جزئیات ظرفیت پذیرش آزمون دستیاری تخصصی پزشکی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما به نقل از روابط عمومی وزارت بهداشت، دبیر شورای آموزش پزشکی و تخصصی با اشاره به اینکه موضوع تربیت و تامین نیروی انسانی نظام سلامت، مقوله‌ای چند بعدی و پیچیده است که بردار‌های موثر بر آن واگرا و در برخی موارد متناقض بوده و تصمیم گیری در این زمینه باید بر مبنای در نظر گرفتن تمامی ابعاد و در نهایت مصالح اصلی کشور صورت گیرد، گفت: بدیهی است در چنین رویکردی علاوه بر پاسخ به نیاز‌های کوتاه مدت، باید چشم انداز میان مدت و بلندمدت نیز بطور ویژه در مورد نیرو‌های تخصصی در نظر گرفته شود.
دکتر مصطفی قانعی افزود: در روز‌های اخیر نظراتی مطرح شده است بدین مضمون که دبیرخانه تخصصی و معاونت آموزشی وزارت، ظرفیت پذیرش دستیاران پزشکی را کاهش داده و در این خصوص اعداد و ارقامی نیز منتشر می‌شود که اگر به کل داده‌ها و روند‌های پذیرش، نیاز سنجی‌های دقیق موجود، ظرفیت‌های تایید شده توسط هیات‌های بورد، نیاز‌های اعلام شده توسط حوزه‌ی درمان، نظرات انجمن‌های علمی و همچنین ظرفیت‌های اعلامی دانشگاه‌ها توجه شود ملاحظه خواهدشد که اشکالی در جریان نبوده و منافع کشور به صورت کلی دیده شده است.
وی گفت: در این راستا، باید توجه داشت که روند جذب دانشجو در وزارت بهداشت و کل کشور بر اساس برآورد نیروی انسانی انجام می‌شود، که سال هاست با دقت و توسط خبره‌ترین اساتید مرتبط و نظرخواهی از بورد‌ها و انجمن‌های تخصصی و البته بررسی نیاز واقعی کشور تعیین می‌شود.
دکتر قانعی خاطر نشان کرد: فاکتور دومی که البته بسیار مهم است ظرفیت اعلام شده پذیرش دستیار توسط دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور است که بر اساس تعداد و تنوع بیماران، اعضای هیات علمی آموزش دهنده، تجهیزات و سایر فاکتور‌هایی که برای آموزش دستیاران بالینی لازم است، توسط خود دانشگاه، اعلام می‌شود.
وی افزود: این ظرفیت اعلامی با نتایج اعتباربخشی بورد‌های تخصصی وفوق تخصصی که در بازدید‌های ارزشیابی تعیین میگردد، چک می‌شود و اگر دانشگاهی کمتر یا بیش از توان و استاندارد‌های خود، ظرفیتی را اعلام کرده باشد تعدیل می‌شود و اگر سیاست بالادستی و نیاز وافر درمان در رشته‌ای ارسال شود، در این محاسبات مدنظر قرار خواهد گرفت.
دبیر شورای آموزش پزشکی و تخصصی اظهار داشت: در سال قبل ظرفیت اعلامی به صورتی غیر منطبق با مکانیسم‌های اصلی تعیین ظرفیت، جهشی رشد یافته و به عدد ۴۳۳۸ رسیده بود، در حالیکه در سال‌های قبل این عدد بین ۳۳۰۰ تا ۳۵۰۰ بوده است و امسال هم در اعلام اولیه ۳۶۳۴ نفر است.
وی گفت: به عبارتی در روند کلی ظرفیت‌ها هیچ تغییر محسوسی در جهت کاهش رخ نداده است و حتی نسبت به مقدار متوسط سال‌های قبل افزایش هم داشته است. پذیرش سال ۹۸ برابر ۳۳۴۳ و پذیرش سال ۹۹ برابر ۳۴۷۹ بوده است.
دکتر قانعی با بیان دلایل اعمال سیاست کاهش ظاهری ظرفیت‌ها افزود: متاسفانه در بعضی رشته‌ها درصد پر شدن ظرفیت‌ها بسیار اندک بوده است. به عنوان مثال در سه رشته اصلی که نقشی محوری و اساسی در ارائه خدمت در پاندمی کووید داشتند، ظرفیت‌های خالی بسیار نگران کننده است: درصد ظرفیت خالی مانده در رشته‌ی طب اورژانس ۹۱ درصد، ظرفیت خالی رشته بیهوشی ۶۹ درصد و ظرفیت خالی رشته عفونی ۶۸ درصد بوده است و البته متاسفانه بعد از انتخاب رشته و ورود به بخش نیز در این رشته‌ها ریزش و یا تقاضا برای تغییر رشته زیاد است.
