گزارش مکتوب: بیماری‌هایی که چراغ خاموش می‌تازند

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما مرکز گیلان ، بیماری‌های خاموش به دلیل اینکه علایم و نشانه‌ای ندارند، سال‌ها می‌توانند در سلامت افراد رخنه کنند و به یک باره ظاهر شوند و گاهی به دلیل تشخیص دیرهنگام، کار از کار می‌گذرد و جان انسان را می‌گیرد.
برای اینکه بیشتر از بیماری‌های خاموش بدانم، سراغ معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان می‌روم و در اولین قدم از دکتر آبتین حیدر زاده می‌خواهم تا آماری از تاخت و تاز بیماری‌های چراغ خاموش برایم بگوید.

قاتلان خاموش و مرگ ۱۴ هزار نفر در گیلان
وی ابتدا با اشاره به اینکه بیماری‌های خاموش به آن دسته از بیماری‌ها یا اختلالاتی گفته می‌شود که هیچ نشانه و علامت بالینی ندارند و یا نشانه‌ها و علایم آن‌ها بسیار مبهم است می‌گوید: سالانه حدود ۱۴ هزار نفر در گیلان بر اثر بیماری‌های خاموش جان شان را از دست می‌دهند.
تشخیص زودهنگام علائم بیماری کلید درمان
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان با اشاره به اینکه مرگ و میر ناشی از بیماری‌های خاموش، قابل پیشگیری است می‌گوید: تشخیص زودهنگام علائم بیماری، کلید درمان است و برای این کار نیاز به معاینه‌های پزشکی منظم است.
دکتر آبتین حیدر زاده دیابت، فشار خون بالا، انواع سرطان، کبد چرب، نارسایی مزمن کلیوی و پوکی استخوان را از جمله بیماری‌های خاموش عنوان می‌کند.
وی می‌گوید: در گیلان سالانه حدود ۸ هزار نفر بر اثر بیماری‌های قلبی و عروقی، بیش از ۲ هزار نفر بر اثر انواع سرطان و تومور و بیش از هزار نفر بر اثر بیماری‌های غدد، تغذیه و متابولیک جان خود را از دست می‌دهند.
وی درباره پوکی استخوان مثالی زد و گفت: این بیماری ممکن است هیچ علائمی نداشته باشد و به همین دلیل، بیماری خاموش نامیده می‌شود، ولی به مرور زمان فرد دچار شکستگی خود به خودی در اندام‌های مختلف بدن ازجمله مچ دست، ران، لگن، کمر و ستون مهره می‌شود.

زنان بیشتر در معرض ابتلا به پوکی استخوان
معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان می‌گوید: کمبود فعالیت‌های بدنی، مصرف سیگار و برخی دارو‌ها و سابقه خانوادگی از مهم‌ترین عوامل زمینه ساز پوکی استخوان است.
دکتر آبتین حیدرزاده با بیان اینکه علت اصلی بروز پوکی استخوان، اختلال در متابولیسم استخوان است افزود: زنان بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند به همین دلیل بهتر است زنان از سن ۶۵ سالگی و مردان از سن ۷۰ سالگی هر ۲ تا ۳ سال یک بار، تست سنجش تراکم استخوان را انجام دهند.
وی خاطرنشان کرد: دریافت کلسیم و ویتامین D کافی، ترک کردن سیگار، فعالیت‌های بدنی مداوم و متعادل دست کم ۴۵ دقیقه پیاده‏ روی در روز، در پیشگیری از پوکی استخوان موثر هستند البته به شرطی که قبل از ۵۰ سالگی شروع شود.

کلیه‌ها به تدریج تخریب می‌شوند
از آنجا که نارسایی مزمن کلیوی هم جزو بیماری‌های خاموش است؛ سراغ یک نفرولوژیست می‌روم.
از دکتر پگاه آقاجانزاده فوق تخصص بیماری‌های داخلی- کلیه در مورد علایم بیماری‌های کلیوی می‌پرسم و وی در پاسخ به سوالم می‌گوید: نارسایی مزمن کلیوی، یک بیماری بی‌سر و صداست که در آن کلیه‌ها آرام آرام تخریب می‌شوند و از کار می‌افتند و در مواقعی بیمار وقتی از آن باخبر می‌شود که در مراحل انتهایی بیماری قرار گرفته اند.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی گیلان با تاکید براینکه اختلالات کلیوی علامت و نشانه مشخصی ندارد افزود: خستگی، کم خونی، کاهش وزن، ورم اندام‌ها و افزایش فشار خون از علایم غیراختصاصی بیماری‌های کلیوی است که در اختلالات ناشی از سایر ارگان‌های بدن هم دیده می‌شود.

