معاون وزارت صمت گفت: طرح شناسهدار کردن کالاها تاکنون ۶۶ درصد پیشرفت داشته و اصلاح نظام بازار مشهود است بهطوریکه خود تولیدکنندگان؛ تولید و تأمین برخی کالاها را پیشنهاد دادند و ضمانت میکنند.
مجری: طرح الزام شناسهدار کردن کالاها از جمله لوازم یدکی و دیگر موارد تا چه حدی موفقیتآمیز بوده است؟
برادران: لوازم یدکی بیش از دو و نیم میلیارد دلار در سال به داخل کشور قاچاق میشود که علاوه بر ارز بری موجب تضعیف تولید ملی، اشتغال و مشکلات ایمنی در قالب استفاده از محصولات بی کیفیت و تقلبی را بیشتر نمایان میکند. ما از تاریخ ۱۵ فروردین ماه در قالب طرحی مشخص، سلسله اقدامات سیستمی را در راستای اصلاح نظام بازار انجام دادیم که مورد اقبال تولیدکنندگان و توزیع کنندگان قرار گرفت و آن شناسه دار کردن کالاهای وارداتی و تولید داخل است که دارای ضمانت باشد و اگر چنانچه مشتری از کیفیت قطعه و محصولی رضایت نداشته باشد، بتواند بر اساس ضمانت کالا از تولید کننده مطالبه و یا شکایت کند که حتی توزیع کنندگان محصول هم باید پاسخگو باشند و مسئولیت را بپذیرند.
شناسه و کدرهگیری کالاها در شفایت بازار موثر بوده و کالای اصل را از کالای غیر اصل مشخص میکند و راهی برای ورود دستگاههای نظارتی و قضایی ایجاد میکند و با طراحی سامانههایی رسیدگی و پیگیری شکایات مردمی بهتر انجام میشود.
مجری: توان اجرایی وزارت صمت در خصوص سامانه کالای قاچاق به چه میزان است؟
برادران: شرط موفقیت هر کاری همکاری تمام دستگاهها و مردم است، اگر در مقطعی مردم کار را مطالبه کردند، اما دولت آن کار را ناقص انجام داد نتیجهاش قطعاً توفیق اقدام نخواهد بود.
اکنون رویکرد تولیدکنندگان، مجموعه اتاق بازرگانی، مجموعه انجمنهای تخصصی تولیدکنندگان کالا، شبکههای توزیع در فضای مجازی، شبکههای توزیع کالا در سطح عرضه و همچنین مردم این است که در هر صورت باید شفافیت و دقتی در بازار صورت گیرد.
طرح شناسهدار کردن کالاها تاکنون ۶۶ درصد پیشرفت داشته و اصلاح نظام بازار مشهود است بهطوریکه خود تولیدکنندگان؛ تولید و تأمین برخی کالاها را پیشنهاد دادند و ضمانت میکنند.
مجری: آیا قرار است طرح شناسه کالا هم به فراموشی سپرده شود؟
برادران: برای اینکه شفافسازی کنیم باید روال قانونی را طی کنیم. دولت مجری قوانین است. بحث شناسه و کد رهگیری کالا در قالب قوانین به دستگاهها تکلیف شده است.
مجری: ظرفیتهای قانونی کم نیست؟
برادران: در شرایط فعلی بنده به عنوان رئیس ستاد مبارزه با قاچاق کالای وزارت صمت فقط مجری آن قوانینی هستم که قبلاً هم بوده، در ۶ ماه اخیر در برخی گروههای کالایی نسبت به ۶ سال قبل، حدود دو برابر شناسه کالا صادر کردیم که این قطعاً بازار را شفاف میکند و انحراف کالا را به حداقل میرساند. نگاه ستاد مبارزه با قاچاق کالا مقطعی، احساسی و شعاری نیست.
عزم جدی دستگاهها برای برخورد با قاچاق کالا
مجری: قاچاق ارز به سه مقوله؛ کالاهایی که به صورت قاچاق وارد کشور میشوند، کالاهایی که به صورت قاچاق از کشور خارج میشوند و خرید و فروش کالاهای قاچاق در کشور دستهبندی میشود. شما با کدام یک از مقولههای قاچاق بیشتر درگیر هستید؟
نیرومند: ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز با کمک ۲۷ دستگاه عضو ستاد با هرگونه خروج غیر قانونی کالا بهویژه کالاهای اساسی برخورد میکند.
طبیعتاً هر ۳ موضوع در دستور کار ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز است. صادرات رسمی قاعدتاً ساز و کار خودش را دارد و تولیدکنندگان از مجاری قانونی این کار را انجام میدهند، اما قاچاق خروجی که در واقع همان صادرات غیررسمی و صادرات خلاف قانون است، زمانی بود که که یارانه دولتی به کالاهای اساسی تخصیص پیدا میکرد و با افزایش نرخ ارز و گرانی این محصولات در خارج از مرز، میل برای صادرات رسمی و غیررسمی را به وجود آورد.
برای نخستین بار در سالهای ۹۷-۹۸ موضوع قاچاق دام از کشور مطرح شد که به دلیل قیمت بالا، حدود ۴ برابر قیمت واقعی نسبت به داخل کشور در کشورهای حاشیه مورد توجه قرار داشت.
مجری: قبل از آن هم گندم بود.
نیرومند: بله، در دورههای مختلف هم موضوع خروج غیرقانونی گندم وجود داشت. البته قیمت دلار نباید تعیین کننده موضوع خروج کالا از کشور باشد، گاهی اوقات تغییرات اقتصادی در کشورهای همسایه موجب ورود کالا به کشور یا خروج کالا از کشور میشود.
به عنوان مثال در گذشته قاچاق دام از پاکستان به کشور وارد میشد، ولی بعد از آن شاهد خروج دام به سمت کشورهای همسایه بودیم.
با ایجاد سامانههای ثبت و سازوکارهای نظارتی، نظارت بر چرخه تولید و عرضه بیشتر شده و زمینه خروج کالاهای اساسی از بین میرود. از سالها پیش موضوع قاچاق سوخت وجود داشت ولی به طور کلی در یکی دو سال گذشته موضوع قاچاق بیشتر معطوف به کالاهای اساسی و یارانهای میشود.