رئیس انجمن تولید کنندگان و تامین کنندگان برنج ایرانی گفت : افزایش قیمت ارز و اختصاص نیافتن ارز دولتی باعث افزایش قیمت برنج خارجی شده است.
سوال : نگاهی بیندازیم به بازار برنج در ایام نوروز و ماه مبارک رمضان که در آن قرار داریم . آیا شوکی بوده؟ اختلالی بوده یا خیر ؟ بعد بپردازیم به مسائل دیگری که مربوط به بازار برنج میشود در این ایام تقریباً ۲۰ روزه بازار برنج را چگونه ارزیابی می کنید هم از منظر عرضه ، تقاضا و هم قیمت ؟
مختاریانی : من صحبت هایم را دو قسمت می کنم یک قسمت بحث برنج ایرانی است برنج ایرانی با توجه به اینکه امسال برداشت خوبی داشتیم و تولید خوب بوده ، قیمت هایش قیمتهای ثابتی است و تغییری نداشته و تقریباً رکودی در بازار است و پیشبینی افزایش قیمت هم نداریم یعنی با وجود اینکه سال پیش هر روز قیمتها تغییر میکرد و افزایش داشت اما درحال حاضر حتی از قیمتهای سال گذشته هم قیمتها پایینتر است و با اینکه یک سال گذشته و تورم کل اقتصاد را داشتیم ، در این قسمت ما هیچ افزایشی نداشتیم حتی کاهش هم در مقایسه با پارسال داشتیم مثل ارقام مرغوب که پارسال این زمان ۱۳۰ تا ۱۴۰ تومان بود الان حتی کمتر هم شده است . در قسمت برنج خارجی افزایش قیمت داشتیم و دلیل آن هم این بود که هم قیمت ارزی که تخصیص می دهند افزایش یافته یعنی مثلاً ما اوایل سال گذشته حدود ارز که می گرفتیم ۲۱۰۰۰ تومان بود الان صحبتش است ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی را داشته باشیم که آن هم مدت ها است که تخصیص ندادهاند و به همین علت واردات برنج با کندی مواجه است و در این مدت افزایش قیمت چشمگیر بوده به دلیل اینکه هم ارز بالا رفته و هم اینکه ارز تخصیص نمی دهند قیمت در این حوزه بالا رفته و باز بسته به سیاست های آینده که در پیش میگیرند میتوانند تعدیل شود یا میتواند بالاتر برود.
سوال : البته این نکته را اضافه کنیم که قیمت جهانی برنج هم افزایش پیدا کرد .
مختاریانی : در مقایسه با پارسال تفاوت پیدا کرده اما بیشتر تغییرات ناشی از افزایش خود نرخ ارزی بود که دولت تخصیص می دهد و این که مدتها است ارزی را تخصیص نداده یعنی مثلاً ما میانگین ۱۵۰ هزارتن برنج نیاز داریم حدود ۲۰۰ میلیون دلار باید تخصیص دهند ،مدتهاست که ارزی که تخصیص داده شده خیلی کمتر بوده است .
سوال : از چه زمان ارز تخصیص داده نشده است ؟
مختاریانی : یک چندماهی ثبت سفارش را ممنوع کردند اما از یکی دو ماه گذشته جسته و گریخته ثبت سفارش را انجام می دهند ، با این حال ارزی که می دهند مثلا ما ماهانه ۲۰۰ میلیون دلار برای بازار متعادل نیاز داریم خیلی کمتر از این است یعنی در ماههای گذشته شاید بتوان گفت حداکثر یک چهارم ارز مورد نیاز بوده و مابقی بازار هم به صورت درصدی وارد کنندگان بدون ارز توانستند از محل اعتبارات خود تامین کنند و تا آنجا که امکان داشته واردکنندگان اعتبارشان را مصرف کرده اند و از این به بعد با وزارت جهاد و بانک مرکزی است که بتواند تامین کند حتماً بازار متعادل میشود .
سوال : الان کمبودی در بازار برنج داریم ؟
مختاریانی : در برنج ایرانی که حتماً نه ولی در برنج وارداتی نمیشود گفت هنوز کمبودی هست ولی اگر روند این باشد حتما کمبود هم کمکم مشاهده میشود ، تا کنون هم سه چهارم مانده واقعی بازار را از اعتبار خود وارد کننده ها تامین می شده که آنها هم هرچه اعتبار داشتند مصرف کرده اند و احتمالاً به اندازه ارزی که داده میشود از این به بعد وارد می شود و اگر تدبیری نشود کمبود هم حتماً مشهود خواهد بود .
