بیش از ۲۰۰ بیماری میتواند از راه مواد غذایی، افراد را مبتلا سازد.
لیلا مرادی افزود:دسترسی به غذای سالم و ایمن در طول حیات از مراحل قبل از تولد تا سالمندی برای رشد جسمی، تکامل روانی، عملکرد و بهره وری، توسعه پایدار، سلامت و رفاه ضروری است.
وی ادامه داد:در طول دهه گذشته پدیده جهانی شدن، افزایش مسافرت ها، توسعه گردشگری و افزایش مصرف غذا در خارج از منزل، جا به جاییهای جمعیتی و گسترش تجارت مواد غذایی در جوامع مختلف، بیماریهای قابل انتقال از غذا را به عنوان یک مشکل جهانی به ویژه در کشورهای در حال توسعه مطرح کرده و یکی از علتهای مهم ابتلا و مرگ و میر، همچنین مانع جدی برای توسعه اقتصادی اجتماعی از طریق تضعیف سیستمهای مراقبت بهداشتی و آسیب رساندن به اقتصاد ملی، گردشگری و تجارت در سرتاسر دنیا محسوب میشود.
کارشناس گروه بهداشت عمومی دانشکده بهداشت شیرازگفت:بیماریهای قابل انتقال از راه مواد غذایی به دو دسته عمده از جمله مسمومیتهای غذایی و عفونتهای غذایی تقسیم میشود و عوامل این آلودگی باکتری ها، توکسین ها، ویروسها و انگلها هستند.
نشانههای بالینی بیماریهای قابل انتقال از راه غذا
نشانههای بالینی در اغلب بیماریهای قابل انتقال از راه غذا شامل اسهال، تهوع، استفراغ و کرامپهای شکمی است این نشانهها به طور متوسط در مدت ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد از عفونت ظاهر شده و برای یک تا دو روز ادامه مییابد. اما این بیماریها ممکن است باعث ایجاد مشکلات طولانی مدت در سلامتی شود. بیماریهایی نظیر سرطان، آرتریت و اختلالات عصبی میتوانند در اثر مصرف غذاهای آلوده ایجاد شود.
در کودکان، بیماران، زنان باردار و افراد سالخورده عواقب بیماریهای ناشی از مواد غذایی، شدیدتر بوده و حتی با خطر مرگ همراه است.
همچنین برخی از این بیماریها میتواند از فردی به فرد دیگر منتقل شود و کسانی که از بیماران مراقبت میکنند نیز ممکن است در تماس با افرادی که مبتلا به ناخوشیهای ناشی از غذا هستند، بیمار شوند.
با وجود تنوع بیماریهای قابل انتقال از راه غذا و تنوع راههای انتقال آن ها، این بیماریها با رعایت یک دسته از دستورات بهداشتی و آموزش بهداشت به افراد جامعه به راحتی قابل پیشگیری هستند.
۵ گام تا دستیابی به غذای سالمتر و ایمنتر
۱- همیشه نظافت را رعایت کنیم، زیرا دستان آلوده از عوامل انتقال عوامل بیماری زا به مواد غذایی است؛ بنابراین تاکید میشود دستها را قبل و بعد از غذا خوردن یا آماده کردن غذا با آب و صابون بشوییم. تمام سطوح و تجهیزات مورد استفاده برای آماده سازی مواد غذایی را بشوییم، بر طبق اصول بهداشتی رفتار کنیم و از فضای آشپزخانه و مواد غذایی در برابر حشرات، آفات و ... حفاظت کنیم.
۲- غذاهای خام را از غذاهای پخته جدا کنیم. کنار هم قرار دادن مواد پخته و خام میتواند غذاهای پخته را آلوده کرده و موجب بیماری شود؛ بنابراین باید مواد پخته در طبقات فوقانی یخچال و مواد خام در طبقات زیرین نگهداری شود.
همچنین برای جلوگیری از تماس مواد غذایی خام و پخته، مواد غذایی را در ظروف درب دار نگهداری کنیم.
۳- مواد غذایی را خوب بپزیم. پخت مناسب مواد غذایی میتواند اغلب میکروارگانیسمهای خطرناک را نابود کند، پخت غذا تا دمای ۷۰ درجه سانتیگراد سبب اطمینان از ایمن بودن غذا برای مصرف میشود و در این دما تعداد زیادی از میکروارگانیسمها در مدت ۳۰ ثانیه از بین میرود.
۴- غذاها را در دمای مناسب و سالم نگهداری کنیم. نگهداری غذاها در دمای کمتر از ۵ درجه سانتیگراد و یا دمای بیشتر از ۶۰ درجه سانتیگراد باعث کاهش یا متوقف شدن رشد میکروارگانیسمها میشود، از نگهـداری غـذا بـه مـدت طـولانی حتـی درون یخچـال پرهیز شود. غذاهای پخته شده نباید بیشتر از دو ساعت در دمای اتاق نگهداری شود و باید در اسرع وقت مصرف شود، اگر غذا در دمای اتاق نگهداری شود میکروارگانیسمها میتواند در آن به سرعت تکثیر شود، باقیمانده غذا نباید بیشتر از سه ۳ روز در یخچال باقی بماند و همچنین نباید بیش از یک بار، مجدد گرم شود.
۵- همیشه از آب سالم و مواد خام سالم برای تهیه غذا استفاده کنیم، برای شست و شوی دست ها، ظروف و تجهیزات مورد استفاده برای پختن و خوردن غذا، شست و شوی میوه و سبزیها و تهیه نوشیدنی یا یخ باید از آب سالم استفاده شود، در صورتی که آب مورد استفاده سالم نباشد، از روشهای سالم سازی آب (جوشاندن، افزودن ۵-۳ قطره کلر به ازای هر یک لیتر آب) استفاده کنیم. آب تصفیه و سالم سازی نشده رودخانهها و کانالها حاوی پاتوژنها و انگلهایی است که میتواند منجر به ایجاد اسهال، حصبه و یا اسهال خونی شود. این آب برای مصرف ایمن و مناسب نیست.
لیلا مرادی اظهار داشت: رعایت دستورات بهداشتی و آموزش بهداشت به افراد جامعه به ویژه افرادی که در آماده سازی، تهیه و توزیع مواد عذایی نقش دارند، میتواند گام موثری برای پیشگیری از بیماریهای قابل انتقال از راه غذا باشد.