اعمال شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان به همراه ادعیه، نماز، ذکر معروف شب قدر و اعمال مشترک شب های قدر در ادامه آمده است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان، از دو شب قبل برتر است و از احادیث متعدد اینگونه احتمال داده میشود که شب قدر همین شب است. در شب بیست و سوم ماه مبارک رمضان، غیر از اعمال مشترک شبهای قدر، اعمال دیگری نیز وارد شده است تا فردی که این شب را به احیا میگذراند در کنار اعمال مشترک شبهای قدر، آنها را نیز انجام دهد
اعمال شب قدر
اعمال شب قدر به دو دسته تقسیم میشوند دسته اول اعمالی است که در هر سه شب مشترک بوده و دسته دوم اعمالی که مختص همان شب است.
غسل کردن
علاّمه مجلسی فرمودهاند: بهتر است غسل این شبها در هنگام غروب آفتاب انجام بگیرد که نماز شام با غسل خوانده شود.
خواندن ۲ رکعت نماز
در هر رکعت بعد از حمد هفت مرتبه سوره توحید را خوانده و بعد از نماز هفتاد مرتبه گفته شود: «استَغفِرُالله وَ اَتوبُ اِلَیهِ» در روایت آمده از جای خود برنخیزد تا حق تعالی او و پدر و مادرش را بیامرزد.
باز کردن قرآن
قرآن مجید را باز کرده و در مقابل خود بگذارید و دعای زیر را بخوانید و بعد از آن حاجت خود را از خدا بخواهید: «اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِکِتَابِکَ الْمُنْزَلِ وَ مَا فِیهِ وَ فِیهِ اسْمُکَ الْأَکْبَرُ وَ أَسْمَاؤُکَ الْحُسْنَی وَ مَا یُخَافُ وَ یُرْجَی أَنْ تَجْعَلَنِی مِنْ عُتَقَائِکَ مِنَ النَّارِ»
بر سر گرفتن قرآن
قرآن مجید را روی سر بگذارید و بگویید: «اللّهُمَّ بِحَقِّ هذَا الْقُرْآنِ وَ بِحَقِّ مَنْ أَرْسَلْتَهُ بِهِ وَ بِحَقِّ کُلِّ مُؤْمِنٍ مَدَحْتَهُ فِیهِ وَ بِحَقِّکَ عَلَیْهِمْ فَلَا أَحَدَ أَعْرَفُ بِحَقِّکَ مِنْکَ»
سپس ده مرتبه بگویید «بِکَ یَا اللّهُ»
ده مرتبه «بِمُحَمَّدٍ»
ده مرتبه «بِعَلِیٍّ»
ده مرتبه «بِفَاطِمَةَ»
ده مرتبه «بِالْحَسَنِ»
ده مرتبه «بِالْحُسَیْنِ»
ده مرتبه «بِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ»
ده مرتبه «بِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ»
ده مرتبه «بِجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ»
ده مرتبه «بِمُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ»
ده مرتبه «بِعَلِیِّ بْنِ مُوسَی»
ده مرتبه «بِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ»
ده مرتبه «بِعَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ»
ده مرتبه «بِالْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ»
ده مرتبه «بِالْحُجَّةِ»
سپس هر حاجتی را که دارید، بگویید.
زیارت امام حسین (ع)
در روایات آمده است که، چون شب قدر میشود منادی از آسمان هفتم ندا میکند از بطنان عرش که حق تعالی آمرزید هر که را که به زیارت قبر امام حسین (ع) آمده است.
احیا داشتن
روایت شده است هر کس شب قدر را اِحیا بدارد، گناهانش آمرزیده میشود، هرچند به شماره ستارگان آسمان و سنگینی کوهها و پیمانه دریاها باشد.
خواندن صد رکعت نماز
صد رکعت نماز بخواند که فضیلت بسیار دارد به این صورت که در هر رکعت پس از سوره «حمد» ده مرتبه سوره «توحید» را بخوانید.