وی افزود: برای حل این مشکل در یک سال گذشته تمهیداتی به همراه معاونت درمان اندیشیده شده تا جذابیت این رشته‌ها افزایش یابد. ولی قطعاً رشته‌های مذکور پر نمیشوند و سال گذشته ظرفیت این رشته‌ها بیش از حد افزایش یافته که اثر خود را در ظرفیت اسمی به شکل محسوسی نمایش داد (افزایش ظاهری ۷۰۰ نفر در ظرفیت دانشگاه ها).
دکتر قانعی با اشاره به اینکه در رشته‌هایی که طرفدار زیاد ندارند ظرفیت‌ها بالا برده شد بدون اینکه اثری در زیادتر کردن ورودی دستیار داشته باشند، افزود: البته این افزایش یک اشکال جدی هم ایجاد کرد، چون ظرفیت دانشگاه‌های مادر به خصوص در شهر تهران افزایش یافته بود، تعداد محدود پذیرفته شده در این رشته‌ها نیز در شهر تهران متمرکز شدند و به همین دلیل به عنوان مثال اعتراض اهواز، زاهدان، بندرعباس وبوشهر ایجاد شد که دستیار کودکان به سمت این شهر‌ها گسیل نشده است.
وی تصریح کرد: در این راستا تصمیم گرفته شد که هدفمند ظرفیت بعضی رشته‌ها در حد سال ۹۸ اعلام شود و تکمیل ظرفیت‌ها و بالا بردن شانس قبولی‌ها در راستای ترغیب داوطلبین به سمت خارج از شهر تهران باشد. البته این نکته را نیز باید در نظر داشت که علی رغم قبولی در شهرستان‌ها درصد قابل ملاحظه‌ای در حین تحصیل به دلایل متعدد مجدد به شهر تهران منتقل می‌شوند و لذا محدود کردن اولیه ورود به تهران در تکمیل ظرفیت تا انتهای دوره باقی نمی‌ماند.
وی افزود: البته در بعضی رشته‌ها نیز به نظر می‌رسد نزدیک به سطح اشباع هستیم و نباید خیلی در آن‌ها سرمایه گذاری بیش از حد نماییم. محاسبات متعدد نشان می‌دهد که در برخی رشته ها، وضعیت نزدیک اشباع است و فضای کار حتی در شهرستان‌ها محدود بوده و در صورت عدم برنامه ریزی درست، خطراتی مانند نیاز‌های القا شده وشیوع اقدامات بدون اندیکاسیون وجود دارد. البته این به معنای توقف دوره نیست بلکه باید هدفمند تعداد پذیرش را مدیریت نمود و مانع گسترش غیرمتعارف بود.
دکتر قانعی ادامه داد: احساس نیاز به متخصص در مناطق محروم نکته مهمی است که باید سیستم به آن پاسخ دهد، ولی نقطه شروع و مشکل زیربنایی در این زمینه کم بودن رشته محل‌های آموزش نیست، بلکه مشکل در ضعف مکانیسم‌های نگهدارنده و تشویق کننده برای حضور متخصصین در مناطق محروم است، بدین ترتیب که زمانی که فضای کار در مناطق محروم محدود است و فقط کسانی که متعهد خدمت هستند یکی دو سه سال در این مناطق خدمت می‌کنند و روزشماری می‌نمایند که تعهدات آن‌ها تمام شود تا به شهر‌های برخوردار بروند؛ بالا بردن ظرفیت‌های پذیرش قطعا کمترین تاثیر را در پر نمودن کمبود‌ها خواهدداشت.
وی تاکید کرد: اگر یک پزشک متخصص مثلا ۳۰ سال کار حرفه‌ای انجام دهد و ۲ سال آن را در مناطق محروم باشد، یعنی یک چهاردهم خدمت خود را در این مناطق بوده است. اگر با تدبیری که عمدتاً باید اغنایی باشد تا اجباری، مدت ۲ سال به ۴ سال افزایش یابد بهره مندی مناطق محروم از خدمات آن‌ها دو برابر می‌شود و معادل ۲ برابر نمودن ظرفیت پذیرش اثر می‌گذارد بدون اینکه عوارض اساسی به جا بگذارد.
دکتر قانعی تصریح کرد: بالا بردن ظرفیت پذیرش نیاز به زیرساخت آموزشی گران قیمت می‌خواهد در غیر این صورت به شدت کیفیت را می‌کاهد. نیرو‌های آموزش دیده بعد از ارائه خدمت در مناطق محروم به سرعت در شهر‌های بزرگ مستقر می‌شوند و زیاد شدن متخصصین عوارض جدی در هزینه‌های سبد خانوار خواهد داشت و پرداخت از جیب را می‌افزاید مگر اینکه نظام ارائه خدمت ساختارمند شده و مانع بروز تقاضا‌های القایی شود.