد نسبت به جمعیت اردبیل است و از لحاظ جایگاه استان در پله سیزدهم کشور قرار گرفته است، از این رو در آینده نزدیک توسعه زیرساخت های خدماتی به سالمندان در استان و به ویژه افزایش امکان دسترسی به خدمات شهری ضروری است.
بهزاد ستاری با اشاره به راهاندازی خانه امید برای استفاده سالمندان در اردبیل گفت: شیوع بیماری کرونا و احتمال بروز بیماریهای همه گیر مشابه در سالهای آینده این موضوع را به برنامه ریزان خاطرنشان می کند که باید برای تامین مایحتاج معیشتی بویژه اقلام بهداشتی سالمندان در شرایط خاص برنامه ریزی شود.
مشکلات پیری جمعیتعلی نظری شیخ احمد کارشناس اقتصادی می گوید: اکنون جمعیت سالمند کشور به ۸ .۷ درصد رسیده است اما ۲۰ سال دیگر حدود ۲۱ درصد و ۳۰ سال آینده ۳۰ درصد جمعیت سالمند خواهند بود؛ به طوری که ما جزو ۴ کشور پیر جهان می شویم و اگر مسئولان فکری برای افزایش جمعیت جوان کشور نکنند، در آینده با پیامدهای منفی اقتصادی و اجتماعی مواجه خواهیم شد که تامین هزینه های رو به افزایش درمانی کم اهمیت ترین آنها خواهد بود.
وی با بیان اینکه باید ۷۰ درصد جمعیت هر جامعه را جمعیت مولد تشکیل دهند چرا که گرداننده اقتصاد محسوب می شوند، می افزاید: درصد جمعیت در گروه سنی تولیدکنندگی معمولاً بین ۴۵-۱۸ سال است و بالا بودن درصد جمعیتی این گروه سنی اهمیت زیادی برای قدرت ملی دارد؛ زیرا بالا بودن نسبت جمعیت در این فاصله سنی باعث تأمین نیروی نظامی، علمی، صنعتی و همچنین تولید نسل جدید شده و نتایج بسیار خوبی را برای تولید ملی کشور ارائه می دهند.
نظری خاطرنشان میکند: نگاهی به ارتباط میان مقوله جمعیت و توسعه نشان میدهد اصولاً توسعه یافتگی بدون برنامهریزی و وجود منابع انسانی کمی و کیفی جوان، فعال و ماهر بی معناست و نتیجه بخش نیست. در واقع اینکه کاهش زاد و ولد نه تنها یک کشور را به سمت جمعیت پیر سوق می دهد بلکه اضافه بر آن به دلیل کاستن از میزان جمیعت فعال و کارآمد به تضعیف بیش از پیش ساختارهای اقتصادی و در نتیجه عقب افتادگی کشور از قافله توسعه جهانی می انجامد.
کاهش علاقه خانوادههای اردبیلی به فرزند آوریمدیر کل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری اردبیل می گوید: بررسی آمارهای ثبت احوال نشان می دهد خانوادههای اردبیل علاقهی چندانی به فرزند آوری در چند سال اخیر ندارند.
محمد سیمزاری کاهش علاقه خانوادههای اردبیلی به فرزند آوری را یادآور می کند و می افزاید: در همین راستا با همکاری سازمان ثبت احوال پژوهشهای جدید اجتماعی و فرهنگی آغاز خواهد شد تا به بررسی علل اصلی این معضل اجتماعی پرداخته و تصمیمات جدید اتخاذ شود و فرهنگ سازی مناسبی در راستای تشویق والدین به فرزند آوری و افزایش جمعیت استان گرفته شود.
وی با اشاره به اینکه میزان زاد و ولد در استان اردبیل کاهش یافته است ، تصریح کرد: دلایل مختلفی برای کاهش میزان زاد و ولد در تحقیقات پژوهشی اعلام شده که یکی از این موارد افزایش سطح سواد و اقتصاد خانواده است چرا که تعداد فرزند در خانوادههای متمکن کمتر از تعداد فرزند در خانوادههای کمبرخوردار گزارش شده است.
او بیان کرد: در جامعه کاهش محسوس فرزندان و زاد و ولد به آسیب جدی اجتماعی تبدیل میشود و در آینده فرزندان حسرت داشتن خاله، عمو، دایی، خواهر و برادر و فامیلهای نسبی را خواهند خورد و این موضوع یک آسیب جدی جامعه است.
سیمزاری خاطرنشان می کند: میزان فراوانی سالمندان در استان نسبت به میانگین کشوری بیشتر است که در سال ۱۴۱۵شمسی هرم سنی بیشتر افراد استان پیر و کهنسال خواهد بود.
سیمزاری با طرح اینکه در شهر حسینی اردبیل نباید پدیده طلاق دارای رتبه در کشور باشد، گفت: اینکه پدیده طلاق و خشونت در استان نسبت به سایر استانها پیشی گرفته به هیچ وجه قابل قبول نیست و باید همه تا حد امکان در کاهش و ارائه راهکار مناسب تلاش کنند.
سالمندي جمعيت در ايران و از جمله در استان اردبیل با شيب تندي در حال وقوع است؛ ليکن هنوز برنامه ريزي و تمرکز کافي در اين زمينه صورت نگرفته و ساماندهي امور سالمندان پشتوانه قانوني و اجرایی کافي ندارد. تحليل وضعيت فعلى میانگین سن جمعیت از مشكلات فراوان در دورنمای آینده حکایت می کند. در این شرایط توجه جدي به مشوق های فرزندآوری در کنار ارتقاء سلامت سالمندان و برنامه ریزی برای افزایش امکانات خدماتی به آنها، اجتناب ناپذير است.