یکی از آموزه های دین مبین اسلام، تاکید بر نقش اعمال و رفتار در رزق و روزی است، عواملی هستند که انجام آنها سبب افزایش روزی انسان می شود.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مرکز اردبیل؛ در آیات و روایات یک سلسله عوامل به عنوان افزایش روزی بیان شده است که اگر کسی آنها را انجام دهد، روزی اش افزایش مییابد.
از ناملایمات زندگی آدمی، پدیده فقر و نیاز مالی است که روح بشر را آزار میدهد و گاه به خاطر عدم مهارت انسانها در مقابله با این پدیده، فقر آنها را از مسیر فطریشان که رسیدن به سعادت و رستگاری است باز میدارد و به سوی خطرات مهلکی سوق میدهد.
پیامبر اسلام (صلی الله و علیه و آله) فرمود: «کادَ الفَقْرُ انْ یکونَ کفراً» «نزدیک است که فقر به کفر انجامد.»
از این جهت که پدیده فقر مالی، آزار دهنده روح آدمی و زمینه ساز سقوط او از مسیر فطری است، پیامبر اسلام از کفر و فقر مالی به خدا پناه میبرد و میگوید: «اللّهمَّ إِنّی اَعُوذُ بِک من الکفْرِ و الْفَقْرِ. فقالَ رَجُلٌ: أیَعدِلان؟ قال: نَعَمْ.»
«بارخدایا، من از کفر و فقر به تو پناه میبرم. مردی عرض کرد: آیا این دو با هم برابرند؟ فرمود: آری.»
عوامل افزایش روزی، خود به خود و به تنهایی موجب افزایش روزی نمیشوند، بلکه باید علاوه بر انجام دادن آن و فراهم شدن شرایط لازم، از مرتکب شدن اسباب کاهش رزق نیز بر حذر بود، چه بسا شخصی عوامل افزایش روزی را به جا میآورد، ولی از سوی دیگر از اسباب کاهش رزق خود را برحذر نمیدارد، طبیعی است که این فرد به نتیجه نخواهد رسید.
تقوا؛ معتبرترین راه برای افزایش روزی
«وَلَوْ انَّ اهْلَ الْقُری امَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَالارْضِ وَلکنْ کذَّبُوا فَاخَذْناهُمْ بِما کانُوا یَکسِبُونَ» (سوره اعراف: آیه ۹۶)
اگر اهالی شهرها و قریهها همگی با هم ایمان آورند و تقوا داشته باشند درهای رحمت و برکت را از آسمان و زمین به رویشان میگشاییم. امّا آنان حقایق را تکذیب کردند، ما نیز آنها را به کیفر اعمالشان مجازات کردیم؛ و نیز فرموده است: «.. وَ مَنْ یَتَّقِ اللّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجا وَ یَرْزُقُهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبُ...» (سوره طلاق: آیات ۲، ۳)
انسان با اعتقاد و با تقوا نگران روزی و معیشت خود نیست، چون خداوند متعال راههایی را فرا روی او قرار میدهد تا مشکلاتش را برطرف سازد و وقتی در تنگنا و بن بست قرار گرفت خداوند راه نجاتی برایش قرار میدهد و روزیاش را از راهی که گمان نمیبرد میرساند.
شکرگزار بودن
شکر و سپاس در هر شکلی از قلب تا زبان تا عمل و رفتار، کار پسندیدهای است. البته شکر واقعی نسبت به نعمتهای الهی، استفاده درست از آن نعمتها برای دست یابی به کمال است.
به این معنا که اگر نعمت الهی، چون نعمت وجود، عافیت، سلامتی، پول و ثروت، قدرت و جوانی و شادابی و مانند آنها را به درستی به کار بریم و برای ارتقای خود و دیگران و تقرب به خدا مصرف کنیم، این همان شکر واقعی نعمت است که در برابر آن کفران نعمت است.
یکی از اثراتی که این شکر گزار بودن دارد این است که رزق و روزی انسان افزایش پیدا میکند.
چنانچه میفرمایند: (لَئِن شَکرْتُمْ لأزِیدَنَّکمْ وَلَئِنْ کفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِی لَشَدِید) (ابراهیم /۷)
«اگر شکرگزاری کنید (نعمت خود را) به شما خواهم افزود، و اگر ناسپاسی کنید، مجازاتم شدید است.»
صدقه دادن و انفاق کردن
مطابق آیات کریمه کسی که انفاق میکند عوضش را از خدا دریافت میکند و بلکه فزونتر از آنچه که در راه خدا داده است پس میگیرد. (وَمَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَیْءٍ فَهُوَ یُخْلِفُهُ وَهُوَ خَیْرُ الرَّازِقِین) (سبأ /۳۹)
«و هر چیزی را (در راه خدا) انفاق کنید، عوض آن را میدهد، و او بهترین روزی دهندگان است.»
و همچنین فرمود: (وَاللَّهُ یَعِدُکمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَفَضْلا وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیم) (بقره/۲۶۸)
«خداوند وعده آمرزش و فزونی به شما میدهد و خداوند با قدرت وسیعش، به هر چیز داناست.»
