در فرهنگ نبوی برای بهرهمندی از رفاه و آسایش اجتماعی و خروج از فقر و نداری علاوه بر سفارش به تولید، کار و تلاش توجه به عوامل معنوی همچون توکل بر خدای متعال درخواست از باری تعالی و دستگیری از مستمندان و نیازمندان نیز سفارش شده است.
به گزارش گروه وب گردی خبرگزاری صدا و سيما، یکی از زیباترین محورهای سبک زندگی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) موضوع سیره اقتصادی و معیشتی ایشان است. توجه به کار و تلاش برای تهیه روزی و مایحتاج زندگی یکی از سفارشات مؤکد فرهنگ اسلامی است، که در آموزههای اسلامی توجه شایانی به آن شده است.
برخلاف برخی از مکاتب عرفانی و اخلاقی که هیچگونه توجهی به زندگی دنیوی و رفاه اجتماعی ندارد فرهنگ ارزشمند زندگانی پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله وسلم) به دو بُعد زندگانی انسان یعنی بعد معنوی و بعد مادی توجه خاص شده است. در این نوشتار سعی داریم به جایگاه کار و تلاش و همچنین فرمول رونق اقتصادی اشاره کنیم.
پرهیزاز تن پروری و راحت طلبی
در بسیاری از موارد ریشه فقر و مشکل اقتصادی خانوارها را میتوان در راحت طلبی و تن پروری سرپرستان خانواده مشاهده کرد. بعضی از افراد با بهانههای مختلف و سخیفی از کار و تلاش برای تهیه روزی حلال سرباز میزنند بعضی از افراد به ظاهر مذهبی با این ادعا که تحصیل ثروت موجب دور شدن از معنویت وآخرت میشود از ورود در بازار کار امتناع میکنند. این در حالی است که پیام آور سعادت و خوشبختی حضرت محمد (صلی الله علیه وآله و سلم) که برترین مخلوق عالم هستی خود مروج کار و تلاش برای مهیا نمودن رفاه خانواده میباشند؛ از این رو با بیان روایت ارزشمند اهمیت کار و تلاش را به پیروان خود متذکر شدهاند.
«هر کس از دسترنج حلال خود بخورد، درهاى بهشت به روى وى گشوده مى شود، تا از هر کدام بخواهد به بهشت درآید.» همچین در اهمیت کار و تلاش و تحصیل روزی حلال از رسول اکرم (صلیالله علیه واله و سلم) این چنین نقل شده است: «کسب درآمد حلال، بر هر مسلمانى واجب است.»
تحصیل روزی حلال و پاکیزه
یکی از نکات بسیار مهمی که در سیره و آموزههای نبوی (صلیالله علیه و آله و سلم) مورد تأکید و سفارش است تحصیل روزی از مسیر حلال و صحیح است از این رو در فرهنگ اسلامی ثروت به خودی خود ارزشمند نیست بلکه راه تحصیل آن و نحوه صحیح استفاده و بهرهمندی از آن مورد دارای اهمیت است. در این مورد رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) میفرمایند: «حق فرزند بر پدرش این است که... جز از راه حلال ، روزى او را تامین نکند.»
جلب روزی از راههای معنوی
در فرهنگ نبوی (صلی الله علیه و آله و سلم) علاوه بر تلاش و همت و توجه به تواناییهای فیزیکی در تحصیل روزی حلال، راههای بسیار ثمربخش دیگری نیز خصوص تحصیل روزی حلال بیان شده است در ادامه به بعضی از این موارد اشاره میکنیم:
استغفار و توبه به درگاه الهی:
خداند متعال در این خصوص میفرماید: «[نوح/۱۲-۱۰]و گفتم: از پروردگارتان آمرزش بخواهید که او همواره آمرزنده است. [تا]بر شما از آسمان بارانِ پى در پى فرستد؛ و شما را به اموال و پسران، یارى کند، و برایتان باغها قرار دهد و نهرها براى شما پدید آورد.»
صدقه و کمک به نیازمندان
در روایتی از رسول اکرم در خصوص برکت و ثمره صدقه این چنین میفرمایند: «زیاد صدقه بدهید، تا روزى داده شوید.»
دعا و طلب نیاز به درگاه بینیاز
در فرهنگ اسلامی یکی از مهمترین عوامل جلب رزق و روزی الهی مسئلت و درخواست از باری تعالی است از این رو در فرهنگ توحیدی توجه به منبع ارزاق و درخواست از او دارای جایگاه ممتازی است.
حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) برای رفع فقر این چنین دعا میکردند: «خدایا به تو پناه مى آورم از این که نیازمند شوم در سایه بى نیازى تو، یا گمراه شوم در کنار هدایت تو، یا خوار شوم در جنب عزّت تو، یا مظلوم واقع شوم در سایه سلطنت تو، یا پایمال شوم و کار مربوط به توست، خدایا به تو پناه مى آورم از این که زور بگویم، یا در بدکارى فرو روم یا در برابر تو مغرور گردم.»
سخن آخر
در فرهنگ نبوی برای بهرهمندی از رفاه و آسایش اجتماعی و خروج از فقر و نداری علاوه بر سفارش به تولید، کار و تلاش توجه به عوامل معنوی همچون توکل بر خدای متعال درخواست از باری تعالی و دستگیری از مستمندان و نیازمندان نیز سفارش شده است.