در حالی که هنوز بسیاری از دفاتر زیارتی با شیوههای جذب زائر عتبات آشنا نیستند، بسیاری از کاروانهای غیرمجاز از فرصت استفاده و از روشهای مختلف مشتاقان زیارت عتبات را با خود همراه میکنند.
تبلیغات گسترده کاروانهای غیرمجاز برای جذب زائر عتبات
بر همین اساس نیز بسیاری از دفاتر زیارتی با تبلیغات گسترده و خاطراتی از نجف اشرف، سعی در جذب زائر دارند. البته در این زمینه، کاروانهای غیرمجاز در جذب زائر پیشتاز شدهاند و با تنوع بستههای زیارتی با قیمتهای مختلف درصدد جذب زائران هستند تا بتواند متقاضیان سفر به کربلا را با خود همراه کنند. در حالی که انتظار میرفت بر اساس شیوه جدید سفر عتبات که در حال اجرایی شدن است، تنوع بستههای زیارتی و حتی هزینههای سفر با کاروانهای زیر نظر سازمان حج و زیارت به گونهای باشد که زائران همراهی با این کاروانها را ترجیح داده و با کاروانهای غیرمجاز همراه نشوند.
مشکلات همراهی با کاروانهای غیرمجاز عتبات.
اما اکنون بسیاری از علاقهمندان به زیارت عتبات هم که اطلاعات دقیقی از خدمات ارائه شده توسط کاروانهای غیرمجاز ندارند، گاهی به خاطر کاهش هزینه سفر یا کم بودن روزهای سفر نسبت به کاروانهای زیر نظر سازمان حج و زیارت، فریب آنها را میخورند و پس از همراهی با آنها متوجه اشتباه خود میشوند. زمانی که دیگر دیر است و خود را در عراق میبینند.
وضعیت نامناسب اسکان و وعدههای غذایی که بسیاری از آنها از نظر بهداشتی کنترل هم نمیشوند، تنها بخشی از مشکلات زائرانی است که با کاروانهای غیرمجاز به عتبات سفر میکنند. هزینههای اضافی که در سفر زائران متحمل میشوند، یا حتی توجه نکردن به سلامت زائران و تردد آنها در مسیر بین شهری هم از دیگر مشکلاتی است که زائران کاروانهای غیرمجاز با آنها مواجه میشوند و در صورتی که بخواهند اعتراضی هم کنند، جایی برای اعتراض وجود ندارد و صدای آنها شنیده نمیشود.
نحوه پیگیری شکایات زائران از خدمات کاروانهای حج و زیارت
این امر در حالی است که صحبتالله رحمانی، معاون عتبات سازمان حج و زیارت میگوید: زائرانی که با کاروانهای حج و زیارت به عتبات مشرف میشوند، در صورت بروز مشکل یا حتی نارضایتی از خدمات ارائه شده میتوانند اعتراض خود را با ما در میان بگذارند تا در سریعترین زمان موضوع را پیگیری کنیم. چرا که هدف ما جلب رضایت زائران است.
همچنین علیرضا رشیدیان، رئیس سازمان حج و زیارت نیز راههای ثبت اعتراض زائران از خدمات کاروانها را اعلام کرده است. با این وجود، با توجه به اینکه برخی از زائران برای نخستین بار به سفر عتبات مشرف میشوند یا اینکه اطلاعات دقیقی از نحوه سفر ندارند، ممکن است با تبلیغات کاذبِ مدیران کاروانهای غیرمجاز که گاهی در مسجد یا هیأت هم برای تبلیغ حضور مییابند و از اعتقادات و احساسات مشتاقان زیارت عتبات سوءاستفاده میکنند، به زیارت کربلا تشرف یابند.
کاروانهای غیرمجاز در برابر زائران، مسؤولیتپذیر نیستند
حتی چنین افرادی به خیال خود تصور میکنند حالا که با هزینه کمتری نسبت به دیگر کاروانهای دفاتر زیارتی حج و زیارت به این سفر معنوی مشرف شدهاند، سود قابل توجهی کردهاند. غافل از اینکه همراهی با چنین افراد و کاروانهایی میتواند خسارتهای جبران ناپذیری نیز به همراه داشته باشد. همانطور که ایرج مسجدی، سفیر کشورمان در عراق هم از حضور چنین کاروانهایی که در برابر زائران مسؤولیتپذیر نیستند، گلایه کرده بود. چرا که حضور در کشوری دیگر مثل سفر داخلی و بین شهری نیست و باید بر اساس چارچوب کشور میزبان عمل کرد.
رضا معینی، یکی از مشتاقان زیارت کربلا که ماه گذشته برای نخستینبار همراه با کاروانهای غیرمجاز به کربلا مشرف شده بود، میگوید: اطلاعی درباره نحوه ثبتنام برای سفر عتبات نداشتم که یک روز در هیأت برای سفر کربلا نامنویسی میکردند و من که سالها مشتاق زیارت حرم امام حسین علیهالسلام بودم، از موقعیت استفاده کردم و به زیارت عتبات مشرف شدم.
شیوه جذب زائر توسط کاروانهای غیرمجاز
وی درباره نحوه ارائه خدمات در این سفر معنوی میافزاید: پس از ثبتنام با تبلیغاتی که از سوی مسؤول کاروان شنیدم، خود را آماده سفری کردم که بدون هیچ مشکلی است و اسکان نزدیک حرم هم در هتلی مناسب خواهد بود، اما وقتی به کربلا و نجف رسیدیم، وضعیت هتلهایی که در آنجا اسکان داده شدیم، نه تنها مطلوب نبود، بلکه واقعا غیرقابل باور بود. اتاقهایی در زیرزمین یک هتل که وقتی وارد سالن و حتی اتاقها میشدیم از بوی نامطبوع نه میتوانستیم استراحت کنیم و نه چیزی بخوریم. وقتی هم زائران اعتراض میکردند، مسؤول کاروان برخورد مناسبی نداشت.
