۱۳ شهریور در تقویم کشورمان روز تعاون نامگذاری شده است. تعاون و همکاری در رشد و شکوفایی جامعه نقش بسزایی دارد و بدیهی است با گسترش فرهنگ تعاون، وحدت و هم دلی در جامعه حاکم ، و نوآوریها شکوفا میشود.
تعاونی چیست؟
تعاونی ها، واحدهای کوچک اقتصادی ویژهای هستند که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم، در تولید ملی، کارآفرینی و جذب نیروی کار، با افراد جامعه مشارکت میکنند و غالبا مالکیت مستقلی دارند. در واقع، تعاونی ها، سازمانهایی مردمی هستند که از سوی خود اعضا و با اختیار کامل آنها تشکیل و منطبق با اصول بین المللی تعاون اداره میشوند. از آن جاکه تعاونیها در فرآیند رشد و تعالی اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی جامعه تأثیر بسزایی دارند، در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به صورت گسترده به آن پرداخته شده است. اصل ۴۴، مهمترین اصلی است که در قانون اساسی در مورد تعاونیها آمده است که در آن به طور مشخص، تعاون را یکی از بخشهای سه گانه نظام اقتصادی جمهوری اسلامی ایران معرفی میکند.
بر اساس این ماده، نظام اقتصاد ایران بر سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی با برنامه ریزی منظم و درست استوار است. به طور خلاصه، تعاونیها از بُعد اقتصادی به عدالت، از نظر سیاسی به آزادی و از دیدگاه فرهنگی به ارزشهای اخلاقی و دینی توجه دارند و بهترین جلوگاه پیوند مناسب میان اقتصاد، فرهنگ و سیاست شمرده میشوند.
ویژگیهای تعاونی
تعاونی، همواره هزینهها را کاهش میدهد و از فرصتها به بهترین شیوه استفاده میکند. بر اساس سیاستهای کلی اصل ۴۴، دولت در بخش تعاون، با استفاده از روشهایی مانند: تخفیف مالیاتی، ارائه تسهیلات اعتباری، حمایت از طریق مؤسسات مالی و نیز اقدام مؤثر برای کارآفرینی مولّد، زمینه را برای فعالیتهای اقتصادی در مسئله خصوصی سازی گسترش میدهد. بهبود توانمندی و رقابت پذیری تعاونیها میتواند هم وضعیت اقتصاد داخلی را تقویت کند و هم شرایط را برای مشارکت فعال مردم در عرصههای اقتصادی و خصوصی سازی فراهم آورد و با برطرف ساختن بسیاری از مشکلات، به رشد و توسعه امور اقتصادی در جامعه بینجامد.
ضوابط عمومی شرکت تعاونی
شرکت تعاونی حداقل با ۷ نفر عضو میتواند تاسیس شود که شرایط قانونی را برای عضویت در شرکتهای تعاونی داشته باشند. از جمله تابعیت ایرانی، نداشتن ممنوعیت قانونی و حجر، و در شرکتهای تعاونی مشابه عضو نباشد.
شرکت تعاونی توسط هیئت موسس تاسیس میشود و پس از آن از کسانی که شرایط عضو شدن را دارند دعوت میکند. هیات موسس پس از تهیه طرح و اساسنامه و دیگر مشخصات تعاونی اقدام به دریافت موافقت نامه تشکیل تعاونی از وزارت تعاون مینماید و پس از دریافت اجازه نامه ثبت شرکت تعاونی از وزارت تعاون، شرکت را ثبت مینماید، پس از آن پروانه تاسیس شرکت تعاونی بوسیله وزارت تعاون صادر میشود. اعضا در جلسه مجمع عمومی عادی، اعضای هیئت مدیره و بازرسهای شرکت تعاونی خود را انتخاب میکنند.
انواع شرکت تعاونی از لحاظ نوع فعالیت
۱- شرکت تعاونی تولیدی: شرکتی است که به منظور اشتغال در امور مربوط به کشاورزی، دامداری، دامپروری، پرورش و صید ماهی، شیلات، صنعت، معدن، عمران شهری، روستائی، عشایری و نظایر اینها فعالیت مینماید و مجموعاًَ یک واحد تولیدی را در آن اداره مینمایند.
۲- شرکت تعاونی توزیعی: شرکتی است که در امور مربوط به تهیه و توزیع کالا، مسکن، خدمات و سایر نیازمندیهای اعضاء فعالیت مینماید. آن دسته از شرکتهای تعاونی که فعالیت آنان تواماًَ تولیدی و توزیعی باشد را شرکت تعاونی تولیدی و توزیعی نامند.
شرکتهای تعاونی تولیدی مانند دامداران، کشاورزان، پرورش دهندگان زنبور عسل یا صاحبان صنایع و هر گروهی دیگر که در رده تولیدی نام برده شدهاند، در صورت تشکیل تعاونی برای تامین نیازهای خود از نوع تعاونیهای توزیعی (تامین کننده نیازتولید کنندگان) محسوب میشوند.
انواع شرکت تعاونی از لحاظ نوع عضویت
۱- شرکت تعاونی عام: شرکتی است که عضویت در آن برای همه آزاد میباشد، تعداد اعضاء در این تعاونیها حداقل ۵۰۰ نفر و براساس نوع تعاونی که وزارت تعاون تعیین کرده مشخص میشود.
۲ -شرکت تعاونی خاص: شرکتی است که عضویت درآن برای گروهی خاص مانند کارگران، دانشجویان، کشاورزان، زنان، پزشکان، وکلای دادگستری، اعضاء هر صنف و مشاغل خاص و نظایر اینها با رعایت شرایط آزاد تعیین میشود.