دعای زیر را بخوانید:
«اللَّهُمَّ إِنِّی أَمْسَیْتُ لَکَ عَبْداً دَاخِراً لا أَمْلِکُ لِنَفْسِی نَفْعاً وَ لا ضَرّاً وَ لا أَصْرِفُ عَنْهَا سُوءاً أَشْهَدُ بِذَلِکَ عَلَی نَفْسِی وَ أَعْتَرِفُ لَکَ بِضَعْفِ قُوَّتِی وَ قِلَّةِ حِیلَتِی فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْجِزْ لِی مَا وَعَدْتَنِی وَ جَمِیعَ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ مِنَ الْمَغْفِرَةِ فِی هَذِهِ اللَّیْلَةِ وَ أَتْمِمْ عَلَیَّ مَا
آتَیْتَنِی فَإِنِّی عَبْدُکَ الْمِسْکِینُ الْمُسْتَکِینُ الضَّعِیفُ الْفَقِیرُ الْمَهِینُ اللَّهُمَّ لا تَجْعَلْنِی نَاسِیاً لِذِکْرِکَ فِیمَا أَوْلَیْتَنِی وَ لا [غَافِلا]لِإِحْسَانِکَ فِیمَا أَعْطَیْتَنِی وَ لا آیِساً مِنْ إِجَابَتِکَ وَ إِنْ أَبْطَأَتْ عَنِّی فِی سَرَّاءَ [کُنْتُ]أَوْ ضَرَّاءَ أَوْ شِدَّةٍ أَوْ رَخَاءٍ أَوْ عَافِیَةٍ أَوْ بَلاءٍ أَوْ بُؤْسٍ أَوْ نَعْمَاءَ إِنَّکَ سَمِیعُ الدُّعَاءِ.»
طلب آمرزش و دعا برای حوائج دنیا و آخرت
علامه مجلسی فرمودند بهترین اعمال در این شبها طلب آمرزش و دعا برای حوائج دنیوی و اخروی برای خود، پدر و مادر و خویشاوندان و برادران زنده و مرده ایشان است.
فرستادن صلوات
ذکر صلوات: اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحمّدٍ وَ آلِ مُحمّد
خواندن جوشن کبیر
در بعضی روایات وارد شده است که در این سه شب دعای جوشن کبیر خوانده شود.
اعمال شب ۲۳ ماه رمضان (اعمال مخصوص سومین شب قدر، شب بیست و سوم)
اول
سوره عنکبوت و سوره روم را بخواند که امام صادق (ع) فرمود: " هرکس در شب بیست و سوم، سورههای عنکبوت و روم را بخواند، به خدا سوگند! اهل بهشت است".
دوم
هزار مرتبه سوره "انا انزلناه" (سوره قدر) را بخواند.
سوم
سوره " حم دخان" (سوره دخان) را بخواند.
چهارم
این دعا را بخواند:
اللَّهُمَّ امْدُدْ لِی فِی عُمُرِی
خدایا عمرم را طولانی گردان
وَ أَوْسِعْ لِی فِی رِزْقِی
و روزیام را وسعت بخش
وَ أَصِحَّ لِی جِسْمِی
و بدنم را تندرست بدار
وَ بَلِّغْنِی أَمَلِی
و به آرزویم برسان
وَ إِنْ کُنْتُ مِنَ الْأَشْقِیَاءِ فَامْحُنِی مِنَ الْأَشْقِیَاءِ وَ اکْتُبْنِی مِنَ السُّعَدَاءِ
و اگر در زمره بدفرجامان هستم، مرا از آن گروه محو کن و در گروه سعادتمندان ثبت فرما
فَإِنَّکَ قُلْتَ فِی کِتَابِکَ الْمُنْزَلِ عَلَی نَبِیِّکَ الْمُرْسَلِ صَلَوَاتُکَ عَلَیْهِ وَ آلِهِ یَمْحُو اللَّهُ مَا یَشَاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتَابِ
که تو در کتاب فرو فرستاده به پیامبر مرسلت (درود تو بر او و خاندانش) فرمودی: خدا محو میکند آنچه را بخواهد و ثبت مینماید آنچه را اراده کند و کتاب جامع نزد اوست.
