نرگس؛ سرمایه ای در فصل سرما

به گزارش خبرگزاری صداوسیما؛ مرکز سمنان ، پرورش گل نرگس در سمنان با تاریخ این سرزمین عجین شده است. در اسناد تاریخی آمده که در دربار قاجار از گل نرگس سمنان به عنوان هبه و دست‌مریزاد استفاده می‌کردند.
نرگس برای مردم سمنان چنان جایگاهی داشته که برای گلدان آن معماری مخصوصی داشتند و گلدان روزنه دار پرورش نرگس فقط مختص سمنان شده است.
مردم این دیار در آستانه فصل زمستان، در آیینی دوست‌داشتنی پیاز گل نرگس در گلدان‌های سوراخ دار می‌کاشتند تا این گل نازک و لطیف و خوشبو، همنشین آن‌ها بر سر سفره هفت سین باشد.

این‌ها علف نیستند؛ نرگسند ...

سمنان شهری در باغ است؛ در بافت قدیم سمنان کوچه باغ‌هایی که در سال‌های اخیر سر و سامانی گرفته خودنمایی می‌کند و هنوز نهر‌های آن از میان کوچه‌ها صدای زندگی را در شهر طنین انداز کده است.
بر لب این جوی‌ها، سبزه‌هایی می‌روید که اگر با گیاه نرگس ناآشنا باشی فکر می‌کنی ساقه‌های علف هستند در حالیکه در این روز‌های سرد، فقط پیاز نرگس است که خود را از میان خاک بالا کشیده و سرافرازانه گل سفید و زردش را به نمایش می‌گذارد.
این گل زیبا سال‌ها به دست باغداران قدیمی و حتی در سال‌های اخیر با تلاش باغداران جوان، به همین شیوه سنتی در باغ‌های شهر سمنان به صورت پراکنده کاشته می‌شد بدون اینکه در پس این کاشت و داشت تفکری اقتصادی و فرهنگی برای توسعه این کشت و کار وجود داشته باشد و پرورش این گل فقط آیینی برای مهیا شدن برای گذر از فصل سرد سال و رسیدن به نوروز بود.

نرگس سمنان را بشناسید
در سال‌های اخیر دوستداران فرهنگ بومی سمنان تلاش کردند تا پرورش پیاز گل نرگس را به عنوان آیینی تاریخی و فرهنگی حیاتی دوباره ببخشند.
یکی از اقدامات انجام شده برای احیای این آیین، تلاش برای ثبت ملی پرورش منحصر به فرد پیاز گل نرگس در گلدان‌های سوراخ دار آن بود.
ملیحه صیاد طوری یکی از این دوستداران فرهنگ بومی است که توانست روش کاشت ارگانیک پیاز نرگس سمنان در گلدان‌های کام قمری و کدوحلوایی را در میراث معنوی ایران ثبت کند.
او می‌گوید: وقتی برای ثبت این روش کاشت به جلسه تهران رفته بودیم کارشناسانی از هلند پایتخت گل جهان و محلات پایتخت گل ایران آمده بودند و هیچ یک تاکنون گلدان‌های سوراخ دار نرگس سمنان را ندیده بودند و این نشان می‌دهد این روش کشت سمنانی‌ها، منحصر به فرد و مخصوص این شهر است.
با ثبت گل نرگس سمنان و روش کاشت منحصر به فرد آن در فهرست میراث معنوی ایران، برگ تازه‌ای برای توسعه اقتصادی کاشت این گل در کنار فعالیت‌های فرهنگی ورق خورد.

