اصلی ترین علل آلزایمر و زوال عقل در سالمندان

به گزارش گروه وبگردی خبرگزاری صدا و سیما، مشکلات حافظه در سالمندان (به انگلیسی: memory problems in elderly) همیشه به معنی آلزایمر نیست. نمی‌توان همه فراموشی‌ها در سالمندان را به عنون نشانه اولیه بیماری آلزایمر قلمداد کرد، مشکلات پزشکی دیگر، مشکلات عاطفی، اختلالات شناختی هم می‌تواند در کنار زوال عقل باعث ایجاد مشکلات حافظه در سالمندان شود. 

هر بیماری‌ای که سوخت و ساز بافت مغز را مختل کند، باعث ایجاد اختلال در حافظه و قدرت شناختی فرد می‌شود. 

 

 

 

نمی‌توان گفت که پیری بدون استثنا با نقص فکری و جسمی شدید همراه است. اغلب سالمندان توانایی‌های فکری و شناختی و جمسی خود را به طور قابل توجهی حفظ می‌کنند. با این حال پیر شدن افراد با اندکی پیر شدن مغز همراه است و یادگیری چیز‌های جدید با افزایش سن بیشتر طول می‌کشد، یادآوری خاطرات گذشته سخت‌تر می‌شود و وسایل کوچکشان مثل عینک یا کلیدهایشان را گم می‌کنند و حتی در برخی موارد ممکن است نام همسایه را فراموش کنند. 

 

این تغییرات طبیعی را به نام فراموش کاری خوش خیم سالمندان یا اختلال حافظه وابسته به سن می‌نامند که اختلالی در عملکرد اجتماعی و شغلی فرد ایجاد نمی‌کند. 

 

فراموشی‌های خفیف در سالمندان معمولا ارتباطی با آلزایمر ندارد و بخشی از روند طبیعی افزایش سن است. 

 

برای بهبود حافظه سالمندان بهتر است بازی‌های فکری انجام دهند و کار‌هایی جدید و غیر تکراری انجام دهند که مغزشان را به چالش بکشد و مسیر‌های عصبی جدیدی در مغزشان ایجاد شود.

 

سالمندان به طور طبیعی هر از گاهی تصمیم‌های نادرست می‌گیرند، ولی سالمند مبتلا به آلزایمر در اغلب مواقع تصمیمات و قضاوت‌های نادرست دارد. 

 

سالمندان ممکن است هر از گاهی قبض هایشان را فراموش کنند، ولی سالمند مبتلا به آلزایمر کلا پرداخت قبض هایش را فراموش می‌کند و نسبت به آن‌ها بی تفاوت است.

 

سالمندان ممکن است هر از گاهی فراموش کنند در چه روزی هستند، ولی با کمی فکر تاریخ را به یاد می‌آورند، ولی سالمند مبتلا به آلزایمر به طور کلی تاریخ و زمان را از دست می‌دهد. 

 

سالمندان گاهی کلمه مناسب برای جمله بندی را فراموش می‌کنند، ولی سالمند مبتلا به آلزایمر کلمات را جا به جا استفاده می‌کند و گاهی به هیچ عنوان نمی‌تواند کلمه مناسب و مورد نظرش را پیدا کند. 

 

برخی مشکلات جسمی در صورتی که درمان نشوند میتواند باعث مشکلات حافظه در سالمندان شود که نیاز به درمان پزشکی دارد تا عوارض جانبی از جمله مشکلات حافظه فرد درمان شود. از جمله:

 

 

 

 

 

 

 

 

لیست بسیار طولانی از دارو‌ها هستند که باعث ایجاد گیجی و کاهش سطح هوشیاری در سالمندان می‌شوند از جمله دارو‌های آرام بخش، دارو‌های فشار خون، دارو‌های اسید معده مانند سایمتیدین و رانیتیدین، دارو‌های ضد التهاب، کورتیکو ستروئید‌ها، دارو‌های ضد پارکینسون و .... 

 

در صورتی که بعد از مصرف داروی جدید فرد سالمند دچار مشکلات حافظه شد از جمله غذا نخوردن، خوب نخوابیدن، گوشه گیری، تحریک پذیری و گیج شدن، حتما باید برای تغییر دارو به پزشک مراجعه نمایید. 