پنجم
این دعا را که مخصوص شب بیست و سوم است بخواند:
یَا رَبَّ لَیْلَةِ الْقَدْرِ وَ جَاعِلَهَا خَیْرا مِنْ أَلْفِ شَهْرٍای پروردگار شب قدر و قراردهنده آن بهتر از هزار ماه.
وَ رَبَّ اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ وَ الْجِبَالِ وَ الْبِحَارِ
و پروردگار شب و روز، و کوهها و دریاها
وَ الظُّلَمِ وَ الْأَنْوَارِ وَ الْأَرْضِ وَ السَّمَاءِ
و تاریکیها و روشناییها و زمین و آسمان
یَا بَارِئُ یَا مُصَوِّرُ یَا حَنَّانُ یَا مَنَّانُای پدیدآورنده،ای صورتبخش،ای عطا کننده،ای نعمت ده.
یَا اللَّهُ یَا رَحْمَانُ یَا اللَّهُ یَا قَیُّومُای خدا،ای بخشنده،ای خدا،ای به خود پاینده.
یَا اللَّهُ یَا بَدِیعُ یَا اللَّهُ یَا اللَّهُ یَا اللَّهُای خدا،ای نو آفرین،ای خدا،ای خدا،ای خدا.
لَکَ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَی وَ الْأَمْثَالُ الْعُلْیَا وَ الْکِبْرِیَاءُ وَ الْآلاءُ
نامهای نیکوتر و نمونههای والاتر و بزرگمنشی و نعمتها از آن توست.
أَسْأَلُکَ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
از تو درخواست میکنم که بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی.
وَ أَنْ تَجْعَلَ اسْمِی فِی هَذِهِ اللَّیْلَةِ فِی السُّعَدَاءِ
و قرار دهی در این شب نامم را در زمره سعادتمندان
وَ رُوحِی مَعَ الشُّهَدَاءِ
و روحم را با شهیدان
وَ إِحْسَانِی فِی عِلِّیِّینَ
و نیکوکاریام را در بلندمرتبهترین درجه بهشت
وَ إِسَاءَتِی مَغْفُورَةً
و گناهم را آمرزیده
وَ أَنْ تَهَبَ لِی یَقِینا تُبَاشِرُ بِهِ قَلْبِی
و ببخشی بر من یقینی که دلم با آن همراه باشد
وَ إِیمَانا یُذْهِبُ الشَّکَّ عَنِّی
و ایمانی که شک را از من زدوده گرداند
وَ تُرْضِیَنِی بِمَا قَسَمْتَ لِی
و خشنودی به آنچه نصیبم نمودهای
وَ آتِنَا فِی الدُّنْیَا حَسَنَةً وَ فِی الْآخِرَةِ حَسَنَةً
و ما را در دنیا و آخرت پاداش نیکو عنایت فرما
وَ قِنَا عَذَابَ النَّارِ الْحَرِیقِ
و از عذاب آتش سوزان حفظ کن
وَ ارْزُقْنِی فِیهَا ذِکْرَکَ وَ شُکْرَکَ وَ الرَّغْبَةَ إِلَیْکَ وَ الْإِنَابَةَ وَ التَّوْبَةَ
و در این شب ذکر و شکر خویش و رغبت به سوی خود و بازگشت و توبه روزیام فرما
وَ التَّوْفِیقَ لِمَا وَفَّقْتَ لَهُ مُحَمَّدا وَ آلَ مُحَمَّدٍ عَلَیْهِمُ السَّلامُ
و به آنچه محمّد و خاندان محمّد (درود خدا بر آنان باد) را به آن موفق کردی توفیقم ده.
