گردشگری سلامت موضوعی که سازمان جهانی جهانگری از آن به عنوان یکی از راههای جذب گردشگر نام برده است.
اهمیت اقتصادی گردشکری سلامت
ارتقای صنعت گردشگری سلامت با توجه به ظرفیتهای نهفته آن برای رونق اقتصادی کشور و به ویژه افزایش فرصتهای شغلی از جمله اولویتهای طرحهای توسعه هر کشوری به شمار میرود.
این صنعت به عنو ان صنعتی درآمدزا و نجات دهنده برای کشورهای مختلف تبدیل گشته به طوری که درآمدهای حاصل از آن دربرخی کشورها چندین برابر درآمدهای سرشار نفتی کشورهای دیگر است.
ایران، یکی از برترین کشورهای جهان در صنعت توریسم به ویژه گردشگری سلامت است. علم و دانش به روز پزشکان ایرانی و قرارگیری آنان در فهرست برترین پزشکان جهان، موجب افزایش اعتماد مردم به این افراد و در نهایت افزایش سفر مردم کشورهای همسایه برای درمان شده است.
برای دانستن اهمیت اقتصادی گردشگری سلامت بد نیست اشارهای به گردش مالی این راهکار اقتصادی پر سود شود گر چه ارائه آمار و ارقام مربوط به گردش مالی گردشگری سلامت یا توریسم درمانی در جهان بسیار چالش برانگیز و همراه با اختلاف رقمی شدید است.
در زمینه توریسم سلامت باید گفت که اگر فقط بیماری که برای درمان به کشور دیگر سفر میکند را در نظر بگیریم و از مهاجران، بیماران اورژانسی و همراهان بیمارها صرف نظر کنیم گردش مالی گردشگری سلامت در جهان بین ۴۵، ۵ تا ۷۲میلیارد دلار است.
این رقم با توجه به بیش از ۱۲ میلیون سفری که در سال انجام میشود و متوسط بین ۳ هزار و ۸۰۰ تا ۶ هزار و گاه تا ۱۵ هزار دلار هزینه هر سفر به دست آمده است. البته معاونت درمان وزارت بهداشت در مقدمه دستورالعمل خود درباره راهاندازی بخش بینالملل بیمارستانها، گردش مالی گردشگری سلامت را بیش از صدمیلیارد دلار اعلام کرده است.
(روزنامه اقتصادی تعادل http://www.taadolnewspaper.ir/)
حال با یک محاسبه ساده میتوان دریافت اگر کشورمان بتواند فقط پنج درصد از گردش مالی توریسم سلامت را جذب کند چه درآمد هنگفتی نصیب کشورمان میشود.
توریسم درمانی کمهزینه و پردرآمد
امروزه صنعت توریسم درمانی در جهان بالاتر از صنایع نفت و طلا قرار دارد و کم هزینه و پر درآمدتر است.
در بخش توریسم درمانی فقط به جذب گردشگر توجه نمیشود بلکه فراتر از آن میتواند موقعیت و جایگاه ایران را از نظر علمی، سیاسی، اجتماعی و منطقهای تقویت کند که در صورت توجه هر چه بیشتر مسئولان به ویژه در مناطق مرزی، چون خوزستان میتوان موجبات ارتقای بخش اقتصاد گردشگری و درآمدزایی بینظیری را رقم زد.
البته این را هم باید دانست که در زمینه توریست درمانی و جذب گردشگران سلامت همواره باید به چهار آیتم اساسی در این زمینه توجه داشت که توانمندیهای شاغلان حرفه پزشکی، تکنولوژیهای روز و استانداردهای جهانی، اقتصاد درمان و هزینههای درمانی و مقررات داخلی کشورها از عوامل مهم گردشگر سلامت هستند.
توریسم درمانی یا گردشگری سلامت در ایران تاریخچه بسیار کوتاهی دارد. در حقیقت در سال ۱۳۸۲ برای اولین بار توریسم درمانی در گردشگری ایران از سوی وزارت بهداشت مورد توجه قرار گرفت، البته وزارت بهداشت بیشتر با هدف اشتغالزایی برای دانشآموختگان پزشکی به این مبحث پرداخت و نه رونق توریسم درمانی.
