مداخلات عربستان در لبنان تمامی ندارد

زدوبند‌های انتخاباتی منتهی به تغییر آرایش نیرو‌های پارلمانی

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صداوسیما؛ انتخابات پارلمانی گذشته لبنان که در ۲۵ فروردین ماه ۱۴۰۱ برگزار شد دو ویژگی اصلی داشت که در هر دو نقش مداخله گرانه عربستان بارز و آشکار بود: نخست کاهش آرای سعد حریری رئیس جریان المستقبل و دوم افزایش آرای سمیرجعجع رهبر قوات لبنانی که از عاملان کشتار آوارگان فلسطینی در اردوگاه‌های صبرا و شتیلا به شمار می‌رود.
دراین انتخابات، جریان آزاد مسیحی به رهبری جبران باسیل داماد میشل عون همپیمان حزب الله با از دست دادن ۱۱ کرسی صاحب ۱۸ کرسی شد، اما در مقابل جریان قوات لبنانی به رهبری سمیرجعجع و از مخالفان سرسخت حزب الله با کسب ۶ کرسی جدید، تعداد کرسی‌های خود را به ۲۱ کرسی افزایش داد.
ازچندماه پیش از برگزاری انتخابات، ولید البخاری سفیر عربستان سعودی در لبنان به تبلیغات گسترده به نفع سمیر جعجع دست زده بود و طی تماس و دیدار با فرزندان عشایر عربی از آن‌ها می‌خواست که از نامزد‌های وابسته به حزب «القوات اللبنانیه» به ریاست سمیر جعجع حمایت کنند. وی تاکید می‌کرد که سمیر جعجع اولین همپیمان عربستان سعودی در لبنان است و ریاض در انتخابات پارلمانی این کشور از او حمایت خواهد کرد.
شرکت نکردن سعد حریری به عنوان رهبر جریان المستقبل در انتخابات پارلمانی گذشته از دیگر ویژگی‌های بارز انتخابات بود.
عربستان تا مدت‌ها روی سعد حریری سرمایه گذاری کرده بود، اما بعد از اینکه وی نتوانست خواسته‌های بن سلمان را محقق کند از چشم وی افتاد. ابتدا در ریاض بازداشت و زندانی و سپس به تدریج از صحنه سیاسی لبنان کنار گذاشته شد به گونه ایی که جریان مستقبل به رهبری سعد حریری در انتخابات پارلمانی گذشته شرکت نکرد و نماینده‌های وابسته به حزب المستقبل که به صورت فردی و غیر حزبی کاندید شدند، توانستند تنها ۷ کرسی را از آن خود کنند در حالی که حزب المستقبل در پارلمان قبلی لبنان ۲۰ نماینده داشت.
به نوشته رای الیوم ریاض مانع از حضور و مشارکت حریری و جریان المستقبل وی در انتخابات پارلمانی شد و باعث گردید تا وی از فرآیند سیاسی لبنان خارج شود.
روزنامه سعودی عکاظ نیز با اذعان به نقش دولت متبوع خود در کنار زدن سعد حریری نوشت: به نظر می‌رسد حریری پس از ۱۷ سال کاملا فرق کرده و دیگر آن جوانی نیست که عربستان پس از ترور پدرش در فوریه ۲۰۰۵ اشک هایش را پاک کرد. اقدامات حریری کار‌های سمبلیک سیاسی به شمار می‌روند و نمایانگر آن است که در عمل رویکرد " تشیع سیاسی " را در پیش گرفته است.

اعمال فشار بر نجیب میقاتی برای امتناع از تشکیل دولت قبل از پایان دوره ریاست جمهوری میشل عون

