ویتامین B۱ و علائم کمبود آن

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ ویتامین B۱ که با نام تیامین نیز شناخته می‌شود، مانند تمام ویتامین‌های گروه B ویتامینی محلول در آب است. این ویتامین به بدن کمک می‌کند تا از کربوهیدرات‌ها به‌عنوان انرژی استفاده کند.

ویتامین‌ها براساس موادی که در آن‌ها حل می‌شوند، طبقه‌بندی می‌شوند. برخی از ویتامین‌ها در آب و برخی دیگر در چربی حل می‌شوند. ویتامین‌های محلول در آب از طریق جریان خون منتقل می‌شوند.

* موادغذایی حاوی ویتامین B۱
غلظت فراوانی از ویتامین B۱ در لایه‌های بیرونی و جوانه‌ی غلات، مخمر، گوشت گاو، مغز‌های گیاهی، غلات کامل و حبوبات وجود دارد.
گل‌کلم، پرتقال، سیب‌زمینی، مارچوبه و کلم‌کیل، جگر، تخم‌مرغ، مخمر آب‌جو و ملاس استخراج سوم (ملاس بلک استرپ)، موادغذایی حاوی ویتامین B۱ هستند.
غلات صبحانه و محصولات تهیه‌شده با آرد سفید یا برنج سفید ممکن است با ویتامین‌های B غنی شوند.
حرارت‌دادن، پختن، فراوری و جوشاندن مواد‌غذایی در آب، تیامین را از بین می‌برد. از آن جا که ویتامین B۱ محلول در آب است، در آب پخت‌و‌پز حل می‌شود. برنج سفیدی که غنی نشده باشد، حاوی یک‌دهم تیامین موجود در برنج قهوه‌ای است.
هر وعده غلات صبحانه‌ی غنی‌شده ۱/۵ میلی‌گرم تیامین فراهم می‌کند که بیش از ۱۰۰ درصد مقدار توصیه‌شده‌ی روزانه است. یک تکه نان گندم سبوس‌دار نیز حاوی ۰/۱ میلی‌گرم یا ۷ درصد از نیاز روزانه است. پنیر و مرغ و سیب فاقد تیامین هستند.
ازآن‌جا‌که ویتامین B۱ در بدن دخیره نمی‌شود، این ویتامین باید بخشی از رژیم غذایی باشد و انسان به طور پیوسته آن را دریافت کند.

* فواید ویتامین B۱
ویتامین ب۱ به پیشگیری از بروز عوارض سیستم عصبی، عضلات، قلب، معده و روده کمک می‌کند. همچنین، این ویتامین در جریان الکترولیت‌ها به داخل و خارج از سلول‌های عضلانی و عصبی نقش دارد. ویتامین B۱ به پیشگیری از بیماری‌هایی مانند بِری‌بِری نیز کمک می‌کند. در بیماری بری‌بری، اختلالاتی در قلب و اعصاب و سیستم گوارشی ایجاد می‌شود.

* موارد استفاده از ویتامین B۱ در پزشکی
بیمارانی که ممکن است برای درمان سطوح پایین ویتامین ب۱ آن را دریافت کنند، شامل بیماران مبتلا به پلاگر یا نوریت محیطی (التهاب اعصاب خارج از مغز) می‌شوند. افراد مبتلا به کولیت زخمی و اسهال مداوم یا افراد دارای اشتهای ضعیف نیز ممکن است تیامین را دریافت کنند.
به افرادی که در کما قرار دارند، نیز ممکن است ویتامین B۱ به‌شکل تزریقی داده شود. برخی از ورزش‌کاران به‌منظور کمک به بهبود عملکرد خود از تیامین استفاده می‌کنند.
ایدز، آفت دهان، آب مروارید، آب‌سیاه (گلوکوم) و سایر مشکلات بینایی، سندرم مخچه‌ای (نوعی آسیب مغزی)، سرطان دهانه رحم، درد دیابتی، استرس.
بیماری قلبی، بیماری کلیه در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲، بیماری حرکت و ضعف سیستم ایمنی از جمله تیماری‌هایی است که ممکن است ویتامین B۱ به آن‌ها کمک کند.

