مدیرکل دفتر بهبود و تغذیه و جایگاه دام وزارت کشاورزی: باید از گیاهی جایگزین برای نهاده های دام استفاده کنیم که هم در شرایط تحریم دست ما را بگیرد و هم این که به واردات وابستگی مان را کم کنیم که سورگوم دانهای این ویژگی ها را دارد.
سوال: سورگوم یکی از نهادههای دامی است که مصرف آن برای دامها است و همین طور کنجاله کلزا و سورگوم و مواد دیگری که در بازارگاه عرضه میشده، اما سورگوم ظاهرا در میان این نهادهها نبوده است، اما ظاهرا وارد بازارگاه شده و قرار شده که به آن یارانه تعلق بگیرد. اتفاق خوبی است. آقای مهندس سیدعلیان این پیشنهاد خیلی خوبی است، سورگوم به عنوان گیاه کم آب بر و مقاوم است که میتواند استفادههای زیادی داشته باشد و همین طور از زیرساخت هایش استفاده کرد. در ابتدا در خصوص سورگوم مقدمهای بفرمائید.
سیدعلیان: موضوع با بحث آب شروع میشود و شرایط کشور را همه ما میدانیم که کشور ما در یک منطقه خشک و نیمه خشک قرار دارد و آب خیلی فراوانی ندارد که بخواهیم مثل گذشته در بخش کشاورزی که تقریبا ۸۵ درصد منابع آبی در اختیار بخش کشاورزی است همچنان مثل گذشته از گیاهان و دام پرآب بر برای تولید استفاده کنیم. شما مستحضر هستید که در طی ۴۵ سال گذشته ما بیش از ۱۹۰ میلیارد متر مکعب آب از آبهای زیرزمینی را به سطح زمین آوردیم و این بیش از استانداردهای جهانی است تقریبا ۴۰ درصد از آبهای تجدید پذیر را باید در طی سالیان استفاده کنیم تا ۹۰ درصد آب را آوردیم و بهره برداری بی رویه کردیم با کشت گیاهان پرآب بر و حتی دام پرآب بری که میتواند پروتئین و مواد غذایی ما را در شرایط امنیت غذایی تامین کند برای این که همچنان ما در راه گذشته قدم برنداریم و تحولی دربخش ایجاد شود ما معتقدیم که باید از گیاهان کم اب بر مقاوم به خشکی و شوری استفاده کنیم، ما در شرایط روی نوار خشک و نیمه خشک کره زمین زندگی میکنیم و ۹۰ درصد مساحت کشور روی منطقه خشک واقع شده و ۵۶ درصد از بارندگی ما هم در ۳۰ درصد پهنه ایران ما بارش دارد. شرایط ما اقتضا میکند که برویم به سمت گیاهان مقاوم به خشکی و شوری و یکی از این گیاهان، سورگوم میتواند باشد سورگوم دانهای و علوفهای، چغندر علوفهای، نخود علوفهای همه اینها گیاهان کم اب بر هستند که کشت پاییزه دارند که تقریبا یک سوم مثل ذرت دانهای، ذرت علوفهای و امثال آن استفاده میشود. ما در کشور تقریبا ۱۶ میلیون تن ذرت علوفهای تولید میکنیم که با شرایط آبی سخت که دشتهای ما شرایط فرونشست پیدا کردند یک پدیده جدیدی است که ما باید با آن مقابله کنیم و به نوعی مدیریت کنیم. به جای این میتوانیم از گیاهان کم آب بر مثل چغندرعلوفهای استفاده کنیم و برای سورگوم دانهای که تقریبا ۲۰-۲۱ میلیون تن که نیاز صنعت خوراک دام کشور است ده میلیون تن ذرت دانهای است که ما برای این موضوع حتما باید از گیاهی جایگزین استفاده کنیم که هم در شرایط تحریم دست ما را بگیرد و کمک کند و هم این که به واردات وابستگی مان را کم کنیم و این سورگوم دانهای میتواند باشد.
