اکبر عبدی مرد هزار چهره نازی‌ آباد!

 

اصالتاً اردبیلی هستیم، اما خودم در تهران و محله تیردوقلو به دنیا آمده‌ام.

 

 

 

 

 

خیر. پدر من مجرد بود که از اردبیل برای پیدا کردن کار به تهران آمد و در خانه خواهرش ماند. خانه عمه‌ام در حوالی میدان شوش، در جایی که به آن گود میدان غار می‌گفتند و به تیردوقلو معروف بود، قرار داشت. آن زمان عمه‌ام پیش مادرم خیاطی یاد می‌گرفت و پدرم خاطرخواه استاد خواهرش شد. از خواهرش خواست راجع به استادش پرس‌وجو کند تا اگر مجرد هست، با او ازدواج کند.

 

بالاخره این وصلت جور شد و پدرم تا ۲ سالگی من، ساکن همان خانه بود. تا ۷ سالگی من در محله سردار اشرف و تیردوقلو زندگی کردند تا این‌که در زمان شروع مدرسه من، رفتند به نازی‌آباد.

 

 

در آن محله، مدرسه بود، اما پدرم در کارخانه چیت‌سازی کار می‌کرد و به همین خاطر، ساکن نازی‌آباد شدیم. به جایی که ما زندگی می‌کردیم، ایستگاه پل پیچ می‌گفتند. خانه ما کنار ایستگاه ورزشگاه، پشت سینما شرق، روبروی آپارتمان‌های بانک مسکن و بانک رهنی بود.

 

دوره دبستان به مدرسه صبوری در زمین‌های محله پلیس رفتم. دوره راهنمایی را هم در محدوده بازار اول نازی‌آباد گذراندم تا این‌که وارد هنرستان حافظ شدم تا تراشکاری و قالب‌سازی در رشته مکانیک عمومی را یاد بگیرم. رفتن به هنرستان هم به اصرار پدرم بود، چون مکانیک ماشین‌های نساجی بود و دوست داشت من هم در رشته فنی درس بخوانم.

 

 

 

 

 

خیر. ته بازار کیلویی‌ها (کفاش‌ها) در سبزه‌میدان بود؛ پشت امامزاده زید (ع). به دو علت حوالی بازار درس خواندم. اول این‌که پدرم اصرار داشت که صنعت یاد بگیرم و دوم این‌که بعدازظهر‌ها در قسمت آهن‌فروش‌های بازار در حجره پسر عموی پدرم شاگردی کنم. بعد از مدرسه به پامنار، سر خیابان بوذرجمهری، می‌رفتم و در دفتر آهن‌فروشی پسرعموی پدرم کار می‌کردم. گاهی اوقات هم ساعت ۲‌ـ ۳ بعدازظهر به لاله‌زار می‌رفتم و در یک تئاتر کمدی بازی می‌کردم.

 

از طریق آقایی به اسم امیر حشمتی با تئاتر شهر آشنا شدم و نخستین‌ کاری که در ۱۷‌ـ ۱۸ سالگی در تئاتر شهر تمرین کردیم، نمایشی از اوژن یونسکو بود. رضا ژیان، استاد پرویز پورحسینی و سیروس گرجستانی که همگی فوت کرده‌اند، در آن بازی می‌کردند و من هم هنرور (سیاهی لشکر) بودم تا این‌که رفته‌رفته نقش من پررنگ شد.

 

 

در ۲۵ سالگی ازدواج کردم و از آن به بعد ساکن اطراف شهرک غرب شدم؛ جایی که همجوار با فرحزاد و پونک بود. البته آن زمان، حالت بیابانی و درخت‌های گردوی زیادی داشت.

 

 

 

 

 

بله. ۳ ماه تابستان به کانون پرورش فکری کودکان در بازار دوم نازی‌آباد می‌رفتم و در کلاس‌های تئاتر حسن دادشکر، شرکت می‌کردم.

 

 

بله. با بچه‌محل‌ها هر دو ماه یک‌بار در کوچه تخت می‌زدیم و تئاتر بازی می‌کردیم. در این نمایش‌ها خود محله را نشان اهالی می‌دادیم. مثلاً ادای یک نفر را درمی‌آوردم و فردای آن روز می‌دیدم دو خانمی که با هم دعوا کرده بودند، آشتی کرده‌اند تا دیگر ادای آنها را درنیاورم!

