یک کارشناس حوزه پرداخت با بیان اینکه در بسیاری از کشورها دستکم ۲ مرکز مختلف برای شبکه پرداخت وجود دارد، گفت: بهتر است تا شبکهای موازی با تنها شبکه پرداخت و تسویه فعلی کشور راه اندازی شود.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما, پژوهشکده پولی و بانکی، محمد مهدی شریعتمدار درباره امنیت و پایداری نظام پرداخت گفت: در صورتی که بخواهم از زاویه دید بینالمللی و فعالان حوزه فینتک به این سوال پاسخ دهم، باید بگویم که مهمترین موضوع متمرکز بودن شبکه پرداخت در کشور است. در بیشتر کشورها، چه شبکههای تسویه و چه پرداخت کارتی، در یک نقطه و مرکز متمرکز نیستند، زیرا ریسکهای مترتب به نوعی نسبت به متمرکز بودن این شبکه کمتر خواهد بود. بسیاری از کشورها دست کم از ۲ مرکز مختلف برای کاهش این ریسک استفاده میکنند.
وی افزود: احتمال دارد که در برخی موارد مشکلاتی برای زیرساختها به وجود بیاید یا سامانه مرکزی شبکه تسویه مورد حملات نرمافزاری قرار بگیرد. در صورتی که روش پرداخت و شبکه پرداخت تنها مرکز تسویه باشد، این حملات میتواند اختلالات جدی در جامعه ایجاد کند.
رییس سابق هیات مدیره انجمن فینتک با اشاره به رفتار شهروندان اروپایی و مقایسه آن با رفتار شهروندان ایرانی اظهار داشت: در بیشتر کشورهای اروپایی با وجود پیشرفت صنعتی، همچنان بخش بزرگی از جامعه قسمت زیادی از تبادلات خود را با پول نقد و اسکناس انجام میدهند، ولی در ایران به دلیل افت ارزش ریال و نوع اسکناسهایی که مورد استفاده قرار میگیرند، به طور عملی اسکناس از تبادلات حذف شده، زیرا در صورتی که فرد بخواهد با اسکناس تبادلات خود را پرداخت کند، باید حجم زیادی از اسکناس را همراه خود داشته باشد.
این فعال حوزه پرداخت تصریح کرد: با توجه به سیاستهایی که در چند سال اخیر شاهد آن بودیم، اسکناس به طور کلی از سبد پولی شهروندان ایرانی حذف شده و تنها روش پرداخت هزینه مبادلات، پرداخت آنلاین، با استفاده از اپلیکیشن یا از طریق ابزارهایی مانند پوز و کارت بانکی است.
شریعتمدار خاطرنشان کرد: سینگل پوینت بودن یا نقطه حساس شبکه بار دیگر در حوزه حذف اسکناس از پرداختهای مردم خودنمایی میکند و این موضوع به شدت میتواند آسیبزا باشد.
وی پیشنهاد داد علاوه بر ضرورت حفظ امنیت و پایداری تنها شبکه پرداخت و تسویه فعلی کشور، ضروری است تا لاینی موازی در کنار آن ایجاد شود تا پایداری این شبکه افزایش یابد. از سوی دیگر استفاده از مسکوکات نیز تا حد امکان مورد استفاده قرار بگیرد.
ضرورت حضور بخش خصوصی در ایجاد زیرساختهای جدید
این کارشناس حوزه پرداخت در پاسخ به سوالی درباره زیرساختهای کلان ملی و شرایط آنها برای تحقق ارزشآفرینی دیجیتالی اظهار داشت: زیرساختهای ملی در حوزه بانکی ایران نسبت به بسیاری از کشورها، پرقدرتتر و سریعتر است، ولی زیرساختهای ما حاکمیتی و نیمه حاکمیتی هستند درحالی که در دنیا این زیرساختها توسط بخش خصوصی ایجاد شده و خارج از دسترس نهادهای حاکم توسعه پیدا کرده است.
وی ایجاد زیرساخت توسط بخش خصوصی را عاملی برای کاهش ریسک توصیف کرد و گفت: با توجه به ظرفیت بسیار خوب منابع انسانی که در کشور وجود دارد، رویکرد نهادهای تصمیمگیر در کشور باید تغییر کرده و به بخش خصوصی اجازه مشارکت در ایجاد زیرساختها را بدهد تا پروژههای جدیدی در کشور استارت بخورد.
سند راهبردی فضای مجازی بیشتر بر روی تقسیم کار تمرکز دارد
شریعتمدار درباره نقشی که سند راهبردی فضای مجازی میتواند در ارزشآفرینی دیجیتالی داشته باشد، تصریح کرد: سند منتشر شده توسط شورای عالی فضای مجازی، سند با کیفیتی است، ولی تمرکز آن بیشتر بر روی تقسیم کار و ابلاغ سیاستهای کلان کشور در این حوزه است تا یک سند تنظیمگرایانه.
وی با بیان اینکه احتمال دارد در بازار یا لایه نهاد تنظیمگر، اقدامی متفاوت و مغایر با سیاستهای ابلاغی در سند راهبردی فضای مجازی صورت بگیرد، افزود: با وجودی که یکی از چالشهای کشور فاصله داشتن اسناد بالادستی ابلاغی با واقعیات کشور و کیفیت پایین آنهاست، ولی این موضوع درباره سند راهبردی که توسط شورای عالی فضای مجازی ابلاغ شده، صدق نمیکند. با این حال بعضا شاهد هستیم که در لایه اجرا، اقدامی انجام میشود که با رویکرد سند راهبردی یا ابلاغی متفاوت است.
این کارشناس حوزهپرداخت درباره اقدامات لازم برای حفظ امنیت کاربران و حریم خصوصی آنها در ارزشآفرینی دیجیتال تصریح کرد: در روزهای اخیر سندی درباره مالکیت و حاکمیت داده منتشر شد، ولی این سند تمرکز کمتری بر حفظ حریم خصوصی داشته و عمده تمرکز آن بر روی حاکمیت داده است.
وی با بیان اینکه در اروپا و GDPR، حق مالکیت متعلق به کاربر نهایی است، تاکید کرد: قانونگذار در اروپا به کاربر اجازه میدهد و کسبوکار را ملزم میکند که دیتای مورد نظر کاربر را به کسبوکار دیگری منتقل کرده و از پلتفرم خود حذف کند. این موضوع، اما به طور جدی در ایران دنبال نمیشود.
رییس هیات مدیره انجمن فینتک گفت: به نظر من در نهایت نوعی اختلاف و نزاع بین بخش خصوصی و نهادهای حاکمیتی در ایران در خصوص مالکیت داده به وجود خواهد آمد. فکر میکنم در این زمینه رویکرد باید تغییر کرده و در نهایت مالکیت داده را به کاربر نهایی بدهیم.
همایش بانکداری الکترونیک امکان تعیین نقشه راه آینده نوآوری را دارد
وی درباره همایش بانکداری الکترونیک و نظامهای پرداخت که نهمین دوره آن قرار است طی روزهای اول و دوم اسفندماه برگزار شود نیز اظهار داشت: این همایش با کیفیتترین همایش در این حوزه در کشور است. دلیل اصلی این موضوع نیز آن است که بازوی پژوهشی بانک مرکزی مسئول برگزاری آن است.
شریعتمدار تصریح کرد: دلیل دومی که همایش بانکداری الکترونیک را با کیفیت میکند، تخصصی بودن صرف آن در حوزه نظامهای پرداخت و مشارکت خوب بانکها و شرکتهای PSP است.