بسته سلامت؛
چاقی و رژیمهای غیراصولی کاهش وزن
امروزه چاقی و اضافه وزن به یکی از مشکلات شایع تبدیل شده است و عوامل مختلفی علاوه بر دریافت زیاد کالری در ایجاد این مشکل نقش دارد.
اضافه وزن نتیجه نبود تعادل بین غذای مصرفی و فعالیت فیزیکی است.
عواملی همچون: وراثت و ژنتیک، فعالیت فیزیکی ناکافی، خواب و عادات شبانهروزی، استرس، الگوی نامناسب غذایی و برخی بیماریها در بروز و شیوع اضافهوزن و چاقی نقش مهمی ایفا میکند.
بسیاری از افراد برای رهایی از اضافه وزن و چاقی به دنبال رژیمهایی هستند که سریع وزنشان کاهش یابد.
روشهای مختلفی برای کاهش وزن به صورت حتی مستند وجود دارد که گاهی از سوی افراد خاص یا گروههای خاصی ارائه میشود؛ اما نمیتوان گفت تمام این رژیمها صحیح هستند.
ممکن است بسیاری از افراد که دارای اضافه وزن و چاقی هستند با جست و جو در فضای مجازی و گرفتن رژیمهایی مثل رژیمهای تک خوری، رژیم کانادایی و یا رژیم حذف کربوهیدراتها و مواردی از این دست، یا مراجعه به متخصصان تغذیه، درخواست رژیمهایی مثل رژیم کتوژنیک، رژیم اتکینز و دیگر انواع رژیم را داشته باشند که در مدت زمان کوتاه بتوانند وزن زیادی را کم کنند.
شاید پیروی از رژیمهای شدید و سخت در کوتاه مدت منجر به کاهش وزن بیشتر و سریع تری از رژیمهای اصولی شود و عدد ترازو سریع تر، اعداد پایین تری را نشان دهد، اما باید به مسئله دیگری هم توجه شود؛ اینکه در ساختار بدن چه تغییراتی ایجاد شده و کاهش چه چیزی باعث کاهش وزن شده است.
در این زمینه تحقیقات مختلفی برای بررسی تاثیر رژیمهای غذایی بر ترکیب بدن (Body Composition) انجام شده و به این نتیجه رسیده اند که رژیم های کاهش وزن اصولی، بیشتر باعث کاهش بافت چربی میشود؛
در حالی که بیشتر کاهش وزن در رژیمهای سخت و کاهش وزنهای سریع، به علت از دست دادن آب و بافت عضلانی بدن است.
این موضوع نشان می دهد با وجود کاهش وزن سریع در رژیمهای سخت، این رژیمها نتیجه ضعیف تری نسبت به رژیمهای اصولی دارد و حتی باعث آسیب به بخشها و اندامهای مختلف بدن هم می شود.
انواع رژیمهای کاهش وزن
رژیمهای بسیار کم کالری: در این نوع رژیم غذایی که در مواردی نادر، بیمار تحت نظر و حتی در حالت بستری به ناچار تحت این رژیم قرار میگیرد، میزان کالری دریافتی فرد بین ۲۰۰ تا ۸۰۰ کیلو کالری است.
این گونه رژیمها به طور معمول خطر ایجاد سنگ کیسه صفرا، ریزش مو، مشکلات پوستی، گوارشی، افسردگی، عصبانیت و کمبود مواد مغذی و ریزمغذیها را به همراه دارد و دردراز مدت هم موثر نیست؛ به این معنی که این نوع رژیم در کوتاه مدت به دلایل خاصی که خطری برای بیمار وجود دارد، ممکن است تجویز شود.
رژیمهای کم کربوهیدرات: در این نوع رژیم غذایی مصرف کربوهیدرات در برنامه غذایی روزانه فرد کمتر از ۲۵ گرم است.
رژیمهای نامتعادلی نیز استفاد میشود که بسیار کم چربی است و فرد بین صفر تا ۱۹ درصد انرژی را از چربی میگیرد؛ در حالی که در مواقع عادی میزان دریافت چربی تا ۳۰ درصد پیش بینی میشود.
رژیمهای لاغری غیر اصولی خطراتی مانند شل شدن پوست و از دست دادن عضلات، ریزش مو، دیابت، کبد چرب، سنگ کیسه صفرا و سرگیجه دارد.
کاهش وزن در طولانیمدت میتواند برای سلامت بسیار مفید باشد، چون لاغری فوری میتواند منجر به عوارض جدی و خطرناکی شود و وزن را مدام به صورت یویویی (رفت و برگشت) کم و زیاد کند.
بهطور متوسط در یک رژیم متعادل و سالم و البته پایدار، هر هفته باید نیم تا یک کیلوگرم کاهش وزن داشت که با کاهش بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰کالری دریافتی روزانهتان این اتفاق خواهد افتاد. ترکیب یک رژیم غذایی سالم با ورزش منظم منجر به از دست دادن وزن بدون اثر منفی میشود، اما نمیتوان انکار کرد در رژیمهایی که اصول اساسی در آنها رعایت نمیشود عوارض جبرانناپذیری در انتظار رژیمگیرندگان است.
با توجه به مطالعاتی که به تازگی منتشر شده است، کاهش وزن سریع میتواند به کاهش قابل توجه تودههای بدون چربی بافتهای عضلانی و استخوان منجر شود.
همین کاهش میتواند منجر به کندی سرعت سوخت و ساز بدن شده و اثرات سوء دیگری را در زمان توقف رژیم غذایی به دنبال داشته باشد.
ویژگیهای رژیم غذایی سالم
· رژیم غذایی باید متنوع باشد، یعنی تمام گروههای غذایی در آن وجود داشته باشد.
· تعادل داشته باشد، به این معنا که تنوع گروههای غذایی در یک نسبت متعادل قرار داشته باشد که نیازهای بدن فرد برآورده شود.
· تناسب داشته باشد، یعنی مقدار مصرف باید با جثه فرد، میزان فعالیت و نوع زندگیاش هماهنگ شود.
این تناسب باید به نحوی باشد که فرد در هر هفته بین نیم تا یک کیلوگرم وزن کم کند.
رژیمهایی که انواع دارو، جوشانده و موارد مشابه را پیشنهاد میکند، سطح سلامت فرد را به هیچ عنوان ارتقا نمیدهد، در حالی که منظور و هدف اصلی از کاهش وزن بالا بردن سطح سلامت افراد است؛
بنابراین برای کاهش وزن همانطور که فرد یکباره دچار اضافه وزن نشده است، باید در این راه صبر و اراده داشته باشد و آهسته و پیوسته و تحت نظر کارشناسان تغذیه اقدام به کاهش وزن کند.