مرحوم آیتالله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی از مراجع تقلید جهان تشیع، پیشگامان انقلاب اسلامی ایران و همچنین بنیانگذار دانشگاه «مفید» به شمار میآید.
مرحوم آیتالله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی از مراجع تقلید جهان تشیع و از پیشگامان انقلاب اسلامی ایران و یکی از نزدیکترین یاران امام خمینی (ره) و همچنین بنیانگذار دانشگاه «مفید» به شمار میآید.
ایشان سحرگاه سیزدهم رجب ۱۳۴۴ هجری قمری، مقارن با سالروز میلاد امیرالمومنین علی علیه السلام در شهر اردبیل، متولد شد.
آیتالله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی در زادگاه خود ادبیات فارسی، ریاضیات، مقدمات و بخشی از دروس سطح حوزوی را فراگرفت. در سال ۱۳۲۲ به قم مهاجرت و در حوزه علمیه، باقی دروس سطح را نزد اساتیدی، چون آیت الله گلپایگانی، سید احمد خوانساری و میرزا مهدی مازندرانی و سپس دروس خارج فقه و اصول را نزد حضرات آیات بروجردی، سید محمد داماد و حجت کوهکمری گذراندند. در سال ۱۳۲۴ برای استفاده از حوزه علمیه نجف اشرف، به عراق عزیمت کردند و در دروس حضرات آیات عظام خویی و حکیم و شیرازی حاضر شدند.
در سال ۱۳۲۷ به جهت بیماری پدر به ایران مراجعت کرده و در حوزه علمیه قم تحصیلات خود را ادامه دادند، اما در سال ۱۳۳۹ در پی ابتلا به بیماری سختی، ناچار به اردبیل مراجعت کرده و در آن شهر به تدریس و تربیت طلّاب و انجام فعّالیتهای اجتماعی پرداختند.
پس از بازگشت آیت الله موسوی اردبیلی به اردبیل فعّالیتهای اجتماعی و سیاسی ایشان شکل جدّیتری به خود گرفت، اما از سوی سازمان امنیت رژیم شاه تحت تعقیب قرار گرفت و مجبور به خروج از اردبیل و مهاجرت به تهران شدند.
از هنگام مهاجرت به تهران در سال ۱۳۴۷ تا پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷، ایشان با تاسیس و اداره مراکزی، چون موسسه مکتب امیرالمومنین (ع)، کانون توحید و مدارس مفید، به تربیت جوانان و دانشجویان مسلمان پرداختند.
با اوجگیری انقلاب اسلامی و مهاجرت امام خمینی (ره) به پاریس در سال ۱۳۵۷، شورای انقلاب اسلامی تشکیل شد و ۵ نفر از مهمترین شخصیتهای انقلابی، از جمله آیت الله موسوی اردبیلی، از سوی امام به عضویت این شورا منصوب شدند.
این شورا، رهبری انقلاب اسلامی را تا پیروزی آن و همچنین اداره کشور را تا استقرار نهادهای برخاسته از قانون اساسی به عهده گرفت.
امام خمینی (ره) نخست آیت الله موسوی اردبیلی را به دادستانی کل کشور و پس از شهادت آیت الله بهشتی، به ریاست دیوان عالی کشور منصوب کردند. به این ترتیب تا چند ماه پس از وفات امام خمینی (ره) در سال ۱۳۶۸ ریاست قوه قضاییه ایران را بر عهده داشتند.
از مهمترین اقدامات وی، در این مدت، تجدید نظر و بازنویسی قوانین قضایی ایران و تطبیق آن با فقه شیعه بود. پس از فوت امام خمینی (ره)، وی به شهر قم مهاجرت کردند و از آن زمان در کنار تدریس و تالیف و انجام وظایف مرجعیت دینی، ریاست عالیه دانشگاه مفید را که خود ایشان برای رفع نیازههای حوزه علمیه قم تأسیس کرده بودند، شخصاً بر عهده گرفتند.
آیتالله موسوی اردبیلی سرانجام ظهر روز چهارشنبه سوم آذماه ۱۳۹۵ مطابق با ۲۳ صفر ۱۴۳۸ در سن ۹۱ سالگی دار فانی را وداع گفت و در حرم حضرت فاطمه معصومه در قم به خاک سپرده شدند.