کشورهای اسلامی برای استقبال از عید سعید فطر، آداب و رسوم ویژه دارند و خواندن نماز عید، زیارت اهل قبور، پخت شیرینی های مخصوص عید از جمله برنامه های مسلمانان در عید فطر است.
مسلمانان سراسر جهان با آداب و مراسم ویژه به استقبال عید فطر میروند، این درحالی است که بسیاری از آداب و رسوم مخصوص هرکشوری با کشور دیگر متفاوت است.
برخی از آداب و رسوم کشورهای عربی سینه به سینه و از نسلی به نسل دیگر منتقل منتقل میشود. نسلها تغییر میکند و سالها میگذرد، اما این آداب و رسوم با جشنهای عید فطر باقی میماند.
عید در مصر:
نماز عید فطر در میدانهای بزرگ و مساجد قدیمی در قاهره اقامه میشود. مسلمانان هنگام اقامه نماز عید لباسهای نو یا جامه سفید میپوشند. پس از نماز، برای فرارسیدن عید، به یکدیگر تبریک میگویند و به زیارت اهل قبور میروند و قرآن تلاوت میکنند.
از مهمترین کارها در عید فطر، هدیه دادن و عیدی دادن به کودکان است. مسلمانان این عید را فرصت بزرگی برای نزدیک شدن به یکدیگر و احیای صله رحم که دین اسلام به آن تشویق میکند، میدانند.
شادی و خوشحالی با آذین بندی خیابان ها، میدانها و آماده سازی شان برای ادای نماز عید مشخص میشود. خویشاوندان به دیدار یکدیگر میشوند و کودکان با لباسهای جدید شان شاد هستند.
صدای تکبیر از گلدستهها شنیده میشود و تواشیح در مساجد خوانده میشود. کودکان، بزرگسالان را هنگام نماز همراهی میکنند.
یکی از مراسم مردم مصر در روز عید فطر برگزاری مسابقات ورزشی از جمله سوارکاری و مسابقات فرهنگی و دینی است.
عید در اندونزی:
سنت مودیک یا پولانگ کامپونگ در اندونزی مترادف با یک سنت سالانه بازگشت به خانه و زادگاه است که یک سنت شگفت انگیز است. در آن مهاجران در راه بازگشت به زادگاه خود در یک تعطیلات بزرگ در اندونزی هستند یا ۳۰ میلیون نفر مسافرت یا مودیک میکنند. این سنت همچنان تاکنون ادامه دارد.
سنت دیگر در عید فطر، مراسم «حلال به حلال» است که مدت طولانی رواج دارد. مردم به دیدار یکدیگر میروند و طلب حلالیت میکنند. این مراسم با هدف ترویج صلح و آشتی در جامعه اندونزی برگزار میشود.
عید در امارات:
زنان خانه دار به ساماندهی منزل و مرتب کردن برای استقبال از عید فطر و تهیه نیازهایشان اقدام میکنند. حنا بر دست دختران میگذارند و لباسهای جدید برای کودکان آماده میکنند. غذا و خوراکی و میوه برای برای استقبال از میهمانان تهیه میکنند.
جشن عید در روستاهای امارات متفاوت است. در روستاها نماز عید در میادین آغاز میشود. مردان و کودکان آراسته میشوند و رقص محلی را به عنوان ابراز شادی اجرا میکنند. اما در شهرها، تدارکات مشابه است. اما نماز در مصلای عید که سرباز است، خوانده میشود. پس از نماز، خانوادهها و بستگان به یکدیگر تبریک میگویند. در این روز کودکان و خانوادهها به سمت بوستانها و تفرجگاهها میروند. سپس برای استقبال از میهمانان به منزل میروند و عید شما مبارک به یکدیگر تبریک میگویند.
توزیع شیرینیهای مخصوص، بازیهای دسته جمعی، داستان سرایی و نقاشی با حنا روی دستها از جمله کاری مردم امارات در این روز مبارک است.
عید در سودان:
مردم سودان در نیمه ماه مبارک رمضان برای تدارک عید فطر آماده میشوند. شیرینیها و نانهایی مانند غریبه و پتی فور، سابلیه و سویسرول را به مقدار کافی برای تکریم نمازگزاران تهیه میکنند و بعد نماز عید به نمازگزاران تعارف میکنند. نماز عید در میدانهای نزدیک مساجد برگزار میشود. همگی به یکدیگر تبریک میگویند. سپس بسیاری از مردم روستا به منزل بزرگسالان میروند درحالی که صبحانه شان را با خود میبرند. سپس دسته جمعی برای عیادت بیماران و سالمندان به همراه زنان و کودکان میروند. در روز اول شوال، سفرهای خانوادگی و تبریک به همسایگان انجام میشود و همه اوقاتشان را در کنار ساحل نیل میگذرانند.
عید در یمن:
جشن عید فطر در یمن نسبت به کشورهای دیگر متفاوت است. مردم یمن با جمع آوری هیزم و قراردادن آن به صورت کپههای بلند به آتش زدن این کپهها در شب عید اقدام میکنند و از فرارسیدن عید سعید فطر شادی میکند و با اندوه خداحافظی میکنند.
مردم یمن در روستا به قربانی کردن و توزیع گوشت به همسایگان اقدام میکنند. دید و بازدید در طول عید و تبریک فرارسیدن عید و دادن عیدی انجام میشود. «سلته» یکی از غذاهای یمنی در عید فطر است که متشکل از شنبلیله له شده، تکههای سیب زمینی پخته و کمی گوشت، برنج و تخم مرغ است. زنان یمنی غذاهای مختلفی همچون بنت الصحن یا السّبایه آماده میکنند. این غذا شامل تکهای نان فطیر، تخم مرغ، عسل طبیعی و روغن طبیعی است.
عیددر فلسطین:
مردم فلسطین تلاش میکنند تا نماز عید را در مسجد الاقصی برگزار کنند، باوجود اینکه اشغالگران ممانعتهایی را برای ادای شعایر دینی داخل مسجد اتخاذ کرده است. خانوادهها در فلسطین شیرینی عربی همچون برازق و نقوع میپزد. زنان با تهیه شیرینیهای محلی مانند معمول و حلی سنونک و یحمی تهیه میکنند. کودکان آهنگهایی را در آخرین روز ماه مبارک رمضان و عید فطر میخوانند.
پس از خروج از مساجد، بسیاری از مردم به تلاوت قرآن برای شهدای شان در قبرستانهای اقدام میکنند و پخش کیک اقدام میکنند.
عید در موریتانی:
مردم موریتانی با فرارسیدن عید فطر بازیهای قدیمی را برگزار میکنند. این بازیها در این عید در حومه موریتانی انجام میشود. از جمله مشهورترین این بازی ها، بازی مبارزه با عصا به نام دبوس است. بازی دیگر ظامت که تخته نرد در مصر است. با این تفاوت که قوانین خاصی دارند.
عید در عربستان:
استقبال عید در عربستان با کشور دیگر متفاوت است. خانواده با خرید نیازهایشان از جمله لباس و غذا همچون کبسه، مرقوق، مراصیع و هریس است. شیرینی مخصوص در عید در برخی از مناطق عربستان کلیجیه و معمول و المنار است. مردم عربستان در صبح عید فطر خرما و نوشیدنیهایی همچون قهوه، چای و انواع آبمیوه تهیه میکنند.
در صبح عید، مردم برای نماز عید گردهم جمع میشوندو پس از ادای نماز به یکدیگر در مسجد با عبارتهای کل عام و انتم بخیر و تقبل الله طاعتکم تبریک میگویند.