شناسایی DNA در یک آجر باستانی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، بر اساس مطالعه جدیدی که در مجله علمی Nature Scientific Reports منتشر شده، اطلاعات ارزشمندی درباره تنوع گونه‌های گیاهی آن دوره زمانی و محل کشف این آجر ارائه شده است.
این تحقیقات اطلاعات اجمالی درباره انواع گونه‌های گیاهی باستانی ارائه می‌دهد که در آن دوره و مکان خاص رشد کرده‌اند. این مطالعه همچنین می‌تواند منجر به مطالعات مشابه بر روی اشیا سفالی مربوط به مکان‌ها و زمان‌های دیگر شود و نه‌تن‌ها بر روی گیاهان که بر روی حیوانات باستانی نیز انجام گیرد.
دکتر «سوفی لوند راسموسن»، محقق دانشگاه آکسفورد می‌گوید: طبق این مطالعه، دانشمندان توانسته‌اند نوعی DNA باستانی را که توده‌ای خاک رس آن را طی سال‌ها از آلودگی محافظت کرده است، با موفقیت از یک آجر سفالی ۲۹۰۰ ساله استخراج کنند. راسموسن در یک بیانیه مطبوعاتی عنوان می‌کند که به کمک کتیبه روی آجر، محققان می‌توانند منشا رس را در یک بازه زمانی دقیق در یک منطقه خاص مشخص کنند.
دکتر «ترولز آربل»، از نویسندگان این مطالعه نیز توضیح می‌دهد که در این یافته، آجر به‌عنوان یک پوشش محافظ برای نگهداری از تنوع زیستی و اطلاعات مربوط به یک مکان عمل می‌کند. در این مورد خاص، این آجر دسترسی به اطلاعات آشوریان باستان را برای محققان فراهم کرده است.
این آجر از کاخ آشورناسیرپال دوم، پادشاه نئو آشوری، واقع در شهر باستانی کلهو، معروف به نمرود، در شمال عراق امروزی به دست آمده است.
روی این آجر کتیبه‌ای به زبان سامیِ منقرض‌شده به‌نام «اکدیان» (Akkadian) حک شده است که به محققان امکان می‌دهد منشا آن را در یک دهه مشخص بین سال‌های ۸۷۹ تا ۸۶۹ قبل از میلاد مشخص کنند.
این کشف در سال ۲۰۲۰، طی یک فرآیند دیجیتالی مبتکرانه در یک موزه انجام شد. پس از آن محققان توانستند نمونه‌هایی را از هسته داخلی آجر استخراج و اطلاعات DNA آن را به دست آورند.
دانشمندان با تجزیه‌وتحلیل دنباله DNA موجود در این آجر به ۳۴ طبقه‌بندی گیاهی مختلف رسیدند. در میان این خانواده‌های گیاهی Brassicaceae (کلم) و Ericaceae (خلنگ) بیش از همه خودنمایی می‌کردند.
ترکیبات این آجر، بیشتر از گِلی که از رودخانه دجله جمع‌آوری شده و با موادی مانند کاه یا فضولات حیوانی مخلوط شده بود، محیطی مساعد برای حفظ مواد ژنتیکی در خاک رس ایجاد کرده است.
این آجر برخلاف دیگر آجر‌های مشابه در هوا خشک شده بوده و در نتیجه دانشمندان از محفوظ‌ماندن اسرار ژنتیکی آن اطمینان حاصل کردند.
در حالی که این مطالعه بر روی DNA گیاهی استخراج‌شده متمرکز بود، شناسایی گونه‌های مختلف، از جمله مهره‌داران و بی‌مهرگان نیز در این فرایند امکان‌پذیر به نظر می‌رسید.
این سازوکار می‌تواند تصاویر زیبایی را از تنوع زیستی باستانی فراهم کند و یافته‌هایی را در مورد گذشته و درس‌هایی برای زمان حال ما ارائه دهد.