در یک پژوهش ارزشمند داخلی، محققان دانشگاه علوم پزشکی همدان موفق شدند روشی طبیعی و مؤثر برای کنترل باکتریهای دهان و دندان یافته و آن را بهخوبی مورد آزمایش قرار دهند.
به گزارش گروه وب گردی خبرگزاری صدا و سيما، عامل اصلی ایجاد بیماریهای لثه و دندان، میکروارگانیسمها مخصوصاً باکتریها و محصولات جانبی آنها هستند. درمان کانال ریشه اقدامی است که برای کاهش حداکثری این عوامل پاتولوژیک انجام میشود.
در واقع هدف اصلی درمان ریشه پیشگیری از ایجاد یا از بین رفتن بیماریهایی نظیر پریودنتیت اپیکال با تمرکز بر حذف کلونیهای میکروبی از کانال ریشه و جلوگیری از ورود میکروارگانیسمهای جدید است و موفقیت درمان به این بستگی دارد که دندانپزشک تا چه حد به این اهداف نزدیک شود. با این وجود برخی میکروارگانیسمها وجود دارند که مقاومت بالایی را در این خصوص نشان میدهند.
به گفته متخصصان، برخی میکروارگانیسمها نظیر باکتریهای گرم مثبت و همچنین بعضی قارچها ممکن است پس از آمادهسازی شیمیایی- مکانیکی کانال ریشه هم زنده مانده و عفونتهای داخل ریشهای مقاوم ایجاد کنند، مانند باکتری «انتروکوکوس فکالیس» که نقشی اساسی در عفونتهای ثانویه پس از درمان ریشه دندان دارد.
گاهی تنها گونه باکتری در کانال ریشه دندانهای دارای ضایعه پایدار، همین باکتری است زیرا میتواند به حفرههای عاجی نفوذ کرده و برای مدت طولانی در کانال ریشه درمان شده زنده بماند و با شرایط مختلف غذایی سازگاری یابد. لذا یافتن راهی مناسب برای کنترل این باکتری، نقش مهمی در بهبود وضعیت دندانها دارد.
برای رسیدن به این منظور، یک گروه پژوهشی سه نفره از دانشگاه علوم پزشکی همدان مطالعهای را انجام دادهاند که در آن از عصاره آبی گیاه دارویی زرشک برای جلوگیری از تشکیل بیوفیلم میکروبی توسط باکتری فوق استفاده شده است.
در این تحقیق از عصاره پوست و ریشه زرشک استفاده شده و بر روی کشت باکتری «انتروکوکوس فکالیس» مورد استفاده قرار گرفت. سپس وضعیت کنترلی این عصارهها بر باکتری فوق با استفاده از روشهای آزمایشگاهی سنجیده شد.
نتایج این بررسیها نشان داد که از عصاره ریشه و پوسته زرشک میتوان به خوبی و به شکلی مؤثر برای استریل کردن کانال های دندانی، استفاده و آن را بهعنوان جایگزین مناسبی برای «هیپوکلریت» تلقی کرد.
دراینباره، شهریار شهریاری، دانشیار و پژوهشگر گروه اندودانتیکس دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی همدان و همکارانش میگویند: ما مشاهده کردیم که پس از اضافه کردن عصاره پوسته و ریشه زرشک در زمانهای ۴۸ ساعت، همه غلظتهای ریشه و پوسته، مهار رشدی مناسبی را علیه باکتری «انتروکوکوس فکالیس» داشتند. با این وجود استفاده از غلظتهای ۳۰ و ۵۰ درصد کارکرد بهتری دارد و باعث میشود بیوفیلمی تشکیل نشود.
ضمناً این یافتهها نشان دادند که تفاوت چشمگیری بین اثرگذاری عصاره ریشه و پوسته زرشک وجود ندارد و هر دو به یک میزان بر روی تشکیل نشدن و از بین بردن بیوفیلم ها مؤثر هستند.
شهریاری و همکارانش افزودند: حضور باکتری «ا. فکالیس» از مهمترین عوامل رایج در موفقیت نداشتن درمان کانال ریشه است. این امر به دلیل ویژگی ذاتی آن در تشکیل اجتماعات بیوفیلم و همچنین استفاده طولانی مدت یا کوتاه مدت از داروهای آنتیبیوتیک است».
طبق اطلاعات ارائهشده در این تحقیق، بیوفیلم ها از طریق ممانعت از فاگوسیتوز یا بیگانهخواری سلولهای ایمنی بدن، شناسایی آنتیبادی و تماس ترکیبات ضد باکتری، مانع از بین رفتن باکتریها میشوند.
بر اساس این پژوهش، زرشک حاوی «سیتریک اسید» و «مالئیک اسید» است و به همین دلیل دارای اثرات ضدالتهابی است و در فرم ژل حتی برای گلودرد نیز مفید است. آبمیوه تازه آن نیز به استحکام لثهها کمک میکند و اگر همراه با مسواک زدن باشد در کاهش التهاب لثه مؤثر است.