گروهی از محققان دانشگاه صنعتی کاوناس (KTU) و موسسه انرژی لیتوانی روشی برای بازیافت پرههای توربین بادی پیشنهاد کرده اند که با استفاده از تجزیه براثر حرارت، مواد کامپوزیتی را به اجزای تشکیل دهنده خود، یعنی فنل و فیبر، شکستند.
به گفته دانشمندان، مواد استخراج شده قابل استفاده مجدد هستند و این فرآیند بدون زباله است.
تخمین زده میشود که پرههای توربین بادی ۱۰ درصد ضایعات مواد کامپوزیتی تقویت شده با فیبر را در اروپا تشکیل میدهند. محققان ادعا میکنند که تا سال ۲۰۵۰، ضایعات پرههای توربین بادی به حدود دو میلیون تن در جهان افزایش خواهد یافت. از آنجاکه بسیاری از کشورها دفن مواد کامپوزیتی را در محلهای دفن زباله خود ممنوع کردهاند، بازیافت پرههای استفاده شده توربین بادی به چالشی تبدیل میشود که محققان در سراسر جهان در تلاش برای حل آن هستند.
سامی یوسف، محقق دانشگاه صنعتی کاوناس (KTU)، میگوید: «چندین سال پیش موضوع کاهش انتشار گازهای گلخانهای جهانی تا سال ۲۰۵۰ به نزدیک به صفر، مطرح شد. از آن زمان، کشورهای بیشتری با سرمایهگذاری در منابع انرژی تجدیدپذیر، از جمله انرژی باد، به هدف خالص صفر متعهد شدهاند. با این حال، بازیافت پرههای توربین بادی که به اندازه یک زمین فوتبال، بسیار محکم و دارای پلاستیک هستند، مشکل جدی است. بدون راهحلی امکانپذیر برای آن، نمیتوان گفت که انرژی باد کاملاً پایدار و سازگار با محیطزیست است.
با هدف مقابله با این چالش، این گروه تحقیقاتی به سرپرستی دکتر یوسف چندین آزمایش را انجام داده اند که شامل تجزیه GFRP به اجزای تشکیلدهنده آن است.
کامپوزیتهای GFRP به دلیل استحکام، سادگی شکلدهی و هزینههای ساخت کم، برای اهداف متعددی نظیر ساخت خودرو، کشتیهای دریایی، تولید نفت و گاز، ساختوساز، کالاهای ورزشی و موارد دیگر استفاده میشوند. هواپیما، انرژی بادی و الکترونیک از جمله صنایعی هستند که بیشترین استفاده را از GFRP دارند و تقاضای جهانی سالانه ۶ درصد افزایش مییابد.
سامی یوسف میگوید: «کامپوزیتهای GFRP که برای بسیاری از صنایع از جمله تولید پرههای توربینهای بادی استفاده میشوند، ترموست یا ترموپلاستیک هستند. این کامپوزیتها از دو جز تشکیل شدهاند، فیبر و رزین. در مورد الیاف، معمولاً از جنس فیبر کربن یا فایبرگلاس و دومی ارزانتر است.»
در این طرح محققان اقدام به اعمال پیرولیز (در حضور کاتالیزور زئولیت و بدون کاتالیست) به دستههای مختلف کامپوزیت – ترموست فایبرگلاس و ترموپلاستیک فایبر گلاس – میزان استخراج فنل (جزء اصلی در تولید رزینهای فنلی) را اندازهگیری کردند. نتایج یافتههای آنها نشان داد که افزودن نانوذرات میتواند کارایی این فرآیند را بهبود دهد.
اگرچه بازده اجزای استخراج شده در پیرولیز بسته به دماهای اعمال شده متفاوت است، اندازهگیری تقریبی نشان داد که در همه موارد، ترکیبات فرار متعدد (تا ۶۶ درصد) و باقی مانده فیبر (حدود ۳۰ درصد) استخراج شدهاند. این یافتهها نشان داد که نانوذرات اضافه شده (نانولولههای کربنی و گرافن) باعث افزایش بازده فنل شد.
اجزای فرار فنل هستند که میتوانند برای تولید بیشتر رزین مورد استفاده قرار گیرند و باقیمانده الیاف پس از تصفیه شیمیایی آن میتواند کاربردهای متعددی نظیر بتن تقویت شده این گروه تحقیقاتی اکنون در حال ایجاد مدلی است که به مقیاس و محاسبه اثرات اقتصادی و زیست محیطی گستردهتر نتایج میپردازد.