ششم
این دعا را که امام صادق (ع) نقل شده است، بخواند:
اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِیمَا تَقْضِی وَ فِیمَا تُقَدِّرُ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ
خدایا قرار ده در آنچه حکم میکنی و مقدّر مینمایی، از فرمان حتمی.
وَ فِیمَا تَفْرُقُ مِنَ الْأَمْرِ الْحَکِیمِ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ مِنَ الْقَضَاءِ الَّذِی لا یُرَدُّ وَ لا یُبَدَّلُ
در آنچه از کار حکیمانه جدا میسازی در شب قدر، از حکمی که بازگشت نپذیرد، و تغییر نیابد.
أَنْ تَکْتُبَنِی مِنْ حُجَّاجِ بَیْتِکَ الْحَرَامِ فِی عَامِی هَذَا
اینکه مرا در این سال از حاجیان خانه محترمت بنویسی
اَلْمَبْرُورِ حَجُّهُمْ
حاجیانی که حجّشان پذیرفته.
اَلْمَشْکُورِ سَعْیُهُمْ
و سعیشان قبول افتاده
اَلْمَغْفُورِ ذُنُوبُهُمْ
و گناهانشان آمرزیده گشته
اَلْمُکَفَّرِ عَنْهُمْ سَیِّئَاتُهُمْ
و بدیهایشان محو شده است
وَ اجْعَلْ فِیمَا تَقْضِی وَ تُقَدِّرُ أَنْ تُطِیلَ عُمْرِی
و قرار ده در آنچه فرمان میدهی و مقدّر مینمایی که عمرم را طولانی گردانی
وَ تُوَسِّعَ لِی فِی رِزْقِی
و در روزیام وسعت بخشی.
هفتم
این دعا را که از امام حسین (ع) نقل شده است بخواند:
یَا بَاطِنا فِی ظُهُورِهِای پنهان در حال آشکار بودنش
وَ یَا ظَاهِرا فِی بُطُونِهِ
وای آشکار در حال پنهان بودنش
وَ یَا بَاطِنا لَیْسَ یَخْفَی
وای پنهانی که مخفی نمیشود
وَ یَا ظَاهِرا لَیْسَ یُرَی
وای آشکاری که دیده نمِیشود
یَا مَوْصُوفا لا یَبْلُغُ بِکَیْنُونَتِهِ مَوْصُوفٌای به وصف آمدهای که هیچ ممکنی به حقیقتش نمیرسد
وَ لا حَدٌّ مَحْدُودٌ
و هیچ حدّ بستهای به او احاطه پیدا نمیکند
وَ یَا غَائِباً غَیْرَ مَفْقُودٍ
وای غایب گم نشده
وَ یَا شَاهِداً غَیْرَ مَشْهُودٍ یُطْلَبُ فَیُصَابُای حاضری که مشهود نیست تا آنکه جستوجو شود و او را بیابند
وَ لا یَخْلُو مِنْهُ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ وَ مَا بَیْنَهُمَا طُرْفَةَ عَیْنٍ
آسمانها و زمین و آنچه بین آنهاست، به اندازه چشم برهم زدن از او خالی نیست
لا یُدْرَکُ بِکَیْفٍ وَ لا یُؤَیَّنُ بِأَیْنٍ وَ لا بِحَیْثٍ
به کیفیتی معین دانسته نمیشود و محدود به مکان و جهت نمیگردد
أَنْتَ نُورُ النُّورِ
تویی روشنایی نور
وَ رَبُّ الْأَرْبَابِ
پروردگار پرورندگان
أَحَطْتَ بِجَمِیعِ الْأُمُورِ
به همه امور احاطه کردهای.
