فرانسه در واکنش به لغو قرارداد خرید زیردریایی از سوی استرالیا و اعلام مشارکت این کشور با انگلیس و آمریکا، در اقدامی بی سابقه سفرایش را از آمریکا و استرالیا فرا خواند.
ژان-ایو لودریان، وزیر امور خارجه فرانسه در بیانیهای اعلام کرد: «به درخواست رئیس جمهور، تصمیم بر آن شد تا فرانسه سفیران خود را در آمریکا و استرالیا برای رایزنی، فورا به پاریس فرا بخواند. این تصمیم استثنایی با توجه به جدی بودن خبر اعلام شده از سوی آمریکا و استرالیا در تاریخ ۱۵ سپتامبر، اقدامی موجه است.»
ند پرایس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در توئیتی نوشت: «موضع فرانسه (در این خصوص) قابل درک است. ما با متحدان فرانسوی خود در تماس نزدیک بودیم و امیدواریم در روزهای آتی و به ویژه هفته آینده در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در سطحی بالا به گفتگو درباره این موضوع ادامه دهیم.»
آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه آمریکا و ژان-ایو لودریان هفته آینده قرار است برای دیدار بزرگ سالانه وزیران امور خارجه کشورهای جهان حضور یابند.
کمی پیشتر، یک مسئول بلندپایه کاخ سفید که خواست نامش فاش نشود، از این اقدام فرانسویها ابراز تاسف کرد.
آمریکا، استرالیا و انگلیس روز چهارشنبه از یک مشارکت راهبردی سه جانبه نظامی-امنیتی موسوم به «AUKUS» برای مهار چین خبر دادند که در این معاهده خرید زیردریاییهای هستهای آمریکا از سوی کانبرا نیز پیش بینی شده است و به این ترتیب فرانسویها عملا از بازی خارج شده اند.
وزیر امور خارجه فرانسه گفت: «لغو پروژه زیردریاییهای فرانسه و اعلام مشارکت جدید، رفتاری غیرقابل قبول بین متحدان و شرکا است که پیامدهای آن تصوری را که ما از هم پیمانان و شرکای خود و اهمیت منطقه هند و اقیانوس آرام برای اروپا داریم، تحت تاثیر قرار میدهد.»
فرانسه در سال ۲۰۱۶ قراردادی بالغ بر ۹۰ میلیارد دلار استرالیا (۵۶ میلیارد یورو) برای تحویل ۱۲ فروند زیردریایی هستهای به استرالیا امضا کرد که غالبا به علت گستردگی و دامنه راهبردی آن، از آن به عنوان «قرارداد قرن» یاد میشود.
از هنگام اعلام این مشارکت، از عصبانیت فرانسه کاسته نشده است و میگوید از سوی استرالیا و آمریکا که رقابت با چین را به عنوان اولویت شماره یک خود قرار داده اند و خواستار تعهد بیشتر متحدان شان در منطقه هند و اقیانوس آرام -منطقهای حیاتی برای اقتصاد جهانی- هستند، مورد خیانت قرار گرفته است.
پس زمینه این بحران دیپلماتیک افزایش قدرت چین و سیاست بیش از پیش تهاجمی آن در منطقه است که بسیاری از کشورها را نگران کرده است. تنشهای تجاری بین پکن و کانبرا از سال ۲۰۱۸ همچنان رو به افزایش است. طی ماههای اخیر چین تحریمهای اقتصادی شدید علیه بسیاری از محصولات استرالیایی اعمال کرده است.
وزیر امور خارجه فرانسه روز پنجشنبه «خنجر از پشت زدن استرالیا» و «تصمیم ناگهانی» جو بایدن را که شیوه اقدامش مانند شیوههای دونالد ترامپ سلف وی است، محکوم کرد.
فرانسه همچنین مراسم جشن یادبود سالروز نبرد خلیج چساپیک را که برای شامگاه جمعه پیش بینی شده بود، لغو کرد. این نبرد در جنگ استقلال آمریکا سرنوشت ساز بود و در جریان آن در تاریخ پنجم سپتامبر ۱۷۸۱ ناوگان فرانسوی بر ناوگان بریتانیایی پیروز شد.
فرانسه اعلام کرد حالا اروپاییها تصور «نسبتا روشنی» از اینکه واشنگتن چگونه متحدانش را در نظر میگیرد، دارند.
جو بایدن که انتخاب وی با استقبال شدید در اروپا رو به رو شد، وعده داده است با هم پیمانانش در ناتو (سازمان پیمان آتلانتیک شمالی)، با ملاحظه بیشتری نسبت به سلف خود رفتار کند.
اما وی از افغانستان تا پیمان سه جانبه آمریکا-استرالیا-انگلیس که فرانسه بهای آن را پرداخته است، با ادامه شعار «نخست آمریکای» دونالد ترامپ، به طور یکجانبه اقدام کرده است.
استرالیا روز جمعه اعلام کرد «دلسردی» فرانسه را درک میکند و مایل به ادامه همکاری با فرانسه است.
ماریز پین، وزیر امور خارجه استرالیا که به واشنگتن رفته است، گفت: «بدیهی است که مدیریت این مسائل بسیار دشوار است. اما به همکاری با همکاران فرانسوی خود به شیوهای سازنده ادامه خواهیم داد.»
پاریس اعلام کرد حالا در مذاکرات تجاری بین اتحادیه اروپا و استرالیا چگونه میتوان به کانبرا اعتماد کرد؟
کلمان بون، وزیر مشاور در امور اروپایی فرانسه گفت: «ما مذاکراتی تجاری با استرالیا در پیش داریم. نمیدانم که چطور میتوان به شریک استرالیایی اعتماد کنیم؟»
وی در خصوص انگلیس که عضو این پیمان جدید نیز هست و با اعلام بازیافتن حاکمیت خود از اتحادیه اروپا خارج شد، گفت: «انگلیس در این مشارکت در موضع دستیار جوانی است که خود را در آغوش واشنگتن مخفی میکند؛ بنابراین سفیر ما در لندن فرا خوانده نشد.»
در استرالیا، اسکات موریسون، نخست وزیر این کشور به خشم پکن پس از اعلام این مشارکت که دسترسی کانبرا را به زیردریاییهای هستهای مجهزتر از زیردریاییهای متعارف فرانسوی فراهم میکند، پاسخ داد و گفت: «پکن یک برنامه بسیار مهم ساخت زیردریاییهای هستهای دارد. آنها حق دارند در زمینه دفاعی تصمیماتی در جهت منافع خود بگیرند و البته استرالیا و دیگر کشورها نیز چنین حقی دارند.»
چین نسبت به این مشارکت به شدت واکنش نشان داده و اعلام کرده بود دستیابی به این زیردریاییها «به شدت غیرمسئولانه» است و به ویژه ثبات را در منطقه هند و اقیانوس آرام تهدید میکند. این کشور همچنین به این واقعیت اشاره کرد که این تصمیم سیدنی، تلاشهای بین المللی را در جهت منع گسترش تسلیحات هسته ای، زیر سوال میبرد.