سوال : سال گذشته گفته میشد که ما دو میلیون و ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار تن تولید برنج ایرانی داشتیم و میزان یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن هم واردات داشتیم و گفته بودند با این میزان واردات تقاضا تحت پوشش قرار میگیرد و ما کمبودی نداریم . یک سوال اساسی که اینجا مطرح میشود میزان تقاضا است که عدد ها و آمار های متفاوتی را در آن رابطه میشنویم که اگر دقیق نباشد ما در مورد میزان نیاز برنج به مشکل برمیخوریم یعنی ممکن است واردات را بیشتر انجام دهیم یا کمتر انجام دهیم که قطعا تاثیر می گذارد بر تولید برنج داخلی و قیمت آن و ممکن است بازار به نوعی با شوک هایی مواجه شود . خیلی ها معتقد هستند که سرانه مصرف ما ۳۶ کیلوگرم است که این آمار را چندین سال است دارم میبینم یعنی میتوانم بگویم که حداقل در ۴ تا ۵ سال اخیر ما سرانه ۳۶ کیلوگرم را شاهد هستیم و خیلی از عزیزان معتقد هستند که در بهترین حالت با توجه به افزایش قیمت هایی که ما در بازار برنج شاهد بودیم و نمی توانیم از آن چشم بپوشیم سرانه مصرف در بهترین حالت ۳۰ کیلوگرم است و معتقد هستند با این ۳۰ کیلوگرم شاید اصلاً نیازی به واردات بر برنج نداشته باشیم و با همان برنج ایرانی تولید داخل خودمان بتوانیم بازار را تنظیم کنیم نه مثل ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار تن واردات داشته باشیم این ها نشان می دهد که ما هنوز به اعداد دقیق نرسیدیم و هر آنچه که داریم برنامهریزی میکنیم بر اساس حدس و گمان است نظر شما را در این رابطه بشنویم.
مختاریانی : سرانه مصرفی که گفته می شود بین بیست تا چهل و دو کیلوگرم متغیر جاهای مختلف می گویند و این میزان مصرف خیلی عوامل مختلفی تاثیر دارد مثلا در یک مقطع زمانی به شرکتهای تولیدکننده ماکارونی گندم ارزان می دادند و قیمت ماکارونی خیلی پایین بود ۸-۷ هزار تومان بود ولی آن طرف ارز برنج را نیمایی کرده بودند و فاصله زیاد شده بود ، این عوامل جانبی خیلی در مصرف تاثیر دارد ولی الان مثلا برنج خارجی جزو ارزان ترین کالاهایی است که یک خانواده می تواند بگیرد یک کالای نسبتاً مورد پسندی هم است نسبت به چیزهای دیگر مثلا حدود ۴۰ هزار تومان ۷-۸ نفر میتواند یک غذای مناسب داشته باشد و جزو ارزان ترین کالاهایی است که دست مردم می تواند برسد در مقایسه با کالاهای دیگری که وجود دارد بنابراین این ها در میزان مصرف موثر است یعنی قیمت خودش و مقایسه آن با رقبایش مانند ماکارونی و چیزهای دیگری که در این حوزه مصرف میشود اما راجع به واردات ،ما هر سال تقریباً یک میلیون و سیصد تا یک میلیون و پانصد هزار تن واردات داریم هر موقع از این مقدار کمتر شده بازار ما دچار کمبود شده یعنی از یک جایی مشخص شده که نیست ، قیمت بالا رفته و تقاضا بیشتر شده است ، اینها واقعیت بازار را نشان می دهد حالا یا آن آمار برنج ایرانی که می دهند دقیق نیست و در آن همیشه اختلاف نظر داریم یعنی در سال های مختلف همیشه محل بحث است که چقدر تولید داریم یا اینکه نه واقعا سرانه مصرف درست است و دارد مصرف می شود اما چیزی که واقعیت دارد هر زمانی از یک میلیون و ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تن کمتر آمده سریع اثر خودش را در بازار گذاشته و بیشتر هم هر وقت آمده از یک جایی نشان داده و بازار برنج خارجی دچار رکود شده و طبیعتا کسی که آن را وارد می کند برای سود و کار اقتصادی وارد میکند و وقتی بازار راکد شود خود به خود تنظیم می کند یعنی ما اصولا چیزی به اسم واردات بیرویه به صورت میان مدت نداریم شاید یک ماه بیشتر وارد شود و سریع خودش را تنظیم میکنه و ماه بعد کمتر وارد میشود اما همیشه یک و ۳۰۰ و ۴۰۰ عدد درستی بوده واقعیت بازار است .
سوال : واقعیت بازار ، آمارها است یعنی آمارهای دقیق میتواند کمک میکند یعنی اینکه ما آمارهای سرانه مصرف را نمی دانیم و آمارهای ما مربوط می شود به ۴ تا ۵ سال گذشته و همان سرانه مصرف را مطرح می کنیم این که فرمودید یک و سیصد تا چهارصد باید وارد شود سال گذشته یک و دویست اعلام کردند و این برای من شبهه ایجاد می کند که این انتظار را دارید ایجاد میکند که در سال جدید یک میلیون و سیصد تا یک میلیون چهارصد؟
مختاریانی : سال گذشته یک مقدار کمبود آن حس می شد.
سوال : سال گذشته به نظر کمبودی نداشتیم.
مختاریانی : تقاضای بازار کمی بیشتر بود.
سوال : اتفاقا من معتقد هستم تقاضا کاهش پیدا کرده یعنی با این قیمتها شما درست است میگویید چهل، ۵۰ هزار تومان قیمت برنج وارداتی قیمت مناسبی است ولی قیمت مناسبی نیست واقعاً و ما با ۴۰ تا ۵۰ هزار تومان برای برنج خارجی باید قبول کنیم که این قیمتها بالا است.