وی با تاکید بر اینکه باید هرگونه تغییر رنگ ادرار، درد‌های عضلانی، وجود کف در ادرار و یا ایجاد ضایعات پوستی را جدی گرفت و به پزشک مراجعه کرد می‌گوید: از دیگر علایمی که چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرد و میتواند نشانه ایی زودرس از نارسایی مزمن کلیوی باشد، بیدار شدن مکرر فرد از خواب در طول شب برای دفع ادرار است.
وی در پاسخ به این سوالم که چه عواملی باعث بیماری کلیه می‌شود؟ می‌گوید: دیابت کنترل نشده و بالا بودن فشارخون به مدت طولانی، ۲ علت اصلی نارسایی کلیه هستند.
دکتر پگاه آقاجانزاده افزود: مصرف بی رویه مسکن ها، آنتی بیوتیک‌ها و دارو‌های گیاهی، وجود سنگ‌ها و یا کیست‌های متعدد در کلیه که بیشتر جنبه ارثی دارد، برگشت ادرار به کلیه‌ها به ویژه در کودکان، انسداد مجرای ادرار و درمان نشدن به موقع آن بر اثر وجود سنگ یا عارضه مثانه عصبی، عفونت‌های خاص در گلو یا پوست، از عوامل دیگر بروز این بیماری است.

دیابت، بیماری مزمن و پیش رونده
دکتر زهرا عباسی رنجبر فوق تخصص غدد بالغین می‌گوید: دیابت یک بیماری مزمن و پیش‌رونده است و نیمی از بیماران، از بیماری خودآگاه نیستند و به علت تشخیص دیرهنگام، دچار عوارض خطرناک ناشی از بیماری می‌شوند.
وی افزود: در مبتلایان به دیابت یا میزان انسولین کم است یا انسولین به دلایل گوناگون تأثیر کافی ندارد و سلول‌ها نمی‌توانند قند موجود در خون را به درستی جذب کنند و در نتیجه، میزان قند یا گلوکز در خون بالا می‌رود و با گذشت زمان، این موضوع باعث آسیب به برخی اعضای بدن می‌شود.
این فوق تخصص غدد بالغین با بیان اینکه دو نوع دیابت وجود دارد می‌گوید: در دیابت نوع یک که به آن دیابت وابسته به انسولین نیز گفته می‌شود و شیوع کمتری دارد، دلایل ژنتیکی و محیطی علت آغاز بیماری هستند که هنوز به طور کامل هم شناسایی نشده‌اند. دکتر زهرا عباسی رنجبر با بیان اینکه دیابت نوع یک ممکن است در هر سنی بروز کند، اما در کودکان و جوانان شایع‌تر است افزود: دیابت نوع ۲ شایع‌ترین نوع دیابت در دنیا است که به دلیل مقاومت سلول‌های بدن نسبت به انسولین ایجاد می‌شود.

وی می‌گوید: گاهی ممکن است دیابت در گروه خاصی مانند زنان باردار رخ دهد که به آن دیابت بارداری گفته می‌شود و در این نوع دیابت، فرد باردار برای اولین بار با افزایش قند خون روبرو می‌شود وهرچند علائم و نشانه‌های دیابت بارداری معمولاً پس از زایمان از بین می‌رود، اما این زنان در آینده مستعد ابتلا به دیابت نوع ۲ خواهند بود.
دکتر زهرا عباسی رنجبر کاهش وزن، ورزش مداوم مثل راه رفتن تند، تغذیه مناسب و سالم، کنترل استرس را از مهم‌ترین عوامل پیشگیری از بیماری دیابت می‌داند و اضافه می‌کند: تشنگی بیش از حد، پرخوری، پر ادراری، خستگی زیاد از حد، مشکلات بینایی، کاهش وزن، بهبود نیافتن زخم وعفونت‌های عودکننده از نشانه‌های جدی این بیماری است.
وی به عوارض خطرناک دیابت اشاره می‌کند و می‌گوید: بیماری‌های کلیوی، مشکلات بینایی، بیماری‌های قلبی عروقی و بیماری اعصاب محیطی ازجمله بیماری‌هایی است که ردپای دیابت بیشتر از هر علت دیگری دیده می‌شود.

سرطان‌ها هم چراغ خاموش می‌آیند.
بیماری دیگری که سالهاست به دلایل ناشناخته‌ای سلامت زندگی جوامع امروز را در به خطر انداخته و نامش هم بسیار دلهره آور است، انواع سرطان‌ها است.
این بار پای صحبت‌های دکتر سیروس غریب فوق تخصص خون و سرطان بالغین می‌نشینم.
وی ابتدا می‌گوید: انواع سرطان‌ها از جمله، روده، پستان، پروستات، مثانه، لنفاوی و خون می‌گوید که نشانه‌ای ندارند و کم کم بروز می‌کنند.
استاد یار دانشگاه علوم پزشکی گیلان خاطرنشان می‌کند: برای پیشگیری و تشخیص به موقع انواع سرطان ها، انجام آزمایش‌های دوره‌ای کنترل سلامت بسیار تاثیرگذار است.
جدی گرفتن تغییر در عادات گوارشی و ادراری
فوق تخصص خون و سرطان بالغین توصیه می‌کند: علایمی، چون کاهش وزن، خارش و کهیر طولانی مدت، هرگونه برجستگی و توده در بدن، دفع خون از راه گوارشی ادراری و یا از دهان، تغییر در عادات گوارشی و ادراری باید جدی گرفته شود و در این بین کسانی که سابقه فامیلی سرطان دارند و یا سیگاری‌ها و معتادان بیشتر از همه در خطر ابتلا به بیماری سرطان قرار دارند.

