پژوهشگران یک شرکت دانشبنیان توانستهاند با یک روش جالب، از مشتقات پلاسمای خون برای نیش مار و عقرب پادزهر بسازند.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما: دنیای فناوریهای زیستی پر از سازوکارهایی است که میتواند برای اهداف خاص انسانی مورداستفاده قرار گیرد. نحوه مقابله بدن موجودات زنده با نیش و زهر حیوانات از این سازوکارهاست که با مطالعه آن میتوان داروی پادزهر را ساخت. ساخت پادزهر در بدن موجودات زنده وظیفه پلاسمای خون آنهاست.
پلاسمای خون، مایعی به رنگ زرد روشن است که حدود نیمی از خون را تشکیل میدهد. این جزء مهم برای مبارزه با عفونت، حفظ سطح pH صحیح خون، کمک به لختهشدن خون و حمل و دفع مواد زائد حیاتی است. حدود ۷ درصد از پلاسما را پروتئینهایی تشکیل میدهد که میتوانند در ساخت داروهای مختلف مورداستفاده قرار گیرند و این امر پلاسما را به یک ماده ارزشمند برای صنعت داروسازی تبدیل کرده است. استخراج این پروتئینها برای ساخت دارو نیاز به فناوری پیچیده و عملیات فراوری و تصفیه دشوار نیاز دارد که مجموعه آن در فرایند پالایش پلاسما به کار گرفته میشود.
محمدرضا شهیدی، فارغالتحصیل رشته داروسازی از دانشگاه علوم پزشکی تهران و مدیرعامل شرکت دانشبنیان اظهار داشت: انواع و اقسام پروتئینها در پلاسمای خون انسان و سایر موجودات وجود دارد. گونههای مختلف از این پروتئینها برای ساخت داروهای گوناگون جداسازی و پالایش میشود. برای مثال در خصوص پادزهر مار و عقرب، پروتئینهای خاصی که زهر را خنثی میکند مطلوب ماست و در پالایشگاه جداسازی میشود.
وی با اشاره به کاربردهای گسترده پلاسما در صنعت داروسازی گفت: مشتقات خالص شده از پلاسمای خون مانند آلبومین، آیویآیجی (IVIG)، فاکتورهای انعقادی و... از پلاسما جدا میشود و در ساخت داروهای مختلف مورداستفاده قرار میگیرند.
شهیدی در خصوص نحوه جداسازی مواد اولیه داروها از پلاسما اظهار کرد: مواد و پروتئینهای خاص مورداستفاده در داروهای مشتق از پلاسما از طریق فرایند پالایش جدا میشوند. این فرایند مشابه با فرایندی است که در صنایع نفتی انجام میشود. در پالایشگاه نفت خام نیز بنزین و مواد دیگر جداسازی و تصفیه میشود.
او در مورد پالایشگاه پلاسما اظهار کرد: در ایران یک پالایشگاه پلاسما در دهه ۶۰ ایجاد شد که خالصسازی پلاسما را انجام میداد. این پالایشگاه به دلیل امکان انتقال آلودگی ویروسی که داشت فعالیت آن به حالت توقف درآمد. پالایشگاه شرکت ما در سال ۱۳۹۶ آغاز به کار کرد و ۲ سال بعد، یعنی ۱۳۹۸، اولین محصول دارویی مشتق از پلاسما توسط ما وارد بازار شد.
وی در خصوص فعالیتهای این مجموعه دانشبنیان تصریح کرد: شرکت ما دارای پالایشگاه پلاسمایی با ظرفیت خالصسازی ۱۰ هزار لیتر پلاسما است و یکی از کارهایی که در این پالایشگاه میکنیم این است که از پلاسما، داروی پادزهر مار و عقرب تولید میکنیم.
وی در تشریح پادزهر ساخته شده از مشتقات پلاسما گفت: این پادزهر برای مسمومینی که دچار عقرب یا مارگزیدگی میشوند میتواند به کار گرفته شود. در موارد گزیدگی، زهر بهعنوان یک آنتیژن خارجی وارد بدن میشود و تنها با پادزهر از بین میروند و امکان درمان آن با داروهای عادی وجود ندارد. این پادزهرها با ورود به بدن زهر را خنثی میکند.