در تفسیر مجمع البیان از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که هنگام انفاق دو چیز از طرف خداست و دو چیز از ناحیه شیطان است. آنچه از جانب خداست، یکی آمرزش گناهان و دیگری وسعت و فزونی اموال است؛ و آنچه از طرف شیطان است یکی وعده فقر و تهیدستی و دیگر امر به فحشاء است.»
اسراف نکردن
اسراف مفهوم گسترده دارد. از سوزاندن غذا در آشپزخانه برای یک خانم خانه گرفته تا ریخت و پاشهایی که یک مدیرعامل برای شهرت بیشتر انجام میدهد که قرآن کریم از آن نهی فرموده است؛ (کلُوا وَاشْرَبُوا وَلا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُسْرِفِین) (اعراف /۳۱)
«(از نعمتهای الهی) بخورید و بیاشامید، ولی اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست ندارد.»
در روایات به این مهم اشاره شده است:
قال الصادق (علیه السلام): «إِنَّ السَّرَفَ یُورِثُ الْفَقْرَ و إِنَّ الْقَصْدَ یُورِثُ الغِنی».
«به درستی که اسراف و زیاده روی موجب تنگدستی و اقتصاد و میانه روی باعث ثروت و بی نیازی است.»
و در جایی دیگر فرمودند: «إِنَّ مع الاسراف قِلَّةُ الْبَرَکة». «همانا بی برکتی همراه زیاده روی است.»
با اهل خانه همدل باشیم
امام صادق علیه السلام در این زمینه فرمودهاند: «به هر خانوادهای که سهم آنان از رفق و همدلی هدیه شده باشد و با یکدیگر با مدارا و ملایمت رفتار کنند، خداوند حتماً رزق آنان را افزایش خواهد داد. در تقدیر معیشت همدلی و مدارا بهتر از ثروت زیاد است. با رفق در زندگی هیچ کمبودی وجود ندارد و با ولخرجی، هیچ چیزی باقی نمیماند. خداوند عزیز و با جلال اهل رفق و مدارا است و رفق را دوست دارد.»
صله رحم کردن
ارتباط با بستگان و مشارکت در غم و شادی آنان و مطّلع شدن از احوال و روزگارشان، ثمرات و برکات مادّی و معنوی فراوانی در پی دارد که از جمله برکات مادّی آن، افزایش رزق و روزی است. امام صادق علیه السلام میفرمایند: «ارتباط با خویشاوندان باعث نیکی اخلاق، مبارک شدن دست، پاکیزگی روح، افزایش رزق و تأخیر در مرگ آدمی میشود.»
امام باقر علیه السلام نیز برکات ارتباط با خویشان و بستگان را پاکیزه شدن اعمال، دفع بلا، ازدیاد ثروت، طول عمر، وسعت رزق و محبوبیت در بین خانواده معرفی کردند. ایشان میفرمایند: «صله رحم اعمال را پاکیزه میگرداند، بلا را دفع میکند، اموال را افزایش میدهد، عمر انسان را طولانی میکند، رزق او را توسعه میبخشد، و او را در خانوادهاش محبوب میگرداند؛ پس انسان باید تقوای الهی پیشه کرده و صله رحم کند.»
خوش رفتاری و مدارا با مردم، روزی آور است
امام کاظم علیه السلام در نصیحتی به هشام بن حکم در مورد اثرات مادّی رفق و نیکی و خوش اخلاقی فرمودند: «عَلَیْکَ بِالرِّفْقِ فَاِنَّ الرِّفْقَ یُمْنٌ وَالْخُرْقَ شُوْمٌ اِنَّ الرِّفْقَ وَالْبِرَّ وَحُسْنَ الْخُلْقِ یَعْمُرُ الدِّیارَ وَیَزِیدُ فِی الرِّزْقِ؛ بر تو باد که با دیگران با رفق و ملایمت رفتار کنی؛ چرا که رفق مبارک و با برکت و تندخویی شوم و ناپسند است. رفق، نیکی و خوش اخلاقی با دیگران، شهرها را آباد و رزقها را افزون میکند.»
ذکر این نکته ضروری است که رزق تنها رزق متعارف از قبیل: خوراک، پوشاک، مسکن و وسیله نقلیه نیست بلکه شامل رزقهای مادی، معنوی و اخروی است. به بیان دیگر تمام نعمتهایی که خداوند در اختیار انسان قرار داده است مانند سلامتی، رزق به شمار میآیند. حتی اهمیت رزقهای معنوی مانند علم و دانش، ایمان و عبادت بیشتر از رزق مادی است. گاهی اوقات انجام گناهی انسان را از تحصیل علم محروم میکند و گاهی نیز موجب بی توفیقی انسان در انجام به موقع فرایض دینی اش میشود.
بیشتر بخوانید:
آرامش درونی و افزایش رزق و روزی از فواید ذکر روزهای هفته
ذکر روزهای هفته ثواب و فواید بسیار زیادی دارد که با خواندن روزانه این ذکرها میتوانید به آرامش برسید و موجب افزایش رزق و روزی شما میشود.