در موزه «گتی ویلا» لسآنجلس نمایشگاهی از آثار باستانی ایران برگزار شده است که برخی از باستانشناسان به اصالتِ تعدادی از آثار آن شک دارند.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما، این نمایشگاه با عنوان «ایرانباستان، جهان کلاسیک» با نمایش حدود ۲۰۰ شیء تاریخی از هخامنشیان تا ساسانیان و تمدنهای همدوره با آنها در یونان و روم از ۱۷ فروردین در موزه "گتیویلا" لسآنجلس آمریکا برپا شده است.
آثار به نمایش گذاشتهشده از موزههای آمریکا، اروپا و خاورمیانه، از جمله متروپولیتن، موسسه شرقشناسی شیکاگو، لوور و برلین و همچنین مجموعههای خصوصی گردآوری شده است.
این نمایشگاه که در سه بخشِ هخامنشیان، پس از هخامنشیان (از زمان حمله اسکندر مقدونی به ایران در حدود ۳۳۰ قبل از میلاد) و امپراتوری ساسانی برگزار شده است، قصد دارد با نمایش این گنجینه، تبادلات گسترده ایران باستان با یونان و روم را بررسی کند.
جفری اسپایر، متصدی ارشد آثار باستانی در موزه گتی، گفته است: بسیاری از اشیاء قابل توجه ایران باستان که حدود ۱۲۰۰ سال را در بر میگیرند، برای نخستین بار در آمریکا به نمایش گذاشته شدهاند.
تورج دریایی (تاریخدان و استاد ایرانشناسی دانشگاه کالیفرنیا) نیز با انتشار تصاویری از آثار به نمایش گذاشتهشده اشاره کرده که برخی از آنها، از جمله خنجر (آکینَکَه) زرین منسوب به اردشیر اول هخامنشی، نخستینبار است که دیده میشوند.
سهیل دلشاد (پژوهشگر خطوط باستانی) در فضای مجازی به کتیبه این خنجر اشاره کرد و با خوانش خطوط آن که در سه سطر و به سه خط و زبان فارسی باستان، عیلامی هخامنشی و بابلی هخامنشی است، نوشته: «اینکه کتیبه چرا به اردشیر اول نسبت داده شده احتمالا" به دلیل املای نام اردشیر در نسخههای عیلامی و بابلی و تفاوت این املا در کتیبههای اردشیر دوم باشد. از همینرو هنوز برای اثبات اصالت این اثر تا به دست آمدن نتایج بررسیهای بیشتر زود است و نیازمند مطالعات دقیقتر است.» او همچنین یادآور شده که «غیر از چند استثناء عمده کتیبههای کوتاه اردشیر اول به چهار زبان نوشته شده است.»
مهرداد ملکزاده (باستانشناس و پژوهشگر تاریخ) نیز درباره خنجر منسوب به اردشیر اول هخامنشی درفضای مجازی نوشته است: «یک اثر جعلی دیگر هخامنشیگون؛ نقوش این نیام بیش از حد شلوغ و اغراقشده است. مقایسه کنید با تیغ و نیام نوع آکیناکس که در نقشبرجسته بار عام تخت جمشید نقش شده و در عین پرکاری و نفاست، دارای سَبک و متانت خاصی است. به نظرم جعلکننده تلاش کرده هرچه عناصر نگارهشناختی دوره هخامنشی را میشناسد روی این نیام اجرا کند. خط میخی پشت آن هم بسیار ناشیانه به نظر میرسد.»
شروین فریدنژاد (تاریخدان و استاد ایرانشناسی دانشگاه فرای برلین آلمان) نیز در اینباره در فضای مجازی نوشت: «هرچند برگزارکنندگان نمایشگاه عجالتا اصالت اثر را تایید کردهاند، اما تا انجام بررسیهای بیشتر و در دسترس قرار گرفتن اطلاعات و دادهای دقیقتر برای تایید جداگانه اصالت هم خنجر و هم کتیبههایش باید اندکی صبر کرد.»
همچنین به جز خنجر منسوب به اردشیر اول هخامنشی، به اصالت چند ظرف دیگر در ارتباط با دورههای هخامنشی و ساسانی که در این موزه به نمایش گذاشته شده نیز شبهه وارد شده است.
جام سیمین با کتیبه سلطنتی، هخامنشی، ۴۶۵–۴۲۴ قبل از میلاد از موزه هنر متروپولیتن که به اصالت کتیبه آن شبهه وارد شده است.
نمایشگاه ایرانباستان و جهان کلاسیک تا ۱۷ مرداد (ششم اگوست) در موزه گتی برپا خواهد بود. در ادامه تصاویری از برخی آثار به نمایش گذاشتهشده در موزه گتی را مشاهده میکنید:
پلاکی با نقش شیر بالدار از جنس طلا، هخامنشی، ۵۰۰–۳۳۰ قبل از میلاد، از مؤسسه شرقشناسی دانشگاه شیکاگو
کتیبه منسوب به خشایارشاه، هخامنشی، ۴۸۶–۴۶۵ قبل از میلاد. جنس سنگ آهک. از موسسه شرقشناسی دانشگاه شیکاگو
ریتون یا جامی با سر شیر از جنس نقره با تذهیب و منبت، اشکانی، حدود ۱۰۰ سال قبل از میلاد، موزه گتی
ریتون یا جامی با سر غزال از جنس نقره، ساسانی، ۳۰۰–۴۰۰ میلادی. از موسسه اسمیتسونیان در واشنگتن
بشقاب نقره با نقش هراکلس و گراز، ساسانیان، ۴۰۰-۶۰۰ میلادی، از مجموعه George Ortiz ژنو
سکه طلا ضربشده به نقش شاپور اول، ساسانی، حدود ۲۴۰–۲۷۲ میلادی، از کلکسیون Lyle Engleson/Goldberg
سکه نقره با نقش میترادات دوم شاه اشکانی، ۱۲۴/۲۳–۸۸/۸۷ قبل از میلاد، از کلکسیون Lyle Engleson/Goldberg
کماندار، هخامنشی، ۵۲۲–۴۸۶ قبل از میلاد، آجر لعابدار، از موزه لوور فرانسه