مشکلات همراهی با کاروانهای عتبات بسیار بیشتر از مجال این گزارش است و مشکل اصلی هم نداشتن هیچ سازمان و نهادی برای رسیدگی به این معضل و حتی جلوگیری از ادامه فعالیت آنها است؛ به طوری که حتی برخی از مدیران سازمان حج و زیارت معتقدند برخورد با کاروانهای غیرمجاز فایده نداشته و، چون دستورالعمل و قانونی برای جلوگیری از فعالیت کاروانهای غیرمجاز وجود ندارد، پیگیریها راه به جایی نمیبرد.
اکنون کاروانهای غیرمجاز عتبات با نزدیک شدن به ماه رجب با ارائه بسته زیارتی با قیمتهای مختلفی سعی در همراه کردن متقاضیان سفر عتبات دارند و به هر شیوهای از کاهش هزینه و حتی تخریب کاروانهای زیرنظر سازمان حج و زیارت فعالیت میکنند. بسیاری از مسؤولان و مدیران کاروانهای غیرمجاز در فضای مجازی با سیاهنمایی درباره اعزام زائران با سازمان حج و زیارت، طوری وانمود میکنند که اگر زائری با کاروان زیر نظر سازمان حج و زیارت به عتبات مشرف شود، باید هزینه اضافه پرداخت کند یا حتی رسیدگی به زائران در این کاروانها محدود است و خودشان خدمات بهتری ارائه میدهند.
تبلیغات کاذب برای جذب زائر بیشتر
الحیدر، یکی از مدیران کاروانهای غیرمجاز عتبات که برای دهم بهمنماه در حال جذب زائر است، برای همراهی مشتاقان زیارت کربلا با کاروانش تبلیغات گستردهای میکند و حتی مدعی است که هیچ سودی برای آزمایش کرونای زائران هنگام بازگشت از آنها نخواهد گرفت و آن را هدیهای برای زوار تلقی میکند. این امر در حالی است که کاروانهای زیر نظر سازمان حج و زیارت بدون تبلیغات چنین روندی را طی میکنند و سودی بابت آزمایش کرونا از زوار دریافت نمیشود و همانطور که رئیس سازمان حج و زیارت اعلام کرده است، همه زائران در هتل خود آزمایش pcr میدهند و نماینده آزمایشگاه عراق در هتل محل اسکان زائران ایرانی از آنها آزمایش کرونا میگیرد و هزینه این آزمایش هم به ۳۵ هزار دینار کاهش یافته است.
چگونه با کاروانهای حج و زیارت راهی کربلا شویم؟
با توجه به اینکه هنوز برخی از مشتاقان زیارت عتبات اطلاعی درباره نحوه ثبتنام و تشرف به عتبات ندارند، معاون عتبات سازمان حج و زیارت با بیان اینکه زائران برای ثبتنام کاروانهای زیرنظر سازمان حج و زیارت علاوه بر مراجعه به دفاتر زیارتی، میتوانند به سایت ثبتنام عتبات نیز مراجعه کرده و با مشاهده ظرفیت خالی کاروانها در کاروان مورد نظر نامنویسی کنند، میگوید: کاروانهای زیارتی هماکنون فقط به صورت هوایی به عتبات مشرف میشوند. همه کاروانهای زیر نظر سازمان حج و زیارت باید هزینه سفر را در چارچوب خاصی که اعلام شده است، از زائران بگیرند و هیچ کدام از دفاتر مجوزی برای دریافت هزینه بیشتر از قیمت مصوب سفر عتبات ندارند.
وی با اشاره به اینکه زائران همراه با کاروانهای عتبات میدانند که این هزینه را بابت چه نوع خدماتی میپردازند، میافزاید: دفاتر زیارتی و حتی مدیران کاروانها باید به زائران درباره نوع خدمات از اسکان و تغذیه و حتی حمل و نقل قبل از سفر به عتبات اطلاعرسانی کنند تا زائران با آگاهی بتوانند کاروان خود را انتخاب کنند.
این امر در حالی است که واقعیت کاروانهای غیرمجاز با آنچه تبلیغ میکنند، متفاوت است و بسیاری از آنها خدماتی که برای جذب زائر میکنند، با آنچه ارائه میدهند، تفاوت بسیاری دارد. بر همین اساس هم است که نه تنها رئیس سازمان حج و زیارت، بلکه سفیر کشورمان در عراق هم همواره از زائران و مشتاقان زیارت عتبات میخواهند که با کاروانهای زیر نظر سازمان حج و زیارت به این سفر معنوی مشرف شوند تا از خطرات و مشکلات احتمالی همراهی با کاروانهای غیرمجاز در امان باشند.
سفر به عتبات با شیوه نوین در حال انجام است و زائران میتوانند با مراجعه به دفاتر زیارتی و انتخاب کاروان مورد نظر، به زیارت عتبات مشرف شوند. البته هنوز فقط سفرهای زیارتی به عتبات فقط به صورت هوایی صورت میگیرد و باید منتظر بازگشایی مرزهای زمینی و موافقت طرف عراقی برای ازسرگیری سفر زمینی به عتبات باشیم.