سوال: کیفیت آن چگونه است نسبت به ذرت علوفهای؟
سیدعلیان: تقریبا ۹۰ -۹۵ درصد شبیه ذرت دانهای است و هیچ فرقی با هم ندارد از نظر انرژی و پروتئین در سطح خوبی است انرژی آن تقریبا مثل ذرت دانهای است با یک اختلاف خیلی اندک و پروتئین آن هم بین ۸ تا ۱۶ درصد است و قدرت جذب آن هم در سیستم گوارشی دام بسیار عالی است و حتی قدرت جذب را بیشتر میکند و از نظر خاکستر و املاح و عناصر مغذی بسیار عالی است و هیچ فرقی ندارد فقط در شرایط خشک کشور میتواند کشت شود، کنجاله کلزا را هم ما به عنوان جایگزین سویا که تا به امروز بعد از یک سال و نیم کار با بازارگاه توانستیم این را در بازارگاه زیرساختش را ایجاد کنیم و همچنین مطالبه کردیم از وزیر محترم آقای دکتر آقامیری سرپرست وزارت جهاد کشاورزی که یارانه به آن تخصیص یابد و ایشان هم با نهایت لطف و همکاری این موضوع را پذیرفتند که بتواند با اختصاص دادن یارانه بتوانیم ذرت دانهای که از ارز نیمایی یارانه دریافت میکند سورگوم هم یارانه دریافت کند و رقابت پذیر شود. این یک حرکت بسیار بزرگ و باارزشی است که هم کشت را افزایش میدهد و استقبال کشاورزان و زارعین محترم را و هم این که شرایطش در طیور صنعتی و حتی در دام صنعتی هم فضایش میتواند باز باشد برای استفاده از کنسانتره و خوراک دام و طیور کشور.
سوال: سورگوم ظاهرا مصارف مختلفی دارد، حتی یکی از گونههای این سورگومها برای ساختن چسب هم از آنها استفاده میشود آیا از گونههای دیگر هم قرار است که استفاده شود در صنایع یا مصارف دیگر داشته باشد یا فقط الان تمرکز روی علوفه برای دام است؟
سیدعلیان: ذرت خوشهای یا سورگوم که نام دیگر آن است به دلیل مقاوم بودن به شرایط خشک و شور اراضی ما که تقریبا در کشور ۵۶ میلیون هکتار از ۱۶۵ میلیون هکتار ما اراضی کم بازده داریم، ما باید برویم به سمت این گیاهان که اولویت اول و دوم و سوم آن میتوانیم بگوییم مصرف آن در صنعت دام و طیور کشور است و ۵-۶ نوع واریته دارد این سورگوم و میتواند مصارف صنعتی دیگر داشته باشد مثل استفاده از تولید الکل که در دنیا متداول است و یا مصارف دیگری که شما فرمودید، ولی مهمترین و با اولویتترین آن همان مصرفش در صنعت دام و طیور است تا بتواند متعادل و متعارف شود برای تولیدکنندگان ما که در کشور بتوانند جایگزین کنند برای ذرت دانهای و همچنین ذرت علوفهای، ذرت علوفهای هم که امروز ما در کشور از ۳۲ میلیون تن داریم نیازمان صحبت میکنیم، ۱۶ میلیون تن آن ذرت علوفهای است که پرآب بر است و این برای منابع زیرزمینی ما که در شرایط نامساعدی هستند و یا چالش شدیدی داریم و یا بحران در آینده خواهیم داشت باید فکر کنیم، ما از سال ۱۴۰۰ روی بحث این که سورگوم دانهای و گیاهان کم آب بر مقاوم به خشکی و شوری را بتوانیم جایگزین اقلام پرآب بر کنیم داریم تلاش میکنیم و این کار شاید باید ۲۰-۳۰ سال پیش شروع میشده، ولی ما با کمک معاونت زراعت داریم تلاش میکنیم که درصنعت دام و طیور کشور جایش را باز کنیم برای مصرف و این امکان پذیر است و امیدواریم که با ساز و کارهایی که دیدیم انشالله هم در کشتش مواجه با افزایش کشت باشیم و هم در مصرفش در صنعت دام و طیور.