روز جهانی گرمسیری فرصتی است برای ارائه راهکارهای قابل اجرا به منظور کنترل گرمایش جهانی و جلوگیری از نابودی مناطق جنگلی است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، افزایش حجم گازهای آلاینده در اتمسفر زمین و نابودی محیط زیست به واسطه فعالیتهای بشر در چند دهه اخیر آسیبهای جبرانناپذیری به کره زمین زده است. یکی از مهمترین تبعات تخریب محیط زیست بالاتر رفتن سرعت تغییرات اقلیمی و افزایش دمای زمین است. بررسیها حاکی از آن است افزایش دمای کره زمین موجب بروز خشکسالیهای گسترده شده و زندگی میلیونها جاندار ساکن مناطق مختلف سیاره آب در خطر قرار داده است.
به منظور آگاهی بخشی درباره آسیبهای نابود کننده گرمایش جهانی و ارائه راهکارهای اجرایی برای مقابله با افرایش بیش از اندازه دما هرساله گردهمایی در ۸ تیر (۲۹ ژوئن) به مناسبت روز جهانی مناطق گرمسیری برگزاری میشود. هدف از برگزاری این همایش بینالمللی افزایش آگاهی مردم درباره چالشها و پیامدهای گسترده ناشی از گرمایش جهانی است. روز جهانی مناطق گرمسیری استوایی برای اولین بار در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۷ برگزار شد.
به طور کلی منطقه گرمسیری استوایی یا منطقه حاره، قسمتهایی از زمین است که بین مدار رأس السرطان (Tropic of Cancer) در نیمکره شمالی و مدار رأس الجدی (Tropic of Capricorn) در نیمکره جنوبی قرار دارند. این مناطق دارای آب و هوایی گرم و مرطوب و بارشهای فراوان در طول سال هستند. اگرچه توپوگرافی و عوامل دیگر بر دگرگونیهای محیط زیستی در این نواحی اثر گذاشته و دمای ارتفاعات کمی پایینتر است، اما این ناحیه معمولاً گرم بوده و دمای آن بیش از ۱۸ درجه است. تغییرات فصلی کمتری را در دمای روزانه تجربه میکند. منطقه گرمسیری استوایی ۴۰ درصد از مساحت کل کره زمین را به خود اختصاص داده و نواحی وسیعی از قارههای آمریکا، اقیانوسیه، آفریقا و آسیا را شامل میشود.
بروز چالشهای جدی زیست محیطی در مناطق گرمسیری
به دلیل شرایط مطلوب دما و رطوبت در منطقه گرمسیری این نواحی میزبان تقریباً ۸۰ درصد گونههای جانداران است و بسیاری از زبانها و فرهنگهای در این مناطق به وجود آمدهاند. همچنین میزبان نزدیک به ۹۵ درصد از جنگلهای حرا در جهان بر اساس مساحت و ۹۹ درصد از گونههای حرا در نواحی گرمسیری قرار دارند. با وجود تنوع زیستی بسیار بالای این مناطق، میزان نابودی و تلف شدن گونههای گیاهی و جانوری نیز در مناطق گرمسیری بالاست. این منطقه کمی بیش از نیمی از منابع آب تجدیدپذیر جهان را در خود جای داده است. با این حال تقریباً نیمی از جمعیت آنها در برابر تنش آبی آسیبپذیر هستند. با افزایش کره زمین در دهههای اخیر، منطقه گرمسیری با چالشهای متعددی مانند تغییرات اقلیمی، آب و هوایی، جنگل زدایی و قطع درختان، شهرنشینی مواجه شده است.
یکی از تأثیرگذارترین و شاخصترین پوشش گیاهی این منطقه جنگلهای بارانی است و نقش زیادی در جذب دیاکسید کربن زمین و جلوگیری از گرم شدن دارند. در چند سال گذشته آتش سوزی درختان، گرمای هوا، جنگل تراشی و مواردی دیگر افزایش یافته و باعث آزاد شدن حجم زیادی از گاز کربن به جو زمین شده است. در گذشته نه چندان دور کمربند گستردهای از این جنگلهای انبوه، از آمریکای جنوبی تا جنوب شرق آسیا و بخشهایی از آفریقا را پوشانده بود، اما این روزها جای آنها را چراگاههای وسیع، زمینهای کشاورزی کشت سویا، کاشت درختان نخل روغنی و مناطق مسکونی گرفته است. این جنگلزدایی زندگی تمام مردم کره زمین را تحت تاثیر و در معرض خطر قرار میدهد. مطالعات دانشمندان نشان داده که بشر تقریباً دو سوم از پوشش اصلی جنگلهای بارانی گرمسیری جهان را تخریب یا نابود کرده است.
روند نابودی جنگلهای آمازون همچنان ادامه دارد
جنگلهای آمازون از مهمترین زیستگاههای هزاران گونه گیاهی و جانوری است و اهمیت تأثیرگذاری این جنگلها بر آب و هوای کره زمین تا حدی است که دانشمندان آن را ریههای سیاره آبی میدانند. در دهههای اخیر جنگلهای آمازون واقع در برزیل، برای رونق کشاورزی و کشت محصولات سود آوری مانند سویا یا پرورش گاو و ...، بیشتر از سایر مناطق تحت فشار قرار گرفته است. پروژه پایش و حفاظت از جنگلهای بارانی آند (MAAP) با استفاده از تصاویر ماهوارهای نشان داده است که در سال ۲۰۱۶، ۳ میلیون هکتار از جنگلهای بارانی بر اثر آتشسوزی و جنگل تراشی از بین رفته که اکثر آن بر اثر آتشسوزی بوده است. استفاده از سیستم نظارت و پایش ماهوارهای و هشدار آتشسوزیهای جنگلی در مناطق گرمسیری که در ظرف مدت زمان کوتاهی هشدار آتش سوزی را به مقامات کشورهای مربوطه ارسال میکند موجب شده میزان آتشسوزیها کاهش بیاید، ولی بقیه عوامل همچنان به تخریب جنگلها ادامه میدهند.
با وجود اینکه تمام جمعیت کره زمین در مناطق گرمسیری و در جنگلهای بارانی زندگی نمیکنند، اما به جرأت باید گفت تمام ساکنان سیاره آبی از این جنگلها نفع میبرند و نابودی آنها باعث آزاد شدن مقادیر زیادی گازهای گلخانهای به جو میشود و در نتیجه سرعت گرمایش زمین بالا میرود.