تعاونیها و افزایش صادرات
یکی از ویژگیهای مهم تعاونی ها، همکاری و کار گروهی است. همچنین مهمترین هدف واگذاری بخشهای دولتی، مشارکت مردم و عمومی سازی تعاونی هاست. ازاین رو، با برنامه ریزی دقیق و هدایت شده و استفاده بهینه از ظرفیتهای تعاونی و اجرایی، میتوان حضور بخش تعاون را در اقتصاد ملی و افزایش صادارات کشور برجستهتر کرد.
صادرات تعاونیها تحت تأثیر عوامل داخلی و خارجی محدود میشود. عوامل داخلی عبارتند از: کمبود سرمایه، نبود اطلاعات کافی و ضعف مدیریت. عوامل خارجی نیز محدودیتهای فنی و کاغذبازی دست و پاگیر اداری را در برمی گیرد. همچنین بخش تعاون به دلیل جلب مشارکت عمومی و گروهی، کارکردن اقشار مختلف مردم، افزایش سطح عمومی اشتغال، کارآفرینی مولّد، رقابت با محصولات خارجی، بهره مندی از تخفیف مالیاتی و استفاده از تسهیلات اعتباری مؤسسات مالی کشور، ممتازترین جایگاه را در افزایش صادرات کشور دارد.
ارزش معنوی روز تعاون
اگر چه در نظر اول هدف از فعالیتها توسعه تشکیلات تعاونی و توجه و پیوستن گروههای گوناگون اجتماعی به تعاونیها. توجیهات اقتصادی و رفع نیازهای مادی افراد را باید یادآور شد. لکن تلاشهای تعاونی متکی براساس معنوی دقیقی است که موجبات همبستگی عمیق مردم را فراهم میسازد و در دگرگونی روابط اجتماعی و تصحیح امور جامعه به سود اکثریتی است که ا زطریق خودیاری تشکیل شرکتهای تعاونی را براقدامات فردی ترجیح داده اند.
پذیرش بار مسئولیت ناشی از عضویت در تعاونیها و تعهد و احساس وظیفه در امور مادی و اخلاقی و اجتماعی سازنده افرادی است که قادرند سازمانها و موسسات متعلق به خود را با اعتقاد و ایمان کامل اداره و سرپرستی نمایند و با کمک یکدیگر روی پای خود بایستند تا از طریق این اعتقاد و اعتماد به نقس در جامعه متحول و پرکشمکش کنونی به موجودیت و حیات خود در قالب افراد آزاده و سرافراز تحقق بخشندو از مزایای زندگی شرافتمندانه بهرهمند گردند. به همین علت صرف نظر از مزایا و ارزشهای اقتصادی که در فلسفه وجودی تعاونیها نهفته است جنبههای معنوی و اجتماعی و آثار سازندهای که تعاونیها در بهبود وضع اخلاقی و تربیتی و تغییر افکار و اندیشههای افراد دارند باید مورد توجه قرار گیرد.
مردمی که از طریق پیوستن به تعاونیها قوای پراکنده خویش را متمرکز و استعدادها و امکانان خویش را صرف بهبود زندگی مینمایند سازندگان جوامعی هستند که عدالت، تقوا، همکاری و کمک متقابل معیارهای مورد احترام و اتکای آنهاست. اگر رشد و توسعه تعاونیها به اندازهای باشد که اکثر مردم را در برگیرد و به تغییر اوضاع جامعه به گونهای که از نهضت تعاون مورد انتظار است بینجامد تحقق آرمانهای اجتماع در زمینههای توزیع عادلانه ثروت، توفیق در ریشه کن ساختن فقر و تهیدستی و اختلافات فاحش طبقاتی. هدفی دور از دسترس نخواهد بود.
تعاونیها مبشر آزادی و برابری هستند. در مکتب تعاون انتخاب راه نیکو برای زندگی بهتر برعهده افراد است. همه مختارند که با توجه به حقوق همنوعان خود روشهای مطلوب را پیش بگیرند و برورنق و اعتلای کار و زندگی خود بیفزا یند و به باروری استعدادها بپردازند و با کار و کوشش و لیاقت به کسب شخصیت و اعتبار مقام شایسته و لایق خویش نایل شوند.
تعاون در اسلام
پیامبر صلی الله علیه وآله:
لایَزالُ النّاسُ بِخَیرٍ ما أمَرُوا بِالمَعرُوفِ و نَهَوا عَنِ المُنکَرِ و تَعاوَنُوا عَلَی البِرِّ وَالتَّقوی
مردم همیشه در خیر خواهند بود تا وقتی که امر به معروف و نهی از منکر میکنند، و در نیکی و پرهیزکاری یکدیگر را یاری میرسانند.
تهذیب الأحکام، ج ۶، ص ۱۸۱.
قرآن کریم:
و تَعاوَنُوا عَلَی البِرِّ و التَّقوی و ولا تَعاوَنُوا عَلَی الإثمِ و العُدوانِ
در نیکوکاری و پرهیزکاری یکدیگر را یاری کنید و در گناه و تجاوز، به یکدیگر یاری نرسانید
مائده، آیه ۲.
امام علی علیه السلام:
طَلَبُ التَّعاوُنِ عَلی إقامَةِ الحَقِّ دِیانَةٌ و أمانَةٌ
درخواست همکاری برای برپا کردن حق، نشانه دیانت و امانت [داری]است
منابع :
https://www.beytoote.com/
https://www.delgarm.com/