 

دستگاه گوارش سالمندان توانایی کمتری در جذب مواد مغذی دارد بنابراین رژیم غذایی غلط در سالمندی باعث کمبود شدید ریزمغذی‌ها و ویتامین‌ها می‌شود.

 

از سویی دیگر ابتلای بیشتر به بیماری‌ها و مصرف دارو‌ها هم این عدم جذب را تقویت می‌کند. 

 

مهم‌ترین عارضه‌ای که سالمندان با آن روبرو هستند کم خونی مگالوبلاستیک است که به دلیل کمبود ویتامین ب ۱۲ و اسید فولیک ایجاد میشود و باعث کاهش سلول‌های خونی می‌شود و حتی ممکن است با علایمی از جمله اسهال و پاپ اسمیر غیر طبیعی همراه باشد که پزشک و بیمار را نگران کند. 

 

کبود ویتامین ب ۱۲ باعث مختل شدن عملکرد غلاف روی رشته‌های عصبی می‌شود که میتواند منجر به اختلال در قدم برداشتن، اختلال در تعادل و از دست دادن کنترل اسفنکتر مثانه و روده (بی اختیاری ادرار و مدفوع)، ناتوانی جنسی و فراموشی شود. 

 

در صورتی که رژیم غذایی سالمندان سرشار از میوه‌ها و سبزیجات تازه و پروتئین حیوانی نباشد احتمال این که دچار کمبود مواد مغذی شوند، زیاد است. 

 

استرس، اضطراب و افسردگی می‌تواند با فراموشی همراه باشد که با زوال عقل اشتباه گرفته می‌شود. مثلا سالمندی که جدیدا بازنشسته شده یا همسرش به تازگی فوت کرده و احساس غم و تنهایی و کسالت دارد ممکن است در این شرایط دچار گیجی و فراموشی شود. 

 

فراموشی و مشکلات حافظه ناشی از مشکلات عاطفی، موقتی هستند و با کم شدن احساس ناراحتی، از بین می‌روند. البته اگر این مشکلات بیش‌تر از دو هفته طول بکشد برای درمان باید به مشاور مراجعه کنید. 

 

اگر سالمندی که دچار غم و اندوه شده به انجام فعالیتی جدید و هدفمند تشویق کنید خیلی سریعتر می‌تواند با مشکلاتش کنار بیاید و حافظه اش را بهبود بدهد. 

 

در حدود ۵۱ درصد از افرادی که دچار مشکلات حافظه و عملکرد‌های شناختی شده اند، زمینه افسردگی مشاهده می‌شود که این اختلال با درمان افسردگی، برطرف می‌شود. 

 

سالمندان افسرده عمولا دچار مشکلات در سرعت و توجه می‌شوند. این افراد بیشتر به خاطرات منفی خود رجوع می‌کنند و مانند دیگران به راحتی می‌توانند خاطراتشان را به یاد بیاورند.

 

به دلیل انگیزه کمتری که دارند برای انجام کار‌هایی که نیاز به تلاش دارد، بدتر عمل می‌کنند. برخی علایم افسردگی در سالمندن با آلزایمر مشابه است از جمله کاهش توانایی تمرکز، قطع ارتباط با افراد جامعه و اختلال خواب. 

 

این اختلال موقت و برگشت پذیر است که به دلایل متفاوت ایجاد می‌شود. مثلا مواردی که سوخت و ساز بدن را مختل کنید، ایجاد سمیت، جراحی، بیهوشی عمومی و علل روانی می‌تواند منجر به دلیریوم شود. اختلال ناگهانی سطح هوشیاری مخصوص به سالمندان نیست و در هر سنی مشاهده می‌شود. 

 

دلیریوم می‌تواند با اختلال شناخت، عدم توانایی در تمرکز و کاهش دامنه توجه، خودش را نشان دهد. 

 

دمانس یا فراموشی بیماری مختص سالمندان است که با تخریب شدید حافظه، قضاوت، جهت یابی و شناخت مشخص می‌شو و میتواند باعث کاهش سطح هوشیاری سالمند شود. 

 

بخش‌های شناختی که بر اثر دمانس آسیب می‌بینند، عبارتند از هوش عمومی، یادگیری، حافظه، زبان، حل مسئله، ادراک، تمرکز و توجه، جهت یابی، قضاوت و توانایی‌های شخصی.