موج خرداد، هیچ گاه از جوش و خروش نمیافتد، زیرا آرمانهای یک ملت بزرگ در این روز و در قالب یک قیام حقیقت طلبانه متجلی شد.
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری صداوسیمای مرکز زنجان ؛ واقعه ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ نقطه ی عطف و تاریخساز انقلاب اسلامی است.
با این که دستگیری و بازداشت امام خمینی در شهر قم صورت گرفت ، با مخابرهی این خبر به سراسر کشور واکنشهای علما و و مردم هر دیار را برانگیخت و موجی عظیم از اعتراضات را به وجود آورد که سنگ بنای انقلاب سال ۱۳۵۷ را پیریزی کرد و به قیام خونین ۱۵ خرداد مشهور شد.
خبر دستگیری امام به سرعت در شهر قم و مناطق اطراف پیچید، زن و مرد از روستاها و منازل خویش در شهر به سوی منزل رهبر خود حرکت کردند.خشم مردم آنچنان بود که ابتدا مأموران پلیس پا به فرار گذاشتند، آنها پس از تجهیز قوا به میدان آمدند، رگبار مسلسلها گشوده شد و تا ساعتی چند درگیری شدید ادامه داشت، حمام خون به راه افتاد.
صبحگاه پانزده خرداد خبر دستگیری امام خمینی به تهران، مشهد، شیراز و دیگر شهرها رسید و وضعیتی مشابه قم پدید آورد.
مردم ورامین و شهرکهای اطراف به سوی تهران سرازیر شدند.
تانکها و ابزار زرهی و نیروهای نظامی برای جلوگیری از ورود معترضان به شهر، در سه راهی ورامین با جمعیت درگیر شدند و جمع زیادی از راهپیمایان را به خاک و خون کشیدند.
جمعیت انبوهی در حوالی بازار تهران و مرکز شهر نیز گرد آمده و با شعار «یا مرگ یا خمینی» به سوی کاخ شاه به حرکت درآمدند.
روز ۱۵ خرداد در تهران و قم حکومت نظامی برقرار شد، اما علیرغم آن، روزهای بعد نیز تظاهرات وسیعی برپا بود که در هر مورد به درگیری خونین انجامید.
دولت در شهرهای تهران و شیراز هم به طور موقت حکومت نظامی اعلام کرد.
از روز ۱۶ خرداد قوای دولتی مسلط بر اوضاع شدند و افراد دستگیر شده به دادگاههای نظامی تحویل و دوتن از آنان نیز محکوم به اعدام شدند.
بنابر آمار رسمی دولتی، نتیجه این حوادث هشتاد و شش شهید و صد و نود و سه مجروح بوده است.
شاه دو روز بعد از نهضت ۱۵ خرداد، قیام مردم را بلوا و اقدامی وحشیانه، و نتیجه اتحاد ارتجاع سرخ و سیاه نامید و سعی کرد تا آن را به خارج از مرزها و کسانی همچون جمال عبدالناصر نسبت دهد.
سستی ادعاهای شاه بر هیچ کس پوشیده نبود.
برخلاف ادعاهای مکرر شاه، عناصر چپ و کمونیستها نه تنها هیچ گونه مشارکتی در این قیام نداشتند بلکه حزب کمونیست شوروی، قیام ۱۵ خرداد را حرکتی کور و ارتجاعی بر ضد اصلاحات مترقّیانه شاه میدانست.
ادعای دیگر شاه در مورد دخالت دولت مصر نیز علیرغم تلاش و دسیسه ساواک هیچ گاه از سوی احدی باور نشد.
استقلال تمام عیار قیام پانزده خرداد کاملا" آشکار بود.
سرانجام با دستگیری رهبر نهضت و کشتار وحشیانهی مردم در روز پانزده خرداد ۴۲، قیام ظاهراً سرکوب شد، اما این قیام سرآغاز و آتش زیر خاکستر نهضتی شد که در بهمن ۵۷ زبانه کشید و دودمان طاغوت را به باد داد.