بعد ازاینکه نجیب میقاتی در دوم تیرماه مامور تشکیل کابینه شد، میشل عون رئیس جمهور قبلی و سید حسن نصرالله دبیرکل حزب الله لبنان به همراه دیگر همپیمانان سیاسی خود از جمله نبیه بری رئیس پارلمان نهایت تلاش خود را بکار گرفتند که تکلیف کابینه جدید قبل از پایان دوره ریاست جمهوری میشل عون در نهم ابان ۱۴۰۱ مشخص شود تا کشور دچار خلاء سیاسی نشود.
به گفته منابع آگاه ریاض به متحدان خود در لبنان توصیه کرده بود که بدون تشکیل دولت، وضعیت را همان‌طور که هست حفظ کنند یا این‌که اجازه ندهند دولتی که میشل عون و حزب‌الله در آن نقش دارند تشکیل گردد. به گفته این منابع، عربستان به متحدان خود توصیه کرده است که درباره عدم تشکیل دولت لبنان موضع قاطعانه اتخاذ نکنند، اما به‌شکل غیرمستقیم به مانع‌تراشی در این زمینه بپردازند.
گزارشی که روزنامه الاخبار لبنان چند هفته پیش از پایان دوره ریاست جمهوری میشل عون از پشت پرده تحرکات سیاسی برای جلوگیری از بروز خلاء ریاست جمهوری در لبنان ارائه داد کاملا مشخص بود که نجیب میقاتی تحت فشار‌های شدید برای فرار از تشکیل کابینه قرار دارد. به نوشته این روزنامه" تماس‌های حزب الله برای تسهیل روند تشکیل دولت لبنان مثمر ثمر بود و در مرحله اول، میشل عون رئیس جمهور و نجیب میقاتی نخست وزیر را در خصوص توافق درباره ترکیبی از کابینه که مشکلی برای هیچ یک از طرف‌ها ایجاد نکند، متقاعد کرد. بعد از رایزنی با میشل عون، به نجیب میقاتی نخست وزیر این کشور پیشنهاد شد که ترکیب کابینه فعلی به همین گونه حفظ شده و به رئیس جمهور معرفی شود تا اقدامات بعدی از جمله معرفی کردن آن به پارلمان برای کسب رای اعتماد مورد قبول انجام شود. اما مساله غیرمنتظره این بود که نجیب میقاتی در دیدار با عون و رایزنی درخصوص این موضوع، مساله دیگری را پیش کشید و گفت که خواستار تغییر امین سلام وزیر اقتصاد است. میشل عون با این خواسته میقاتی موافقت کرد؛ به شرط اینکه خودش وزیر جایگزین را معرفی کند، اما میقاتی اصرار کرد که قبل از انتخاب با وی مشورت شود. در این موقع، میشل عون به نجیب میقاتی گفت که به محض آماده شدن کابینه برای اعلان رسمی، آماده طرح اسم وزیر مورد نظر خود است و گزینه‌ای را برای این منصب انتخاب نخواهد کرد که برای کسی تحریک آمیز نباشد. توافق شد که جلسه‌ای برای نهایی کردن این مسئله برگزار شود، اما میقاتی خواستار به تعویق انداختن این امر به اواخر ماه جاری و یا اوایل ماه آینده میلادی و بعد از بازگشت خود از انگلیس (شرکت در مراسم تشیع ملکه الیزابت دوم) و نیویورک (شرکت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل) شد که این باعث خشم میشل عون و طرف‌های میانجی شد".

ممانعت از تعیین جانشین میشل عون و ایجاد خلاء ریاست جمهوری

همزمان با رایزنی‌های داخلی از سوی نیرو‌های موسوم به ۸ مارس، کشور‌های اروپایی نیز با توجه به جنگ اوکراین و نیازی که به انرژی دریای مدیترانه دارند مایل به تشدید بحران سیاسی جدید در لبنان نبوده و لذا به تلاش‌هایی برای جلوگیری از ایجاد خلاء ریاست جمهوری در این کشور دست زدند که این تلاش‌ها با مانع تراشی‌های عربستان به نتیجه نرسید.
سفارت سوئیس با برگزاری یک ضیافت شام از همه احزاب و نیرو‌های سیاسی لبنان دعوت کرد تا برای انجام گفتگوی ملی جهت توافق درباره انتخاب رئیس جمهور آینده دراین ضیافت حضور یابند. اما سفارت عربستان بعد از مطلع شدن از این ابتکار سوئیس بلافاصله با صدور فراخوانی از حامیان خود خواست تا جلسه سفارت سوئیس را تحریم کنند. سنگ‌اندازی‌های سفارت عربستان موجب لغو نشست سفارت سوئیس شد؛ چرا که هدف از برگزاری این دیدار گفتگوی همه احزاب و نیرو‌های لبنانی با یکدیگر بود.
همچنین به نوشته سایت ال بی سی لبنان"در نشستی که کمیته مشترک فرانسه-عربستان در پاریس برگزار کرد، پاتریک دوریل، مشاور رئیس جمهور فرانسه، برنار امیه، رئیس دستگاه اطلاعات خارجی فرانسه و آن گریو، سفیر فرانسه در لبنان از طرف فرانسه و از طرف عربستان نیز نزار العالولا، نماینده دستگاه اطلاعات این کشور و ولید البخاری، سفیر عربستان در لبنان حضور داشتند.
پاریس بر توافق میان گروه‌ها در پارلمان لبنان جهت انتخاب رئیس جمهور و اهمیت حفاظت از این کشور و فراهم کردن شرایط برای بازگرداندن آن به مسیر شکوفایی از طریق اجرای اصلاحات لازم تاکید کرد. اما طرف عربستانی رویکرد متفاوتی داشت، العالولا در این نشست به نقل از سران عربستان تاکید کرد که آن‌ها بر خصوصیات رئیس جمهور آتی لبنان تاکید کردند و در این موضوع اولویت برای آن‌ها توافق درباره نامزد با مشخصات موردنظرریاض است.
فرانسوی‌ها در این نسشت به سعودی‌ها گفتند، اگر حزب‌الله به ریاض تضمین دهد که نخست وزیری وابسته به آن‌ها را روی کار می‌آورد، آیا آن‌ها با سلیمان فرنجیه به عنوان کاندیدایی میانه موافق خواهند بود که در مقابل سعودی‌ها با یادآوری تجربه میشل عون، این پیشنهاد را نپذیرفتند، هیئت سعودی به همتای فرانسوی خود اعلام کرد، اگر قرار به انتخاب کاندیدایی میانه برای این سمت باشد، آمریکا، قطر و مصر ترجیح می‌دهند فرمانده ارتش کاندیدا شود به ویژه که احزاب مسیحی و در رأس آن‌ها دو حزب القوات اللبنانیه و الکتائب و برخی نمایندگان مستقل مخالفتی با ژوزف عون ندارند.

