کارشناسان و پژوهشگران حوزه جمعیت معتقدند مسئولان هنوز اهمیت موضوع جمعیت و خطر کاهش جمعیت را به طور شایسته درک نکرده اند.
محزون با اشاره به شاخصهای کیفیت جمعیت افزود: شاخص امید به زندگی ما برای آقایان به ۷۵.۵ سال و برای خانمها به ۷۲.۵ سال رسیده است و در شاخص توسعه انسانی روند افزایشی قابل قبولی داریم.
او گفت: متوسط نرخ باروری کشور به ۱.۷۲ برای کل جمعیت رسیده و نرخ باروری برای زنان ایرانی به ۱.۶۵ کاهش یافته است.
مدیر کل دفتر جمعیت سازمان آمار علل و دلایل کاهش جمعیت را اقتصادی و فرهنگی دانست و گفت: میانگین سن ازدواج برای مردان به ۲۷ سال و زنان ۲۳ سال رسیده و همین نرخ در تهران به ۲۹.۶ و زنان ۲۵.۷ افزایش یافته است.
آقای طاها شوکتیان - پژوهشگر حوزه جمعیت نیز ماهیت مسئله جمعیت را تدریجی و بلند مدت دانست که سبب میشود درک اهمیت و خطر آن دشوار شود.
این کارشناس با بیان اینکه حتی توزیع عادلانه منابع بر مسئله جمعیت تاثیر مثبت دارد، افزود: دولتها و مجلسها ۴ ساله اند و در این مدت این مشکل خودش را نشان نمیدهد و اقدامهای کوتاه مدت هم تاثیر اندکی دارد.
شوکتیان گفت: مزیتی که ما نسبت به کشورهای غربی داریم این است که نهاد خانواده ما تا حدی خوب است و هنوز پابرجامانده و میتوانیم با اتکا به آن مسئله جمعیت را حل کنیم.
این پژوهشگر گفت: بعضی مسئله جمعیت را به مسئله حکمرانی گره میزنند و تقلیل میدهند و میگویند حکمرانی درست شود، مسئله جمعیت هم خود به خود حل خواهد شد، اما مسئله جمعیت مسئله فوری ماست و راهکارهای فوری باید داشته باشیم و به کار ببریم.
او با اشاره به نقش مهم وزارت بهداشت در مسئله جمعیت گفت: وزارت بهداشت میتواند شبکه بهداشت را در سراسر کشور مروّج و مشوق فرزندآوری قرار دهد.
آقای حسین مروتی دیگر پژوهشگر حوزه جمعیت نیز با اشاره به دلایل سیاسی و امنیتی و اقتصادی حوزه جمعیت و تنظیم خانواده گفت: یکی از علل و دلایلی که مسئولان به سرعت سیاست کاهش جمعیت را اتخاذ کردند، این بود که غرب اعطای وام از بانک جهانی را منوط به موضوع کنترل جمعیت کرده بود.
مروتی همچنین مسئله جمعیت را امری فرهنگی دانست و گفت: برای حل مشکل باید تلقی مثبت برای فرزنداوری در اذهان مردم ایجاد کرد و در مسئله جمعیت همه دستگاهها مسئول اند.