پنج اثر میراث ناملموس ایران در دو سال اخیر ثبت جهانی شده است. با توجه به آخرین پروندههای ثبت شده، ایران توانسته است به رتبه ششم فهرست جهانی ناملموس یونسکو ارتقاء یابد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، در دو سال گذشته خوشنویسی، یلدا (چله)، مهارت ساختن و نواختن ساز عود، پرورش کرم ابریشم و تولید سنتی ابریشم برای بافندگی و هنر سوزندوزی ترکمن در حوزه میراث ناملموس در یونسکو به ثبت رسیده است.
هفت پرونده دیگر در حوزه میراث فرهنگی ناملموس شامل «افطاری و باورهای اجتماعی و فرهنگی»، «هنر تذهیب»، «برنامه ملی زیارت رضوی» و «جشن سده»، تدوین و به یونسکو ارسال شده است.
«برنامه ملی زیارت رضوی» در فهرست اقدامات پاسدارانه خوب یونسکو برای ارتقاء میزبانی زُوار رضوی با هدف ترویج احترام متقابل میان جوامع و گروههای مختلف، «هنر تذهیب» (مشترک با ترکیه، ازبکستان، تاجیکستان و آذربایجان) و «افطاری و سنتهای اجتماعی و فرهنگی وابسته آن» (مشترک با آذربایجان، ترکیه و ازبکستان) و «جشن سده» (مشترک با تاجیکستان) در فهرست معرف قرار خواهند گرفت.
قرار است سه پرونده «جشن مهرگان»، «هنر ساختن و نواختن رباب» و «تولید سنتی گلاب و باورهای اجتماعی فرهنگی وابسته با آن» برای سال آینده میلادی به یونسکو ارسال شوند.
با توجه به آخرین پروندههای ثبتشده در حوزه میراث ناملموس، ایران توانست به رتبه ششم در فهرست جهانی ناملموس یونسکو، ارتقاء جهانی یابد.
پیش از این ردیف موسیقی سنتی ایرانی، هنر نمایشی آیینی تعزیه، آیین پهلوانی و زورخانهای، موسیقی بخشیهای خراسان شمالی، مهارت فرشبافی کاشان، مهارت فرشبافی فارس، نقالی ایرانی؛ قصهگویی نمایشی، دانش ساخت لنج و دریانوردی با لنج در خلیج فارس، آیین قالیشویان مشهد اردهال، فرهنگ پخت نان لواش، نوروز، هنر ساختن و نواختن کمانچه، چوگان، بازی سوار بر اسب همراه با روایتگری و موسیقی، هنر ساختن و نواختن دوتار، نگارگری ایرانی و آیین زیارت کلیسای تادئوس به طور مشترک با کشورهای دیگر و یا به ایران در یونسکو ثبت شده است.
پیش از این، چغازنبیل، تخت جمشید، میدان نقش جهان اصفهان، تخت سلیمان، چشمانداز فرهنگی ارگ بم، پاسارگاد، گنبد سلطانیه، سنگنبشته بیستون، مجموعه آثار رهبانی ارامنه، سازههای آبی شوشتر، بازار تاریخی تبریز، آرامگاه شیخ صفیالدین اردبیلی، باغ ایرانی، مسجد جامع اصفهان، برج گنبد قابوس، کاخ گلستان، شهر سوخته، چشمانداز فرهنگی میمند، شوش، قنات ایرانی، دشت لوت، شهر تاریخی یزد، چشمانداز باستانشناسی ساسانی منطقه فارس، جنگلهای هیرکانی، راهآهن سراسری ایران و چشمانداز فرهنگی اورامانات در فهرست میراث جهانی یونسکو به نام ایران ثبت شدهاند.
در تازهترین اقدامات برای ثبت اثر در حوزه میراث فرهنگی ملموس، ایران دو پرونده «منظر فرهنگی ماسوله» و «هگمتانه و مرکز تاریخی همدان» را برای ثبت جهانی به یونسکو ارسال کرده است که به همین منظور، ارزیاب یونسکو برای بررسی هگمتانه و مرکز تاریخی همدان هم اکنون در ایران بسر میبرند.
همچنین، ارزیابی میدانی و دفاع اولیه از پرونده «۵۶ کاروانسرای ایرانی» نیز انجام شده و قرار است در اجلاس بعدی یونسکو در آذرماه ۱۴۰۲ بررسی شود.
با وجود این اقدامات در حوزه ثبت جهانی، همچنان بیش از ۴۰ پرونده از آثار طبیعی و تاریخی ایران در فهرست انتظار یونسکو قرار دارد و برای برخی از آنها تاکنون اقدامی به منظور تدوین پرونده و یا رفع معارضها و موانع ثبتی انجام نشده است.