حفظ و تقویت نظام ملوک الطوایف سیاسی با توسل به طناب پوسیده پیمان طائف

بیش از سه دهه از پیمان طائف می‌گذرد و طی سال‌های گذشته هیچ مراسمی برای سالگرد آن برگزار نمی‌شد.
هرچند این پیمان به جنگ داخلی لبنان پایان داد و با انتقال بخشی از اختیارات رئیس جمهور به نخست وزیر موازنه سیاسی را تا حدودی به نفع مسلمانان تغییر داد، اما از انجا که به ملوک الطوایف سیاسی رسمیت بخشید همواره مورد انتقاد بوده است. اما از آن جا که عربستان از تلاش‌های قبلی خود برای بازیابی موقعیت از دست رفته خود در لبنان از طریق آویزان شدن به جریانات راست مسیحی همچون سمیرجعجع نتیجه نگرفته بود لذا باردیگر به پیمان طایف متوسل شد و در پنجم نوامبر سفارت عربستان در بیروت به مناسبت سی و سومین سالگرد توافق طائف، نشستی تحت عنوان «کنفرانس توافق طائف» در کاخ یونسکو لبنان برگزارکرد.
عربستان از چند هفته قبل برای برگزاری این کنفرانس فراخوان داده و از همه طرف‌های مربوطه در لبنان خواسته بود تا به منظور جلوگیری از نقض توافق طائف در سایه تحولات جدید، در این کنفرانس مشارکت کنند. اغلب نیرو‌ها و جریان‌های سیاسی و فرقه‌ای لبنان به استثناء نمایندگان حزب‌الله در این کنفرانس حاضر شدند. سفیر سعودی در ابتدای این کنفرانس به سخنرانی پرداخت و مدعی شد «کنفرانس توافق طائف نشان‌دهنده علاقه عربستان سعودی و رهبری آن به حفظ امنیت و وحدت و ثبات لبنان است. ما احساس نیاز شدید به فرمولی برای همزیستی مسالمت‌آمیز در لبنان و حفظ هویت عربی این کشور داریم و تاکید می‌کنیم که هرجایگزینی برای توافق طائف به معنای رفتن به سمت سرنوشتی نامعلوم خواهد بود».
«نجیب میقاتی» نخست‌وزیر مکلف به تشکیل دولت لبنان نیز با حضور در این کنفرانس اعلام کرد «پیمان طائف به عنوان ستون اصلی پایان جنگ داخلی لبنان در حدود ۳۰ سال قبل محسوب می‌شود، از اهمیت زیادی برای کشور ما برخوردار است. اینکه ما در اینجا حضور گسترده‌ای را به مناسبت سی و سومین سالگرد این پیمان به هم رسانده‌ایم، خود گویای اهمیت این توافق است که هنوز هم بعد از ۳۰ سال از مناسب‌ترین و بهترین توافق‌ها برای کشور لبنان است».
اما پایگاه خبری العهد لبنان با انتشار گزارشی، تصریح کرد عربستان که دیگر قدرت چندانی در عرصه سیاسی لبنان ندارد، با طرح ادعای اجرایی نشدن توافق طائف در تلاش است تا بار دیگر بتواند جایی در میدان سیاسی لبنان باز کند و در نتیجه به توطئه‌های خود علیه مردم این کشور ادامه دهد. اقدامات سفیر سعودی و متوسل شدن وی به توافق طائف صرفا تلاش برای سرپوش گذاشتن بر شکست مفتضانه سعودی در لبنان است؛ چه در سطح سیاست خارجی یا حمایت از خیل کسانی که متهم به سرقت اموال لبنان تحت لوای ریاض و توافق طائف هستند.
احمد کاظم زاده