روزی به نام عفاف و حجاب

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مرکز اراک؛ اجرای کشف حجاب از پس تقلید از فرنگیان و سفرهای رضاشاه به فرنگ آغاز شد و در نهایت ۲۱ تیر ماه سالروز قیام مردم مشهد در پی واقعه مسجد گوهرشاد و کشته شدن هزاران تن از مردم و روحانیون در اعتراض به قانون کشف حجاب می باشد که این روز را به نام روز ملی حجاب و عفاف نامیده شده است . این واقعه در سال ۱۳۱۴ در مشهد رخ داده است . از آن پس مبارزه با بدحجابی همچنان در بین مردم مسلمان ایرانی ادامه دارد .

از سال ۱۳۱۳ که رضاخان در اولین و آخرین سفر خارجی خود به ترکیه تصمیم گرفت با زور چماق مانند ممالک فرنگی، اسباب ترقی و رفاه جامعه ایرانی را فراهم سازد، تا کنون بیش از ۷۷ سال می‌گذرد.

رژیم پهلوی برای آماده ساختن زمینه کشف حجاب، مجلس وادار کرد در ششم دی ماه ۱۳۰۷، قانون متحدالشکل نمودن لباس‌ها را تصویب کرد. بر اساس این قانون، پوشیدن کت و شلوار و کراوات و کلاه فرنگی برای مردان، الزامی شد. تلاش‌های رضا خان باعث شد تا عده‌ای از زنان غرب زده، به ویژه زنان درباری و زنان دولت مردان، به صورت بی حجاب یا بدحجاب، در مجامع و معابر عمومی ظاهر شوند و مردم نیز تحت تاثیر اختناق و ظلم رضاخانی، حساسیت لازم را از خود نشان ندادند. تعویض کلاه مردان، مقدمه کشف حجاب زنان بود و هیچ کس جرات نکرد به صورت آشکار به آن اعتراض کند.

با اعلام قانون منع حجاب، آیین نامه زیر طی بخش نامه‌هایی به تمامی مراکز دولتی و غیردولتی ابلاغ شد:

۱. اعطای وام به کارمندان دولت جهت خرید لباس مناسب برای همسرانشان، به منظور حضور در جشن‌ها و میهمانی ها.

۲. توبیخ و در مواردی اخراج کارمندان دولت، در صورت عدم حضور آن‌ها و همسرانشان (بدون حجاب) در ضیافت ها.

۳. بازداشت و مجازات مخالفان کشف حجاب.

۴. ممانعت از ورود زنان باحجاب به فروشگاه ها، سینماها، گرمابه‌های عمومی، درمانگاه‌ها و یا ممانعت از سوارشدن آن‌ها بهدرشکه و اتومبیل.

پس از ورود مرحوم شیخ محمد تقی بهلول از فردوس به مشهد و اطلاع از هجرت و زندانی شدن آیت الله قمی، وی در اعتراض به شرایط پیش آمده، سخنرانی کوتاهی کرده و به واسطه این سخنرانی، دست گیر شد و پس از آزادی، وی در سخنرانی دیگری، پیشنهاد تحصن در مسجد گوهرشاد را مطرح کرد و گفت: «.. کار از کار گذشته و ما نباید نرمی نشان دهیم. باید پایمردی کرده، مقاومت کنیم یا حاج آقا حسین قمی را از زندان آزاد کرده و احکام اسلامی را جاری کنیم یا همه کشته شویم».

با وجود مذاکره بهلول با سران نظامی شهر مشهد و تلگراف عالمان مشهد به رضاخان و درخواست برای حفظ حرمت استان مقدس رضوی، نظامیان، صبح یکشنبه روز ۲۱ تیرماه ۱۳۱۴ شمسی با یورش به متحصنین در حرم به سرکوب آن‌ها پرداختند، پس از مدتی، مقاومت مردم در مقابل تجهیزات نیرو‌های رژیم شکسته شد و آن‌ها قتل عام شدند. عمق جنایت رضاخانی به حدی بود که بر اساس مشاهدات یکی از حاضرین، تعداد کامیون‌هایی که مجروحین و کشته شدگان قیام مسجد گوهر شاد را خارج می‌کردند، ۵۶ کامیون ذکر شده است که در محله خشت مال‌ها و باغ خونی مشهد در گودالی ریخته شدند؛ در حالی که بعضی از آن‌ها هنوز زنده بودند.

نتایج قیام مسجد گوهرشاد

۱. این قیام، مشروعیت خاندان پهلوی را زیر سؤال برد و به عنوان نقطه اوج مبارزات مردم بر ضد حکومتی که با مذهب سر ستیز داشت، همواره تنور مبارزه را گرم نگه داشت.

۲. این حادثه به مردم ایران ثابت کرد که مدرنیته مورد نظر غرب و ترقی غربی، هرگز با اعتقادات و دیانت آن‌ها سر سازگاری ندارد و نیز موجب تقویت پایگاه روحانیت شیعی به عنوان تنها نهاد متولی دیانت مردم شد. قیام مسجد گوهرشاد، اگرچه به ظاهر شکست خورد، ولی افق‌های جدیدی از مبارزه دینی تحت نظارت مرجعیت شیعی را برای مردم ایران گشود.

دستاورد اصلی قیام مسجد گوهر شاد، نشان دادن ماهیت اصلی تمدن و رفاه غربی به جامعه ایرانی بود. با این قیام و کشتار وحشیانه رضاخان در آستان مبارک رضوی، ثابت شد که نسخه تجویزی روشنفکران برای مدرن شدن جامعه ایران، نه تنها به مقدس‌ترین اعتقادات آنها، بلکه به جان آن‌ها نیز رحم نمی‌کند.

این دستاورد بعد‌ها خود را در قالب انقلاب اسلامی و حضور پر شور زنان باحجاب در تظاهرات برضد رژیم شاهنشاهی به خوبی نشان داد.