 

 

بله، بیشتر نقش‌هایی که بازی کرده‌ام، در نازی‌آباد دیده و از آنها الهام گرفته‌ام؛ مثل نقش پیرزنی که بازی کردم.

 

 

 

 

 

نازی‌آباد یکی از محله‌های خیلی پررنگ و تأثیرگذار تهران در هر زمینه‌ای بود. آن زمان همه کار‌ها را مردم انجام می‌دادند و کارگردانی می‌کردند، اما الان مردم همه‌چیز را از مسئولان می‌خواهند. درِ خانه همه به روی همدیگر باز بود. اگر دو نفر نزاع می‌کردند، این‌طور نبود که دنبال پاسبان بروند. اهالی، خودشان مشکل را حل می‌کردند.

 

 

آقای صالحی و محمود آقا دو طرف خانه ما خانه داشتند. منزل آقای خدایی، کنار محمودآقا بود و روبروی ما هم مادری با مادربزرگ پیر و دختر جوانش زندگی می‌کرد که تنها مردشان ۱۷ شهریور در میدان ژاله (شهدا) شهید شد. خانواده‌ای هم در محله هزاردستگاه نازی‌آباد می‌شناختم که یک خواهر معلول و مادری داشت که نمی‌توانست از عهده کار‌ها بربیاید. یکی از همسایه‌ها لباس‌هایشان را می‌شست و دیگری برای آنها آشپزی می‌کرد، یعنی این مادر و دختر معلول به حال خودشان رها نشده بودند.

 

مثل حالا نبود که سه خانواده در یک ساختمان سه‌ طبقه زندگی کنند، ولی از حال هم خبر نداشته باشند. اگر حال یک نفر خراب می‌شد، پنج همسایه جمع می‌شدند و با پیکان یک نفر، فوری طرف را می‌بردند بیمارستان. گاهی حتی صاحب مریض هم خانه نبود، ولی همسایه‌ها احساس مسئولیت می‌کردند. ازدواج بچه‌های همسایه هم با هم زیاد بود. مثلاً برادرم اصغر که شهید شد، عاشق دختر همسایه بغلی شد و ازدواج کرد.

 

 

 

 

 

خیر، خیلی در محله نبود، چون همیشه چهار ساعت اضافه‌کاری می‌کرد تا ما زندگی بهتری داشته باشیم. گاهی هفت صبح سر کار می‌رفت و یازده شب بر می‌گشت یا این‌که ساعت ده شب از خانه بیرون می‌رفت و تا یازده صبح روز بعد در چیت‌سازی کار می‌کرد. خیلی مواقع حتی خودمان او را نمی‌دیدیم. پدرم خیلی با بیرون و محله کار نداشت، ولی بر عکس، مادرم همه کار‌های ما را انجام می‌داد. به دعوا‌ها و کتک‌کاری‌های ما رسیدگی می‌کرد و حواسش به درس و مدرسه ما بود.

 

در حالی که پدرم بنده خدا حتی نمی‌دانست کلاس چندم هستیم. با این حال، پدرم یک خوبی داشت. به تنهایی کار می‌کرد، اما خرج پدر و مادرش را هم می‌داد و حتی برای آنها خانه هم اجاره کرده بود. به جرأت می‌توانم بگویم که پدرم در طول زندگی خود حتی یک‌بار هم دروغ نگفت و پشت سر کسی حرف نزد. حرفش را جلوی افراد می‌زد و اگر از کسی بدش می‌آمد، بی‌رودربایستی به او می‌گفت. من هم در همه نقش‌هایی که بازی کرده‌ام، از شخصیت و منش پدرم استفاده کرده‌ام، یعنی درون شخصیتی که من و کارگردان، پدید آورده‌ایم، بخشی از شخصیت پدرم دخیل بوده است.

 

 

من به هر بهانه‌ای به نازی‌آباد می‌روم. برای دیدن آقای شاکری، قهرمان کشتی آسیا که سوپر گوشت دارد و بچه‌محل‌های قدیمی، مثل آقای منصور حسنی. حتی برای خرید خواربار و تعمیر ماشین هم به نازی‌آباد می‌روم. با این‌که از ۲۵ سالگی ساکن شهرک غرب شده‌ام، اصل و ریشه‌ام از نازی‌آباد است. به هر بهانه به محله قدیمی‌ام سر می‌زنم. مثلاً با امین‌آقا فرزانه می‌رویم خانه دو دوست یا همسایه تا آنها را آشتی بدهیم.

