بافت تاریخی قدیم بوشهر به مساحت تقریبی ۴۰ هکتار که بناهای مسکونی و عمارتهای باشکوهی را از گذشته تاکنون در خود جای داده از منحصر به فردترین و زیباترین بافتهای مسکونی ایران است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز بوشهر؛ بافت قدیم بوشهر به شماره ثبت ۲۳۶۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و مربوط به دوره حکومت نادر شاه افشار است، اما اوج شکوفایی آن به دوره قاجار باز میگردد.
این بافت که روایت گر هویت تاریخی این بندر و ساکنان آن است به مساحت ۳۸ هکتار شامل چهار محله بهبهانی، دهدشتی، کوتی و شنبدی در شبه جزیره مثلث شکل بوشهر قرار گرفته است و از جمله نادرترین بافتهایی تاریخی کشور است که براساس اقلیم ساخته شدهاست، به گونهای که وقتی درکوچههای تنگ و باریک آن باد میوزد، کوران هوا را به وجود میآورد.
سبک خاص و منحصر به فرد معماری، وجود بناهای کنسولگری کشورهای مختلف، مراکز مذهبی مانند مساجد، حسینیه و کلیسا، بازار و کوچههای زیبا جاذبههای زیادی به آن بخشیده است.
بافت تاریخی بوشهر در راس مثلثی دارای تو رفتگی، در ساحل خلیج فارس واقع شدهاست؛ نامگذاری محلههای آن با توجه به ساکنان اولیه آنها صورت گرفته است، زمانی که هر طایفه و قومی قسمتی از شهر را برای زندگی خود برمیگزید.
این بافت حدود هزار خانه را در خود جای داده و دارای بناهای منحصر به فردی شامل عمارتهای زیبا مربوط به ۲۵۰ سال پیش است که از این شمار حدود ۴۰۰ بنا در محدوده بافت تاریخی قرار دارد که برابر با معیارهای میراث فرهنگی به عنوان بناهای تاریخی ارزشمند شناخته میشوند.
معماری بناهای این بافت میلانی است به این معنی که دارای حیاط مرکزی و در ۲ تا سه طبقه ساخته شدهاند؛ طبقههای پائین در فصل زمستان و طبقههای بالا در فصل تابستان مورد استفاده قرار میگرفته است و در ساخت آن مصالحی به کار گرفته شدهاست که با اقلیم همخوانی دارد و بنا را پایدارتر و نفوذناپذیرتر میکند.
این بناهای تاریخی از سنگهای مرجانی ساخته شده است، سنگهایی که هوا را در خود نگه میدارند تا خانهها زمستانها گرم و تابستانها خنک بمانند؛ همچنین ملات، ساروج، گچ و چندلهایی از جنگلهای مانگرو آفریقا و هند که به دلیل استقامت زیاد در برابر ۲ رکن اساسی تخریب یعنی رطوبت و موریانه، سبب ماندگاری این سازهها میشوند.
در بافت تاریخی بوشهر بناهایی با معماریهای منحصربهفردی که روزگاران دور متعلق به افراد صاحب منصب و بنام بودهاست نیز دیده میشود، خانههایی که هم کاشانه و هم نقش کارخانه را برای صاحبان خود بازی میکردند، این روزها بدون استفاده ماندهاند و جز دیوارهای تخریب شده چیزی از آنها باقی نیست؛ اگر در گذشته این خانهها نماد زیبایی یک محله بودند، اکنون به فضاهای بیدفاع شهری تبدیل شدهاند.
وجود مراکز مذهبی مختلف مانند مسجد، حسینیه، کلیسا و کنیسه در کنار هم از جمله زیباییهای بافت تاریخی بوشهر و بیانگر زندگی مسالمت آمیز ادیان مختلف در این دیار از روزگاران گذشته است که از جمله آن میتوان به کنیسه، مسجد اهل سنت، مسجد امام و کلیسای ظهور در محل کنسولگری انگلیس درمحله کوتی از جمله چهار محل قدیمی این بافت به شمار میرود.