* علائم کمبود ویتامین B۱

کمبود ویتامین ب۱ به طور معمول به بری‌بری منجر می‌شود. بری‌بری با مشکلات اعصاب محیطی و تحلیل‌رفتگی همراه است. کمبود ویتامین B۱ می‌تواند موجب کاهش وزن و بی‌اشت‌هایی شود.
همچنین، براثر کمبود تیامین ممکن است مشکلاتی از قبیل گیجی و از دست‌دادن حافظه‌ی کوتاه‌مدت بروز کند. در نتیجه‌ی کمبود ویتامین مذکور، عضلات ممکن است ضعیف شوند و علائم قلبی‌عروقی نظیر بزرگ‌شدن قلب رخ دهد.

* مقدار نیاز روزانه به ویتامین B۱ چقدر است؟
مقدار توصیه‌شده روزانه‌ی تیامین خوراکی ۱/۲ میلی‌گرم برای مردان و ۱/۱ میلی‌گرم برای زنان بزرگ‌تر ذز ۱۸ سال است. ناگفته نماند زنان باردار یا شیرده باید روزانه ۱/۴ میلی‌گرم ویتامین B۱ مصرف کنند.

* چه کسانی درمعرض خطر کمبود B۱ قرار دارند؟
افراد دارای رژیم غذایی نامناسب، افراد مبتلا به سرطان، افرادی که در دوران بارداری دچار بیماری صبحگاهی هستند، کسانی که جراحی چاقی انجام داده‌اند و بیماران تحت همودیالیز درمعرض خطر کمبود تیامین قرار دارند.
افرادی که مرتباً الکل زیادی مصرف می‌کنند، ممکن است دچار کمبود ویتامین ب۱ شوند؛ زیرا احتمال دارد نتوانند تیامین را از غذای خود جذب کنند.
سندرم ورنیکه‌کورساکوف در میان افراد مبتلا به الکلیسم شیوع دارد. این اختلال با کمبود تیامین ارتباط دارد و در‌صورتی‌که درمان نشود، می‌تواند کشنده باشد. افراد مبتلا به سندرم ورنیکه‌کورساکوف و کسانی که در حال ترک الکل هستند، ممکن است برای کمک به بهبودی تزریق تیامین دریافت کنند. بیماری‌های دیگری نظیر اچ‌آی‌وی نیز می‌توانند جذب موادمغذی را کاهش دهند و این امر می‌تواند به کمبود ویتامین B۱ منجر شود.

* نقش ویتامین B۱ در بدن
ویتامین‌های گروه B به تبدیل کربوهیدرات‌ها و چربی‌ها و پروتئین‌ها به انرژی یا گلوکز کمک می‌کنند. ویتامین‌های گروه B برای حفظ سلامت کبد، پوست، مو و چشم ضروری هستند. آن‌ها در سیستم ایمنی نیز ایفای نقش می‌کنند و برای عملکرد مناسب مغز موردنیاز هستند. ویتامین‌های گروه B گاهی اوقات ویتامین‌های ضداسترس نامیده می‌شوند؛ زیرا سیستم ایمنی بدن را در مواقع استرس تقویت می‌کنند.

* تأثیرات جانبی مصرف مکمل ویتامین B۱
شواهد هیچ آسیب ناشی از مصرف مقدار بیش‌ازحد ویتامین ب۱ را تأیید نمی‌کند؛ اما سازمان غذا و داروی آمریکا درباره‌ی استفاده از مکمل‌ها هشدار می‌دهد. کارشناسان از مردم می‌خواهند قبل از مصرف مکمل‌ها، با ارائه‌دهنده‌ی مراقبت‌های بهداشتی خود مشورت کنند.

* تداخلات
چای و قهوه حاوی مواد شیمیایی به نام تانن هستند که ممکن است با تیامین تداخل داشته باشند و جذب آن را دشوارتر کنند. برخی از موادشیمیایی موجود در ماهی و صدف خام می‌توانند تیامین را تخریب کنند و اگر به مقدار زیاد مصرف شوند، موجب کمبود آن شوند. این مواد‌شیمیایی با پختن از بین می‌روند؛ اما پختن تیامین را نیز تخریب می‌کند.