 

 

خانه پرویز خان روبروی پل پیچ، در خزانه بخارایی بود. بدون این‌که همدیگر را بشناسیم، در کاخ جوانان راه‌آهن (حر) نمایش بازی می‌کردیم. بعداً که همکار و دوست شدیم، فهمیدم پرویز هم ساکن خزانه بوده است.

 

 

 

 

 

اکبر عبدی، اعتقاد دارد که جنوب‌شهری‌ها ارتباط دوستانه قوی‌ با همدیگر داشته و دارند. او می‌گوید: «این دوستی‌ها فقط در یک محله جاری نبود. به محله‌های دیگر هم تسری پیدا می‌کرد و به نازی‌آباد، جوادیه، گلابدره و مناطق دیگر هم می‌کشید.»

 

سپس، مثالی می‌زند و می‌گوید: «اکثر مواقع با این‌که در باشگاه استقلال چهارصددستگاه تمرین می‌کردیم، برای دیدن تمرین کشتی محمود کدخدایی و استاد شاپور مقربی، به باشگاه راه‌آهن می‌رفتیم که انتهای خیابان حافظ در مجتمع مسکونی راه‌آهن بود. همین رفت و آمد‌ها باعث می‌شد با ساکنان مناطق دیگر هم ارتباط بگیریم.»

 

او درباره شهادت برادر خود می‌گوید: «اصغر ۵۳ روز مانده بود خدمتش تمام شود که مجروح شد. در هوانیروز شیراز، در یک عملیات از چند ناحیه، ترکش خورد و بعد از ۱۵ سال، همان‌طور که دکترش پیش‌بینی کرده بود، اسفند سال ۱۳۸۱ به رحمت خدا رفت. یادم هست وقتی برادرم شهید شد، برای مراسم او نه‌تنها از نازی‌آباد، بلکه خیلی از همسایه‌های ما که روزگاری در نازی‌آبادی زندگی می‌کردند و به محله‌های دیگر رفته بودند، از راه‌های دور و نزدیک آمدند. به جرأت می‌توانم بگویم که این ارتباط‌ها را فقط می‌توان در جنوب شهر دید.»

 

 

اکبر عبدی نیز از ویروس منحوس کرونا در امان نماند و اسفند سال گذشته، مبتلا شد. آن زمان در حال بازی در سریال روز‌های آبی برای شبکه پنج سیما بود که مجبور به بستری شدن در بیمارستان و خانه شد تا این‌که کرونا را شکست داد و کار خود را از سر گرفت.

 

 

 

 

 

اکبر عبدی، عاشق دیدن فیلم بوده است و در این‌باره می‌گوید: «سینما شرق در محله ما بود و سینما شهلا هم در بازار دوم دو فیلمه بود. ما هر روز از صبح تا دوازده ظهر و بعداز ظهر هم از دو تا چهار و نیم به مدرسه می‌رفتیم. خیلی اوقات بعدازظهر از مدرسه فرار می‌کردم و به سینما می‌رفتم.»

 

او راز و رمز این شیطنت‌ها را این‌طور توضیح می‌دهد: «چون در مدرسه تئاتر بازی می‌کردیم، ناظم خیلی‌ گیر نمی‌داد؛ آقایی بود به نام جودکی.»

 

عبدی با ابراز تأسف از تعطیلی سینما‌های توسکا و شیرین در سر پل جوادیه که پاتوق ساکنان جنوب شهر بودند، می‌گوید: «سینما توسکا، نو، شیک و یک‌ فیلمه بود و فیلم‌های روز ایرانی را نشان می‌داد، اما سینما شیرین دو فیلمه بود. اکثراً یه کاسه فالوده می‌خریدیم و زیر دریچه کولر می‌نشستیم. یا فیلم اول را می‌دیدیم و فیلم دوم را می‌خوابیدیم یا بر عکس. چون در خانه کولر نداشتیم، توی خانه، دو نفر با پارچه خیس، جلوی پنکه را می‌گرفتند تا بقیه خنک بشوند. تابستان و زمستان قدیم هم با حالا فرق داشت. در نازی‌آباد یادم هست زیر برف تونل می‌زدیم تا رفت‌ و آمد کنیم. آن موقع حتی تلویزیون نداشتیم. نخستین‌بار که پدرم تلویزیون سیاه و سفید خرید، شب با ملحفه، پای خودم را به پایه تلویزیون بستم، چون می‌ترسیدم پدرم از ترس این‌که نتواند قسط آن را بدهد، ببرد و پس بدهد.»