سُبْحَانَ مَنْ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْءٌ
منزه خدایی که مانندش چیزی نیست
وَ هُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ
و او شنوا و بیناست
سُبْحَانَ مَنْ هُوَ هَکَذَا وَ لا هَکَذَا غَیْرُهُ
منزّه است آنکه دارای این صفات است و برای غیر او چنین صفاتی نیست.
سپس هر حاجتی دارد از خدا بطلبد.
هشتم
همچنین از معصومین (ع) روایت شده است که در شب بیست و سوم ماه رمضان، در سجود و ایستاده و نشسته دعای زیر را میخواندند، بلکه مناسب است در تمام ماه رمضان و در زمانهای دیگر پس از تمجید و ستایش خداوند و صلوات بر محمد و آلش (مثلاً حداقل با گفتن الحمدلله و الصلاه علی رسول الله و آله الطاهرین) این دعا خوانده شود:
اَللهمَّ کُن لولیکَ الحُجةِ بنِ الحَسَنِ
خدایا برای ولیات حجت بن الحسن
صَلَواتُکَ عَلَیهِ و عَلی ابائهِ فی هذهِ السّاعةِ، و فی کُلّ ساعَة
که درودهایت بر او و پدرانش باد، در این ساعت، و در هر ساعت
وَلیا و حافظا
باش سرپرست و نگهبان
و قائِداً وَ ناصِراً
و پیشوا و یاور
وَ دَلیلاً وَ عَیناً
و راهنما و دیدهبان
حَتّی تُسکِنَهُ اَرضَکَ طَوعاً
تا او را با رغبت مردم در زمینت سکونت دهی
و تُمَتّعَهُ فیها طَویلًا؛ و زمانی طولانی بهرهمندش سازی.
نهم
همچنین این دعا را در حالی که دستان خود را به سوی آسمان بلند میکند، بخواند:
یا مُدَبّرَ الاُموُرِای تدبیرگر امور
یا باعِثَ مَن فی القُبُورای برانگیزنده مردههای در گور
یا مُجرِی البُحُورای روان کننده دریاها
یا مُلَینَ الحَدیدِ لِداوُد.ای نرم کننده آهن برای داود.
صَل عَلی مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ وَافعَل بی کَذا وَ کَذا
بر محمد و خاندان محمد، درود فرست و با من چنین و چنان کن؛ و بجای کلمات کذا و کذا حاجات خود را بخواهد و سپس اضافه کند: اللیله اللیله، الساعه الساعه. این دعا را در حال رکوع، سجده، ایستاده و نشسته به طور مکرر بخواند.
دهم
با توجه به اهمیت شب بیست و سوم، غسل، احیا و زیارت امام حسین (ع) در این شب فضیلت بسیار دارد و همچنین خواندن آن «۱۰۰ رکعت نماز» که مشترک میان همه شبهای قدر است.
شیخ طوسی در تهذیب، از ابوبصیر روایت کرده است که امام صادق (ع) فرمود: در آن شبی که امید میرود شب قدر باشد ۱۰۰ رکعت نماز بخوان، در هر رکعت (پس از حمد) ۱۰ مرتبه سوره قل "هو الله" (سوره توحید) را بخوان. ابوبصیر عرض کرد: اگر نتوانستم ایستاده بخوانم، چه کنم؟ فرمود: نشسته بجا آور! گفتم: اگر نتوانم نشسته بخوانم؟ فرمود: در همان حال که در بستر خود دراز کشیدهای، بجا آورد.
یازدهم
مرحوم "علامه مجلسی"، در "زادالمعاد" فرموده است: در این شب هر مقدار که ممکن باشد، قرآن بخواند و از دعاهای "صحیفه کامله سجادیه" نیز استفاده کند؛ مخصوصاً دعای «مکارم الاخلاق» و دعای «توبه»
روزهای شب قدر را نیز باید حرمت داشت و به عبادت و دعا به سر برد؛ در احادیث فراوانی آمده است که روز قدر نیز در فضیلت مثل شب قدر است.