گنبد فیروزهای سلطانیه در دل استان زنجان گنجینهای ارزشمند از یادگارهای دوران گذشته است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای زنجان؛ لقب بزرگترین بنای آجری جهان و سومین گنبد مرتفع دنیا، پس از سانتا ماریا و ایا صوفیه را به خود اختصاص داده است.
سبک معماری منحصربفرد آن سبب شده که در ساخت دیگر بناهای مشهور دنیا از آن الهام گرفته شود.
یکی از دیدنیترین و زیباترین جاذبههای شهر زنجان محسوب میشود.
از مستحکمترین بناهای تاریخی کشورمان بشمار میرود.
از ارزش فرهنگی و تاریخی بسیاری برخوردار بوده و در فهرست آثار یونسکو به ثبت رسیده است.
گنبد سلطانیه یکی از قطب اصلی گردشگری استان نیز به شمار میرود که سالانه پذیرای گردشگران زیادی از اقصی نقاط جهان است.
در شهر سلطانیه، گنبدی با رنگ فیروزهای خود آنچنان رخ مینماید که چشمان هر گردشگری را که پا به این دیار میگذارد، به سوی خود جلب میکند. این گنبد سر به فلک کشیده در فهرست مرتفعترین گنبدهای آجری جهان واقع شده و از نظر ارتفاع، بعد از کلیسای سانتاماریا و مسجد ایاصوفیه، سومین گنبد مرتفع جهان است.
این بنای بس عظیم از شاهکارهای هنری دوره ایلخانی و در واقع تجلیگاه هنر معماری این دوره است.
گنبد سلطانیه علاوه بر شکوه و عظمت معماری که در نوع خود بی نظیر است، دانشنامهای از نقش و طرح در تزیینات معماری آن روز، که بیانگر برههای از تاریخ معماری و هنر ایران است. بنای گنبد در دوران حکومت خدابنده از ۷۰۴ تا ۷۱۳ ه. ق. احداث شده و تنها بنایی است که از مجموعه ارگ سلطانیه باقی مانده است.
بزرگترین گنبد آجری جهان در پنج فرسخی سمت شرقی شهر زنجان در داخل باروی شهر قدیم سلطانیه قرار گرفته و بنایی است هشت ضلعی که طول هر ضلع آن ۸۰ گز است. هشت مناره نیز در اطراف گنبد دارد؛ و قدیمیترین گنبد دوپوش موجود در ایران است.
ارتفاع بنا ۴۸٫۵ متر و قطر دهانه داخلی آن ۲۵٫۵ متر که در قسمت بالایی آن ساختمان دور تا دور اتاقها و غرفهگرفته است.
خود گنبد از کاشیهای فیروزهای رنگ پوشیده و سقف داخل اتاقهای بالا با گچبریها و آجرهای رنگارنگ تزیین یافتهاست.
در حاشیه طاقها آیات قرآنی و اسماالله با خط جلی نوشته شده است. حکاکیهایی در آجرهای دیوارها و سقفهای رنگین بنا نیز دیده میشود.
تزیینات و چگونگی ساخت این آرامگاه در واقع نقطهٔ عطفی در معماری آن دوران بوده به این شکل که سبکی جدید را در معماری بهوجود آورده که از معماری سلجوقی جدا شده است.