اما کم کم از سال ۱۳۸۳ و درست پس از ادغام سازمان میراث فرهنگی و سازمان ایرانگردی و جهانگردی توریسم درمانی به صورت مستقل در ایران ایجاد شد و مورد توجه بیشتری قرار گرفت.
ایران از نظر جاذبههای گردشگری، طبیعی، آب و هوا و باستانی جزو ده کشور برتر جهان است، ولی از بازار توریسم سهمی شاخص نبرده است.
استان خوزستان هم با وجود برخورداری از ظرفیتهای بینظیر در بحث توریسم درمانی و همچنین هم مرز بودن بخش جنوب این استان یعنی شهرهای آبادان و خرمشهر با کشور عراق، به درآمدزایی این بخش، توجه ویژهای نشده است.
امروزه بحث توریسم درمانی یکی از بخشهای روبه رشد صنعت گردشگری به شمار میآید با این وجود در کشورمان این دغدغه وجود دارد که آیا این بخش از توریست به شکوفایی میرسد یا به دلیل بیتوجهیها، رو به فراموشی خواهد رفت.
همجواری استان خوزستان بویژه شهرهای آبادان و خرمشهر با کشور عراق و ورود زوار عراقی از مرز شلمچه برای عازم شدن به جای جای کشورمان به ویژه مشهد مقدس، میتوان از ظرفیت و پتانسیلهای این امر بهره برد و روند مثبت درآمدزایی در این دو شهرستان را افزایش داد.
بدون شک برای رشد توریسم سلامت در منطقه آزاد اروند که شهرستانهای آبادان و خرمشهر را در خود جای داده باید برنامه ریزی و سرمایه گزاری مناسبی انجام شود تا بتوان از درآمدها و مواهب سرشار آن استفاده کرد.
جلیل مختار نماینده مردم آبادان در مجلس شورای اسلامی در این زمینه گفت: آبادان و خرمشهر میتوانند به قطبهای گردشگری سلامت تبدیل شوند و میتوان با توسعه زیرساختها و جذب پزشک، توریسم درمانی و گردشگری سلامت را در منطقه آزاد اروند راهاندازی کرد.
وی افزود: بدون شک کمبودهایی در ساختار درمان و سلامتی در آبادان و شهرهای اطراف وجود دارد و میتوان با گسترش زیرساختها و تجهیزات از یک سو و تامین پزشک متخصص و فوق تخصص در این منطقه از سوی دیگر، آبادان و خرمشهر را به قطب توریسم درمانی این منطقه از کشور تبدیل کرد.
مختار همچنین گفت: آبادان و خرمشهر میتوانند به عنوان یک پتانسیل بسیار خوب برای جذب توریست درمانی در جنوب غرب کشور باشد.
توفیق بچاری دیراوی یکی از مدیران شرکت گردشگری در جزیره مینو گفت: شرکتهای گردشگری عراقی در بازدید از بیمارستانها و کلینکهای تخصصی شهرهای آبادان و خرمشهر تمایل زیادی برای آوردن گردشگر عراقی نشان داده اند.
عماد نورالدین یک تبعه عراقی، که برای درمان پدرش به یکی از مطبهای پزشکی آبادان مراجعه کرده بود در این باره گفت: به صرفه بودن هزینههای درمان، وجود پزشکان فوق تخصص در شهرهای آبادان و خرمشهر و فراهم بودن امکانات معالجه در این شهر موجب شده که بیماران عراقی برای درمان تمایل زیادی برای مراجعه به شهرهای آبادان و خرمشهر داشته باشند.
حکیم الشریفی یکی از گردشگران عراقی، عمده بیماریهای مردم استان بصره را دیابت، بیماریهای ریوی و سرطان بیان کرد و گفت: درمان برخی از بیماری صعب العلاج در عراق امکان پذیر نیست و کمبود دارو و امکانات درمانی در عراق باعث شده مردم این استان برای درمان به کشورهای دیگر همچون ایران سفر کنند.