درآمدزایی با گل نرگس
هنوز هم خیلی از سمنانی‌ها برای خرید سبزی خوردن، پلویی، خورشی، کوکویی و آشی به مغازه و فروشگاه نمی‌روند؛ آن‌ها راه باغ‌ها را در پیش می‌گیرند تا از سر باغ برای مایحتاج روزانه و فصلی خود خرید کنند؛ کشاورزان سمنانی از دیرباز روی بقچه‌های سبزی که برای مشتری آماده می‌کردند؛ چند پیاز نرگس و یا دسته‌ای گل نرگس به عنوان " برکت " خرید یا به قول امروزی‌ها " اشانتیون" می‌گذاشتند
این گونه بود که پیاز نرگس از باغ‌ها به خانه هزاران شهروند سمنانی می‌رفت و عطر نرگس را در همه شهر می‌پراکند.
با ثبت ملی روش کاشت نرگس سمنان، باغداران این شهر هم برای توسعه کشت این گل زیبا آستین بالا زدند.
نفیسه طاهریان کارشناس کشاورزی گفت: برای باغداران ۳۲ کارگاه آموزشی برگزار شد تا روش نگهداری صحیح از پیاز گل نرگس را به آن‌ها بیاموزیم تا بتوانند پیاز نرگس را تا ماه‌ها نگه دارند؛ تکثیر کنند و در گلدان‌ها بکارند.
وی گفت: برای این کار پیاز‌ها را باید در فصل گرم سال حوالی خرداد ماه از خاک بیرون بیاوریم؛ پیاز‌های کوچکتر را در مهرماه که هوا سرد می‌شود دوباره در خاک بگذاریم، با انجام عملیات تنک کردن پیاز نرگس، حوالی اسفندماه، گلدانی پر از نرگس خواهیم داشت که بوی آن مشام را می‌نوازد.
طاهریان می‌گوید: با انجام این کار‌ها، تکثیر پیاز گل نرگس در سمنان، نسبت به سال‌های قبل ۱۰ برابر شده است.

جشنی برای تولد نرگس سمنان
با امسال، هفتمین بار است که برای آشنایی مردم با نرگس سمنان، جشنواره‌ای با همکاری بخش خصوصی در سمنان برگزار می‌شود.
جشنواره‌ای که با همکاری تخصصی بخش کشاورزی و با مشارکت کشاورزان، کشت گل نرگس سمنان را توسعه دهد تا به مراکز عرضه گل تهران به نام و برند سمنان قابل عرضه باشد.
حمیدرضا دوستمحمدی مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان سمنان گفت: در این جشنواره‌ها علاوه بر معرفی محصولات بومی، کارگاه‌هایی آموزشی برای ترویج پرورش پیاز گل نرگس به ویژه در گلدان‌های سفالی تاریخی که مختص سمنان است اجرا شد تا این شکل پرورش گل نرگس بین مردم ترویج یابد تا زینت بخش سفره‌های هفت سین خانواده‌ها باشد.
وی گفت: هدف اصلی برگزاری این جشنواره‌ها، تلاش برای اقتصادی کردن پرورش گل نرگس است تا این گل زیبا دوباره به چرخه حیات و طبیعت شهری سمنان بازگردد.
دوست محمدی اضافه کرد: شناسایی پرورش دهندگان پراکنده گل نرگس نیز یکی از راهکار‌های توسعه کشت تقویت حضور این گیاه در جامعه است که با برگزاری این جشنواره‌ها، این افراد هم شناسایی می‌شوند تا بتوان با پرورش انبوه‌تر به بازار تهران وارد شد.

نرگس نسل جوان
در سمنان؛ آن‌هایی که سنی ازشان گذشته، از گل نرگس، کاشت و نگهداری از آن خاطره دارند، برگزاری این جشنواره‌ها، در کنار خاطره بازی بزرگتر‌ها و معرفی و ترویج پرورش گل نرگس، راهی برای تداوم نسل به نسل این آیین در بین شهروندان سمنانی است.
علاوه بر این پرورش پیاز گل نرگس برای جوانتر‌هایی که در کنار پدر به شغل آبا و اجدادی کشاورزی مشغولند، درآمدزا هم شده.
این روز‌ها هر غده پیاز گل نرگس، ۸ هزار تومان و هر دسته ۳ تایی گل نرگس ۱۵ هزار تومان در سمنان خرید و فروش می‌شود.
کارگاه‌های ساخت گلدان‌های شیشه‌ای و سفالی ویژه کاشت نرگس در سمنان هم فعال شده و به صورت گدان با پیاز بین ۵۰ تا ۲۵۰ هزار تومان به فروش می‌رسد.

مردم سمنان ، همچنان مانند گذشته ، دسته ای نرگس را برای خوشبو کردن خانه خریداری می کنند و برای چشم روشنی خرید خانه نو یا به دنیا آمدن فرزند ، گلدان نرگس هدیه می برند.
حالا دیگر باید تلاش شود تا هنر پرورش پیاز گل نرگس در بین خانواده دوباره رونق بگیرد؛ چه بسا با معرفی بیشتر و همت مردم سمنان برای حیات دوباره آیین نرگس کاری و برشمردن ویژگی‌های درمانی این گل، برند نرگس به عنوان سوغات و نماد شهر سمنان به گردشگران و مسافران معرفی شود.

نویسنده: آرزو کاشی