اسبچه خزری، از پستو تا ملی شدن

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای مازندران، ‌‌آیین رونمایی و نکوداشت ثبت ملی اسب کاسپین پس از برگزاری مراسم و چند سخنرانی در محل دانشگاه آزاد اسلامی واحد آیت الله آملی، با نمایش اسب‌های کاسپین به سمت محل رونمایی از ثبت ادامه یافت.

در این آیین که (کارن فیروز) لوئیز فیروز بانوی آمریکایی‌الاصل که نخستین بار نژاد اسب کاسپین را در شهرستان آمل شناسایی کرده بود، به همراه دبیر فدراسیون سوارکاری، انجمن‌های هویت بخشی اسب و بین المللی اسب کاسپین و علاقمندان حوزه میراث فرهنگی و سوارکاری حضور داشتند، از تابلو ثبت میراث ناملموس اسب کاسپین در روستای کمدره از توابع بخش دشت سر شهرستان آمل رونمایی شد.

اثر اسب کاسپین به عنوان " اسب کاسپین، مهارت‌های سنتی، پرورش ونگهداری " با شماره ۲۸۷۸ روز ۱۶ /۰۷ / ۱۴۰۲ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مازندران در حاشیه این آیین گفت: ثبت اسب کاسپین به عنوان اثر ناملموس ملی که خواستگاه آن شهرستان آمل است، نشان دهنده هویت بالای تاریخی، اصالت، ریشه وتاریخ این استان است.

حسین ایزدی، با اشاره به اینکه از سال ۱۳۸۴ تاکنون حدود ۱۳۷ اثرفرهنگی وهویتی مازندران درفهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور به ثبت رسیده است، افزود: ثبت اسب کاسپین به عنوان یکی از همین آثار بوده که بر اساس کنوانسیون بین المللی صیانت وحراست از میراث فرهنگی ومعنوی و اهمیت دادن به این نژاد از اسب درکشور ثبت شده است.

وی با بیان اینکه بر اساس کاوش‌های انجام شده در منطقه گوهرتپه بهشهر و از بندر ترکمن در استان گلستان تا تالش در گیلان، خاستگاه اصلی اسب کاسپین در شهرستان آمل بوده وبا ثبت آن از این پس دارای ارزش واهمیت بیشتری خواهد یافت.

سرپرست اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی مازندران همچنین به مزیت‌های ثبت ملی اسب کاسپین اشاره کرد و ادامه داد: با ملی شدن ثبت اسب کاسپین، از خطر انقراض این حیوان و نژاد با اصالت پیشگیری وهمچنین در راستای حمایت ویژه و جدی‌تر برای تکثیر و هویت بخشی به نژاد اسب کاسپین با همکاری اداره کل منابع طبیعی با واگذاری اراضی مورد نیاز جنگلی اقدام خواهد شد.

ایزدی، رونق گردشگری ورزشی و جذب مسافران و توریست را از دیگر مزیت‌های به ثبت رسیدن اسب کاسپین با توجه به کارکرد‌های ویژه این حیوان در مازندران اعلام کرد و یادآور شد، انتظار است که اداره کل ورزش وجوانان و هیئت سوارکاری مازندران در برگزاری منظم مسابقات ورزشی سوارکاری وجشنواره‌های اسب کاسپین اهتمام بیشتری درطول سال داشته باشند.

اسب کاسپین یا با نام لاتین «Caspian horse»، اسب شاه، یا اسبچه خزری (که امروز می‌گویند این نام اشتباه است چرا که اسب کاسپین به هیبت یک اسب کامل است) با قدمت بیش از پنج هزار سال به عنوان یکی از قدیمی‌ترین نژاد اسب‌های موجود در جهان محسوب می‌شود و پراکندگی فعلی آن از بهشهر مازندران در نزدیکی دشت ترکمن تا تالش در غرب گیلان است؛ ولی باشگاه‌های سوارکاری اسب کاسپین در مناطق مختلف کشور راه اندازی شده است.

ماجرای شناسایی اسب کاسپین در کشور
لوئیز فیروز بانوی آمریکایی‌الاصل که به مدت بیش از ۴ دهه به همراه همسرش نرسی فیروز به پرورش اسب در ایران پرداخت، همیشه به دنبال اسب‌های کوچک و مناسبی برای آموزش سوارکاری به فرزندان خود بود و در سفری در سال ۱۳۴۴ شمسی برابر با ۱۹۶۵ میلادی به سواحل جنوبی دریای خزر، نخستین بار اسبچه خزر (اسب کاسپین) را در یکی از روستا‌های دور افتاده آمل بصورت تصادفی در حالی که به یک گاری بزرگ بسته شده بود و کیسه‌های سیمان جابجا می‌کرد، دید و مورد شناسایی قرار داد و متوجه حضور تعدادی از بقایای این نژاد در آن منطقه شد.