وفیقه مومن رئیس جمعیت زنان جنوب عراق هم در سفر به شهرستانهای آبادان و خرمشهر گفت: با توجه به افزایش بیماریهای ناشی از آلودگی زیست محیطی و سلاحهای شیمیایی به کار برده شده در جنگهای متعدد ضد مردم عراق، درمان برخی از بیماریها در این کشور امکان پذیر نیست و بیماران برای درمان بیماری خود ناچارند به کشورهای خارجی بویژه ایران سفر کنند.
در شهرستان آبادان مسئولان علوم پزشکی منطقه با درک اهمیت توریسم سلامت و درآمدهای سرشار آن اقدامات مفیدی را درجهت ارتقا آن در منطقه آنجام دادند.
به عنوان نمونه تا پیش از بروز و همه گیری بیماری کرونا غلامعباس دیناروند عضو هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی آبادان در مهرماه سال ۱۳۹۸ گفته بود که گردشگری سلامت در سه بیمارستان آبادان و خرمشهر رشد ۳۵ درصدی ثبت کرده بود.
قطعا با توجه به موقعیت جغرافیایی مناسب و همسایگی شهرهای آبادان و خرمشهر با کشور عراق، گسترش گردشگری سلامت به عنوان یک حوزه موثر در افزایش درآمدهای غیرنفتی منطقه و کشور است.
اما متاسفانه بروز بیماری کرونا و همه گیری آن این روند رو به رشد را کُند کرد و لذا باید تلاش و برنامه ریزی دوبارهای برای تحقق درآمدهای سرشار ناشی از گردشگری سلامت انجام شود.
البته این را هم نباید فراموش کرد که بیمارانی از کشور کویت و سایر کشورهای حوزه خلیج فارس هم نیم نگاهی به امکانات درمانی شهرهای آبادان و خرمشهر دارند و همین مسئله تلاش بیشتر برای جذب این گردشگران سلامت را میطلبد.
این را هم باید دانست که نباید منتظر ماند تا بیماری کرونا بطور کامل ریشه کن شود و سپس به دنبال توسعه و گسترش توریسم سلامت در منطقه آزاد اروند باشیم، زیرا همانگونه که بسیاری از مسئولان وزارت بهداشت گفته اند مردم باید به زندگی با کرونا عادت کنند و این بیماری حالا حالاها مهمان شهرهای ماست و لذا باید در همین شرایط برای جذب گردشگران سلامت و نیز توسعه امکانات در این زمینه و البته تبلیغات مناسب فرامنطقهای برای جذب این بیماران از کشورهای همسایه اقدام شود.
پیشنهادات
-تخصیص بودجههای دولتی و مشارکت بخش خصوصی در زمینه زیرساختها که فقط محدود به مراکز درمانی نمیشوند و به حوزه گردشگری عمومی هم مربوط میشوند.
-کسب اعتبار و جلب اعتماد نهادهای بینالمللی و شفافیت در زمینه درآمدها.
-در اختیار داشتن نیروی کار و پزشکان مجرب و تعلیم دیده.
-ثبات سیاسی و اجتماعی، ساخت بیمارستانهای مجهز و کسب گواهینامه بینالمللی و نیز تبلیغات مناسب.
- تبلیغات مناسب فرا منطقهای و معرفی امکانات درمانی منطقه به سایر کشورهای بوِیژه کشورهای حاشیه خلیج فارس.
به هر حال نکته مهم این است که مسئولان با توجه به جذابیتهای فراوان و نیروی انسانی مناسب باید هر چه سریعتر اقدامات عملی و تشویقی مناسبی را جهت سرمایهگذاری خارجی و جذب گردشگرسلامت انجام بدهد و با استفاده از این فرصت طلایی رشد اشتغالزایی و نیز ارزآوری هنگفتی را برای شهرستانهای آبادان و خرمشهر و نیز حتی استان و کشور بدست آوردند. در غیز اینصورت فرصتهای طلایی از دست میروند.
نویسنده: شاپور زبردست