برای تشویق کودکان به کتاب خوانی قبل از هر چیزی بهتر است الگوهای مناسبی برای آنها به نمایش بگذاریم.
بچه هایی که در خردسالی کتاب خواندن را به شکل تفریح می بینند، معمولا در سنین کودکی هم علاقه شان به کتاب خواندن بیشتر می شود و در نوجوانی و با پیدا کردن موضوعات مورد علاقه شان ، کتاب خواندن برایشان تبدیل به یک عادت می شود. بچه هایی که کتاب می خوانند، تصمیمات بهتری می گیرند و تفریحات سالم تری دارند.
بچه ها را برای کتابخوانی تشویق کنید مثلا در ایام تابستان برایشان جایزه بگذارید که اگر این میزان کتاب را خوانده باشند، شما هم وسیله مورد نیازشان را انتهای تابستان می خرید، مثلا یک دوچرخه یا هر چیزی که آن را لازم دارند ، این می تواند مشوق خوبی برای کتابخوانی آنها باشد البته نباید اینطور باشد که بچه ها باج بگیر تربیت شوند.
در بخشی از کتاب «چگونه یک فرزند کتابخوان تربیت کنیم» می خوانیم: «وقتی در حال بلند خواندن کتاب هستید، ببینید که آیا کودک کتابخوان تازهکار شما میخواهد به صفحات کتاب نگاه بیندازد یا نه. در ابتدا میتوانید فقط به واژههایی اشاره کنید که میدانید فرزندتان بلد است و قبلاً خودش آنها را خوانده. وقتی درنهایت متوجه شدید که فرزندتان میتواند یک جملۀ ساده را بدون هیچ مشکلی بخواند، آرامآرام سراغ مراحل دیگر بروید.
نکات کلیدی برای ترغیب کودک به کتاب خواندن
کارشناسان مسایل کودک ۵ راه توصیه میکنند که با کمک و به کارگیری آنها میتوانید کتاب خواندن را به یک لذت برای فرزندتان تبدیل کنید:
۱ - به شخصیتهای داستانی جان بدهید
کتاب خواندن به اندازه کافی خستهکننده است و اگر مطلب کمی پیچیده باشد به سرعت فرد را زده میکند. اگر فرزند شما نیز از خواندن زود خسته میشود، همراه با او بنشینید. کتاب را با صدای بلند بخوانید و به شخصیتها جان بدهید. برای یک فرد خشن صدایتان را کلفت و برای یک مظلوم صدایتان را نازک کنید... و پس از مدتی از فرزندتان بخواهید که همین کار را انجام دهد و شما به کتاب خواندن او گوش دهید. شاید این کار کمی از وقت شما را بگیرد، اما برای آن ارزش قایل شوید تا لذت کتاب خواندن فرزندتان تبدیل به عادت شود.
۲ - او را به کتابخانه ببرید
کتابخانه تنها مکانی است که انسان را برای مطالعه سر شوق میآورد. به یکی از کتابخانههای بزرگ شهرتان مراجعه کنید و برحسب سن فرزندتان او را به قفسه مربوط به کتابهای رده سنیاش راهنمایی کنید. به این ترتیب او احترام گذاشتن و ارزشمندی کتابها را میآموزد. در همین حین تمامی قوانین مربوط به کتابخانه از جمله سکوت، تعداد کتبی که میتواند به امانت بگیرد و زمان بازگرداندن کتب را به او یادآوری کنید. در کتابخانه اجازه بدهید خود او در قفسهها به دنبال کتاب مورد علاقهاش بگردد و پس از مدتی نیز در اتاق خود او کتابخانهای کوچک بسازید.
۳ - او را عضو گروه کنید
فرهنگسراهای محلی معمولا مکانهایی برای مطالعه، نوشتن یا دیگر فعالیتهای گروهی دارند. گروه میتواند کودکان را سر ذوق بیاورد. وقتی یکی از آنان کتابی زیبا میخواند، در مورد آن با دیگران سخن میگوید و همین امر باعث غرق شدن کودکان در دنیای فانتزی کتابها میشود.
۴ - برایش مجله بخرید
فقط به دنبال خرید کتب درسی، کمکدرسی یا کتابهای رمان نباشید. مجلات یا حتی کتابهای مصور برای کودکان بسیار جذاباند. همراه با او برای خرید مجلات بروید و اجازه بدهید از میان مجلات انتخاب شده برای رده سنی او، خود کودکتان مجلهای را انتخاب کند. شاید او از خواندن کتاب هریپاتر لذت نبرد و ترجیح بدهد فیلم آن را تماشا کند. پس به او اجبار نکنید و اجازه بدهید خود او انتخابگر باشد
۵ - داستانهای ترانهدار انتخاب کنید.
اگر فرزند شما کمسن است و میخواهید لذت مطالعه را در او بیدار کنید، کتابهایی را تهیه کنید که همراه آنها دیسک یا کاست ترانه به فروش میرسد. میتوانید شب هنگام موقع خواب کتاب را به دست فرزندتان بدهید و نوار را روشن کنید تا او همراه با شنیدن نوار آهنگدار کتاب مربوطه را هم ورق بزند و تصاویرش را نگاه کند. پس از مدتی نیز میتوانید به همراه او آوازها را حفظ کنید و بخوانید.
نکات کلیدی برای ترغیب کودک به کتاب خواندن (در نتیجه)
کودکان به شدت از والدین و سایر اطرافیان خود الگوبرداری میکنند. به همین جهت بهتر است که شما الگوی مناسبی برای فرزندان خود باشید. به این معنی که ساعات مشخصی از شبانه روز را به کتاب خواندن اختصاص دهید. کودک با مشاهده این رفتار از شما به صورت ناخودآگاه تشویق به کتابخوانی خواهد شد.
کودکان را از خردسالی حتی زمانی که قادر به خواندن نیستند با کتاب آشنا کنید. مثلا شما با تهیهی مجموعهای از کتابهای پارچهای و یا پلاستیکی و مصور میتوانید کتاب را به عنوان یک وسیلهی لذت بخش به کودکان نوپا معرفی کنید.
با کمک برخی از کتابهای آموزشی و سرگرم کننده دیدگاه مثبتی نسبت به کتابها در ذهن کودکان ایجاد کنید. این امر در حالی رخ میدهد که آنها نه تنها به کتابخوانی تشویق میشوند بلکه نکات آموزشی بسیاری را یاد خواهند گرفت.
نکات جالب و هیجان انگیز کتابها را برای کودک خود بازگو کنید.
برای این منظور مکان مناسب و دنجی که مورد پسند کودک است جهت کتاب خواندن کودک بسازید.
قبل از تهیه کتابها کودک خود را با قهرمان اصلی کتاب آشنا کنید و خلاصهای از کتاب را برای آنها بازگو کنید به گونهای که حس کنجکاوی در آنها برانگیخته شده و آنها به خواندن ادامه کتاب ترغیب شوند.
در مورد کتابها با کودکان خود صحبت کنید مثلاً از آنها بخواهید که خلاصه کوتاهی از آخرین کتابی که مطالعه کردند برای شما بازگو کنند و یا نظر شخصی آنها را در مورد کتابی که مطالعه کردندهاند را بپرسید.
گاهی اوقات به کودکان خود کتاب هدیه دهید و یا اطراف آنها را با مجموعهی متفاوتی از کتابها احاطه کنید.