استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزهی ادبیات فارسی: محله محوری در هیات مذهبی یزد باعث شده که امروز شاهد شکل گیری بیش از ۲۵۰ هیئت مذهبی در یزد باشیم که این خود باعث شکوفایی استعدادها و در نهایت ارتقای عزاداری در یزد است.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز یزد، هفتمین نشست تاریخ یزد به همت سازمان اسناد و کتابخانهی ملی استان و با موضوع آیینهای عزاداری سنتی در یزد برگزار شد.در این نشست دکتر سید محمود الهام بخش استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزهی فرهنگ عامهی یزد با بیان اینکه عزاداری سید الشهداء (ع) در ایام محرم همواره خود نوعی حزن مقدس و زیبا بوده و بر اثر این عزاداری تزکیه و تسویهای در درون هر انسانی شکل میگیرد افزود: به همین دلیل است که متولیان فرهنگ در این دیار در طول تاریخ نهضت عزاداری را مدیریت نموده که نمود آن را در طراحیهای زیبا در حسینیه ها، شکل گیری محلات، برنامه ریزی برای برگزاری محافل حسینی و متن مواعظ و حتی نوحهها امروز میبینیم و از آنجا که اسلام هنر مشروع را میپذیرد شاهدیم که حتی هنر را هم در ابعاد و اشکال مختلف به خدمت این عزا در آورده و علاوه بر آن گذشتگان ما در طول تاریخ این عزاداری را در ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی و ... نیز مدیریت نموده اند.
دکتر الهام بخش در ادامه با بیان اینکه به کارگیری هنر در به تصویر کشیدن صحنهی عاشورا برای تاثیر گذاری بیشتر یکی از نیازهای جامعه بوده است افزود: مرحوم چیتی از جمله کسانی بودند که طراحیهای زیبایی از قیام عاشور را بر روی پارچههای به تصویر میکشیدند.
وی ادامه داد: به کارگیری هنر شعر نیز در عزاداریهای حسینی در طول تاریخ انجام شده است که به عنوان مثال در اشعار محتشم کاشانی شاهد آن هستیم. این استاد و پژوهشگر حوزهی تاریخ عامهی یزد ادامه داد: یکی دیگر از ویژگیهای عزاداری در یزد این بوده که یزدیها در انتخاب اشعار بسیار سنجیده و با سلیقه عمل مینمودند و به همین دلیل است که یزد شهر سلیقهها است و شاعر یزدی نهایت حسن سلیقه را در سرودن این اشعار هم دارد.
وی ادامه داد: از ویژگیهای دیگر عزاداری سید الشهداء (ع) در یزد وجود موقوفات عجیب و غریب برای اقامهی این عزا و انجام نذر و نذورات بسیار ارزشمند بوده است و خانوادههای بسیار زیادی در یزد بوده اند که با عنوان خادم الحسین نامیده شده اند که اینها در طول هفته روضه خوانی داشتند که مثلاً مرحوم روهنی از جملهی این خانوادهها بودند.
وی افزود: یکی دیگر از ویژگیهای اقامهی عزای سید الشهداء در یزد وعظ و خطابه و تبلیغ احکام دین بر منبرها بوده و وعاظ و مادحین یزدی در نوحههای خودشان شان اهل بیت را برجسته مینمودند.
الهام بخش در ادامه با بیان اینکه محله محوری در هیات مذهبی یزد باعث شده که امروز شاهد شکل گیری بیش از ۲۵۰ هیئت مذهبی در یزد باشیم که این خود باعث شکوفایی استعدادها در زمینهی نوحه سرایی، سبک مداحی و رقابت بین این هیئتها و در نهایت ارتقاء عزاداری در یزد میباشد ادامه داد: همچنین شکل گیری حسینیهها در یزد در مدلهای مختلفی بوده است که میتوان به انواع موقوفههای عزاداری، گذرها و کلکها اشاره نمود.
وی خاطرنشان کرد: مثلاً گذرهای عزاداری از ۳ طرف به کوچه ارتباط داشته اند و در داخل کلکها مشعلهایی بوده است که اینها را روشن میکردند و نور پردازی، ایجاد حرارت و گرما و استفاده از ذغال از کاربردهای این مشعلها بوده است. وی افزود: یکی از کابردهای بسیار مهم این مشعلها این بوده که مثلاً در مسجد جامع ابرند آباد وقتی این مشعل روشن میشود محراب مسجد جامع نیز روشن میشود.
وی ادامه داد: از ویژگیهای دیگر منبرهای عزاداری در یزد این بوده که در طول تاریخ خطابهی منبریها عوض میشده و منبری باید در ابتدای منبر خود به منبر قبلی گریز بزند.
دکتر سید محمود الهام بخش در ادامه با بیان این موضوع که در گذشته اینطور نبوده است که مادحین اهل بیت هر سال سبکهای جدیدی را بخوانند و این سبکها ثابت بوده است افزود: ریاضتهای بسیار زیادی در تمرین نوجه خوانی در یزد از جهت تعداد ضربهای سینه زنی و پاسخ به اشعار مداح وجود دارد.
هفتمین نشست از سلسله نشستهای تاریخ یزد با سخنرانی سید مصطفی فاطمی، مدیر کل گردشگری داخلی وزارت گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع دستی کشور، دکتر محمود الهام بخش، استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزهی ادبیات فارسی و سید رضا بهادری مشاور کمیسیون گردشگری شورای شهر یزد و با حضور جمعی از مسئولین، مفاخر و فعالین فرهنگی یزد در محل سازمان فرهنگی، ورزشی و اجتماعی شهرداری یزد برگزار شد.