سرطان معده شایع‌ترین سرطان گوارشی در گیلان
دکتر غریب با اشاره به اینکه سرطان معده شایع‌ترین سرطان گوارشی در گیلان است می‌گوید: هرگونه درد سر معده و سیری زودرس و سوء هاضمه‌ای که طول بکشد، باید بررسی و در صورت تجویز پزشک بیمارآندوسکوپی شود.
وی با اشاره به اینکه وجود خون در مدفوع یک عامل خطر است و ممکن است نخستین علامت شروع سرطان باشد و حتما به این نکته دقت شود که سالانه افراد بالای ۴۰ سال یک آزمایش مدفوع انجام دهند افزود: سرفه‌های مزمن، وجود رگه‌های خون در خلط، خارش و کهیر و تب‌های طولانی، می‌تواند از علائم این بیماری باشد.

بیماری‌های خاموش عضو نجیب بدن
سراغ استاد تمام گروه گوارش دانشگاه علوم پزشکی گیلان می‌روم و علایم و راهکار‌های پیشگیری و درمان سیروز کبدی را از وی جویا می‌شوم.
دکتر فریبرز منصورقناعی با بیان اینکه کبد عضو نجیبی است می‌گوید: بیشتر بیماری‌های کبدی زمانی مشخص می‌شود که این عضو دیگر دچار نارسایی شده است.
رییس مرکز تحقیقات بیماری‌های گوارش و کبد گیلان افزود: زمانی که کبد دچار نارسایی نارسایی مزمن یا سیروز می‌شود عوارضی، چون آب آوردن شکم، ورم پا، لاغری دست و پا، کاهش وزن، ضعف و زردی، وجود واریس در مری و معده بروز می‌کند و در مواقعی هم باید پیوند کبد انجام شود.
فریبرزمنصور قناعی بابیان اینکه ۷۰ درصد مردم گیلان چاق هستند گفت: افرادی که به خاطر کبد چرب، چاقی و دیابت دچار سیروز کبدی می‌شوند، هنگامی مراجعه می‌کنند که دیگر زمان طلایی درمان از دست رفته است.
این استاد تمام گروه گوارش دانشگاه علوم پزشکی گیلان رعایت الگوی غذایی مناسب، ورزش منظم، به اندازه و به موقع خوردن غذا را از راهکار‌های مهم جلوگیری از ابتلا به بیماری کبدی می‌داند.

افزایش تعداد مبتلایان به بیماری فشار خون
این روزها، تغییر سبک زندگی و عوامل دیگری مانند چاقی، افزایش سن، مصرف زیاد نمک سبب افزایش تعداد مبتلایان به بیماری "فشار خونِ بالا" شده است. علت و درمان این بیماری را از یک متخصص قلب و عروق می‌پرسم.
سمیرا آرامی می‌گوید: پرفشاریِ خون در مراحل اولیه نشانه‌ی بالینی ندارد، به‌طوری که حدود نیمی از افراد مبتلا به بیماری پرفشاری خون، از بیماری خود بی خبرند و در نهایت عوارض این بیماری ازجمله سکته‌های قلبی و مغزی، بیماری‌های کلیوی و مرگ‌های زودرس دامنگیرشان می‌شود.
وی با بیان اینکه فشار خون بالا معمولاً علامت و نشانه خاصی ندارد و شاید سال‌ها طول بکشد تا علائم آن ظاهر شود افزود: اصلی‌ترین علائم فشار خون بالا، سردرد، سرگیجه، ضعف در بینایی، تکرر ادرار، تنگی نفس و عوارض قلبی مانند درد قفسه سینه و تپش قلب بروز کند.
فوق تخصص نارسایی و پیوند قلب روش برای اطلاع از ابتلا به پرفشاری خون را اندازه‌گیری منظم فشار خون اعلام کرد و گفت: اصلاح سبک زندگی، انتخاب رژیم غذایی مناسب، کاهش مصرف نمک، ورزش مداوم، تناسب وزن از مهم‌ترین عوامل بازدارنده ابتلا به پرفشاری خون است.

در نهایت، تجویز پیشگیری و پیگیری برای بیماری‌هایی که چراغ خاموش می‌تازند
براساس اعلام معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان، سالانه حدود ۱۴ هزار نفر در این استان به دلیل رخنه بیماری‌های خاموش در بدن شان جان شان را از دست می‌دهند، وقتی مطالب و اطلاعات را خانه به خانه پازل بیماری‌های خاموش می‌نشانم، وجه مشترکشان پیشگیری و پیگیری است، چه بسا که اگر هنگام احساس درد به متخصص مراجعه کنیم و راه خود درمانی را پیش نگیریم، نبض زندگی سال‌های بیشتری بزند.
از آنجایی که پیشگیری بهتر از درمان است، عادت به تغذیه سالم و ورزش‌های منظم ۲ راهکار ساده و مهم برای روشن کردن سیستم دفاعی بدن، مقابل بیماری‌های خاموش است.

*نویسنده :

نجمه محمدی