در نخستین برنامه «سینما پرتره» ضمن بررسی «سیر اندیشه سینمایی رسول ملاقلیپور» فیلم سینمایی «پرواز در شب» نیز به نمایش درآمد.
در این نشست «امیررضا نوریپرتو» دبیر جلسه گفت: کارنامه سینمایی ملاقلیپور زمان طولانی را در بر میگیرد که بیش از ۲۵ سال بوده است. در این جلسه بیشتر به فیلمسازی او در دهه شصت میپردازیم. او یک فیلمساز در ژانر دفاع مقدس بود که کار خود را با فیلم «نینوا» آغاز کرد، سپس «بلمی به سوی ساحل» و «پرواز در شب» را ساخت. فیلم «افق» کمی متفاوتتر بود و به نوعی سینمای حادثهای جنگی بود.
در این نشست «اکبر نبوی» منتقد، نویسنده و پژوهشگر سینما و از افراد نزدیک به مرحوم ملاقلیپور با تشریح اندیشه این سینماگر در سینما عنوان کرد: رسول ملاقلیپور به معنای درست کلمه هنرمند بود. او جوشش هنری داشت و این جوشش او را هدایت میکرد. هنرمند باید جوشش و سلوک داشته باشد؛ رسول ملاقلیپور اینگونه بود و من این حرف را بر اساس آثار و دوستی که با او داشتم، میزنم. او با سوژههایش زندگی میکرد.
وی ادامه داد: هنر، ترجمه موقعیتهای انسانی است و هنرمند باید آن را تجربه کند. رسول ملاقلیپور با خودش خیلی صادق بود، شاید در مواجهه با موقعیتهای بد اجتماعی انسان تندی بود، اما با خود در صلح بود. رسول پیشگام در سینمای انسانشناسانه دفاع مقدس بود و نخستین فیلم انسانشناسانه او «پرواز در شب» بود. تمام آثار جنگی با هر ایدئولوژی رنگ حماسی دارند، چون جنگها جوهره وجود انسان را میشناساند که در حالت عادی شناخت این جوهره امکانپذیر نیست.
نبوی افزود: او در سینمای اجتماعی دفاع مقدس هم حرفهایی داشته و آن را بیان کرده است. انسان موضوع رسول ملاقلیپور بود و همیشه در فیلمها به انسان پرداخته است. نگاه او به انسان یک نگاه توحیدی بوده است.
نبوی تصریح کرد: سیری که رسول داشته است، سیر فکری و معرفتی است که حول یک باور چرخیده و صیقل خورده و کانون معرفتی او بسط پیدا کرده است. رسول در فیلمهای پس از «نینوا» همان رسولی است که «نینوا» را ساخته، اما نگاه معرفتی او فربه شده است. هم فردیت انسان و هم انسان در جمع برای ملاقلیپور دارای اهمیت است. او کانال کمیل را به عنوان یک عنصر تالیفی در «سفر به چذابه» تکرار میکند، اما این بار به گونهای معرفتی بازگشت داشته است.
وی تصریح کرد: رسول ملاقلیپور و ابراهیم حاتمیکیا عارف نیستند، اما هنرمند هستند و جهانی فراتر از جهان ماده را میبینند و این تفاوت هنرمند با دیگران است.
نبوی ادامه بیان کرد: تمام آثار رسول ملاقلیپور و ابراهیم حاتمیکیا ضد جنگ هستند. بدون استثنا تمام فیلمهای خوب دفاع مقدس ما ضد جنگ است، تمام اشعار مربوط به دفاع مقدس ضد جنگ است، تمام آثار هنری و کتابهای ما که به دفاع مقدس پرداخته است ضدجنگ است. هر ملتی که دفاع میکند، کار ضدجنگ انجام داده است. جنگ آمده که زندگی مردم را مختل کند، ناموس هستی مبتنی بر صلح است و جنگ خلاف ناموس هستی است، به همین دلیل هیچ انسان موحدی جنگ را تقدیس نمیکند. برخی افراد آثاری را به عنوان فیلم ضدجنگ مطرح میکنند که ضد جنگ نیست بلکه ضد دفاع است و این بد است. دفاع مقدس در نگاه رسول ملاقلیپور و دیگر هنرمندان فعال در این عرصه دو وجه دارد وجه توحیدی و وجه دفاع میهنی.